ابعاد پیشروی حوثی‌ها در یمن فراتر از تسلط بر دریای سرخ

پیشروی سریع حوثی‌ها در امتداد سواحل دریای سرخ یمن در این هفته یک پیروزی نظامی شگفت‌انگیز است، اما دقیقاً آن نقطه عطف تغییردهنده بازی که توصیف می‌شود نیست.

این گروه توانسته است مسیر کشتیرانی دارای اهمیت حیاتی را تهدید کند، اما آنها از سال ۲۰۲۳ در حال انجام این کار بوده‌اند. این پیروزی جدید آن کنترل را تثبیت می‌کند و ثابت می‌نماید که دولت یمن در حال حاضر در موقعیتی نیست که آنها را شکست دهد.

کنترل قبلی حوثی‌ها بر بخش شمالی خط ساحلی دریای سرخ یمن، از جمله شهر بندری بزرگ حدیده، سال‌ها به این گروه شورشی متحد ایران اجازه داده است که ابتدا به کشتیرانی مرتبط با اسرائیل و ایالات متحده، و سپس در ماه‌های اخیر به شناور‌های مرتبط با عربستان سعودی حمله کند.

آن کنترل همچنین به اقتصاد جهانی آسیب رساند. مدت‌ها پیش از جنگ ایالات متحده با ایران و تبدیل تنگه هرمز به ابزاری برای مسدود کردن تجارت بین‌المللی، حملات حوثی‌ها در اطراف یمن، باب‌المندب را به سلاحی مشابه تبدیل کرده بود و منجر به کارزار‌های بمباران علیه حوثی‌ها توسط ایالات متحده، بریتانیا و اسرائیل شد.

مقامات حوثی خود بر این موضوع تأکید کرده‌اند؛ چنان‌که یکی از مقامات ارشد، عبدالقادر المرتضی، اوایل این هفته گفت که این گروه «نیازی به کنترل بر باب‌المندب ندارد، زیرا محاصره [علیه کشتی‌های سعودی]از قبل برقرار است». المرتضی توانست به کشتی‌های سعودی اشاره کند که از زمان آغاز حملات حوثی‌ها به آنها در ماه ژوئیه، حتی پیش از آخرین پیشروی‌هایشان، از باب‌المندب دوری کرده‌اند.

با این حال، پیشروی برق‌آسای حوثی‌ها اخلال در کشتیرانی را برای این گروه آسان‌تر می‌کند. آنها اکنون به نقطه ورودی باریک دریای سرخ و چندین جزیره درون آن دسترسی دارند که به آنها اجازه می‌دهد از سلاح‌های با برد کوتاه‌تر استفاده کنند و راحت‌تر به شناور‌هایی که قصد حمله و توقیف آنها را دارند برسند، و همچنین به طور بالقوه از مین‌های دریایی برای محدود کردن بیشتر کشتیرانی استفاده نمایند.

**از بین نمی‌رود**

افزایش توانایی حوثی‌ها در هدف قرار دادن کشتیرانی – حتی با وجود هشدار‌های ذکر شده در بالا – بر جو بازار تأثیر می‌گذارد. قیمت نفت افزایش یافته است، زیرا معامله‌گران توانایی ایران و متحدانش را برای مختل کردن کشتیرانی در هرمز و باب‌المندب، دو گلوگاه دریایی در جنوب شبه‌جزیره عربستان، محاسبه و لحاظ می‌کنند.

با این حال، پیامد‌های این پیشروی به افزایش توانایی حوثی‌ها برای حمله به کشتیرانی محدود نمی‌شود، بلکه به این واقعیت فزاینده مربوط می‌شود که مسئله حوثی‌ها در دریای سرخ از بین‌رفتنی نیست.

برای ماه‌ها، پس از آنکه عربستان سعودی از کارزار دولت یمن علیه نیرو‌های جدایی‌طلب جنوب یمن در اوایل سال جاری حمایت کرد، جو روانی در اردوگاه ضدحوثی کشور تغییر کرده بود.

تصور بر این بود که دولت یمن به رهبری شورای رهبری ریاست‌جمهوری سرانجام اوضاع خود را سامان داده است. رشاد العلیمی، رئیس‌جمهور، بار‌ها از یک سلسله‌مراتب فرماندهی نظامی یکپارچه سخن گفت که به ارتش اجازه می‌دهد بر اختلافات مقصر دانسته شده در ناتوانی آن برای شکست حوثی‌ها غلبه کند.

مقامات یمنی و سعودی در تمام طول سال به یک کارزار ضدحوثی اشاره کرده بودند. خط ساحلی دریای سرخ یک مکان احتمالی بود: جغرافیای عمدتاً مسطح برای دولت مناسب بود و به عربستان سعودی اجازه می‌داد از قدرت هوایی خود به طور مؤثر استفاده کند؛ بخش زیادی از جمعیت از پایگاه سنتی حامیان حوثی‌ها تشکیل نشده است؛ و حملات پیشین حوثی‌ها به کشتیرانی دریای سرخ به این معنی بود که احتمالاً پذیرش و حمایت بین‌المللی برای چنین کارزاری وجود خواهد داشت.

تصرف خط ساحلی دریای سرخ تمام آن روایت‌ها را در هم شکست.

حرکت و شتابی که دولت یمن فکر می‌کرد در اختیار دارد، حتی در آغاز این هفته زمانی که ادعای پیشروی در الجوف در شرق صنعای تحت کنترل حوثی‌ها را مطرح کرد، اکنون از بین رفته است.

پس از ماه‌ها به نمایش گذاشتن اتحاد، اردوگاه ضدحوثی یمن بار دیگر دچار تقابل درونی شده و اتهامات سرزنش برای شکست را رد و بدل می‌کند.

**دوراهی عربستان سعودی**

پیامی که حوثی‌ها برای عربستان سعودی دارند واضح است: «شرکای شما در یمن نمی‌توانند ما را شکست دهند.»

بنابراین، استدلال احتمالی حوثی‌ها این است که عربستان سعودی باید با آنها معامله کند و با شرایط آنها موافقت نماید؛ از جمله تأمین مالی حقوق بخش دولتی توسط ریاض، دسترسی به درآمد حاصل از ذخایر نفت و گاز یمن، و عدم اعمال محدودیت بر پرواز‌ها و کشتیرانی به بنادر تحت کنترل حوثی‌ها.

حوثی‌ها انگیزه‌ای قوی دارند تا دستاورد‌های خود را تثبیت کنند و پیش از آنکه نیرو‌های یمنی تحت حمایت سعودی بتوانند تجدید سازمان کنند، هزینه تشدید تنش را بالا ببرند.

حملات آنها به عربستان سعودی که در یک هفته گذشته تشدید شده آسیب‌رسان بوده است و این گروه قول حملات بیشتری را داده است اگر ریاض حمایت نظامی خود از دولت یمن را افزایش دهد.

خطر هرگونه مداخله‌ای از این دست به طور واضحی برای عربستان سعودی وجود دارد. اما خطر انفعال نیز پابرجاست. حوثی‌ها بار‌ها زمانی که در موضع قدرت قرار داشتند، امتیازات بیشتری طلب کرده‌اند.

با حل‌نشده باقی ماندن جنگ یمن، حوثی‌ها ممکن است در آینده مجدداً تصمیم به تشدید تنش بگیرند، حتی اگر در حال حاضر توافقی حاصل شود؛ و بنابراین، سیاست‌گذاران در ریاض ممکن است به این نتیجه برسند که منطقی‌تر است اکنون تلاشی هماهنگ برای مقابله مستقیم با این مسئله انجام دهند، به جای آنکه اجازه دهند این بحران در آینده به زخمی کهنه تبدیل شود.