اولویت بندی استان ها در بودجه پیشنهادی روحانی!

از چهارشنبه هفته گذشته که دولت لایحه بودجه ۱۴۰۰ را به مجلس تحویل داد، واکنش ها به این لایحه کماکان ادامه دارد. برای هر بخش از این لایحه گزارش هایی نوشته و به تحلیل ارقام پرداخته شده است. در بخشی از این لایحه به طور دقیق مشخص شده که هر استان چقدر منابع و مصارف دارد. بر این اساس مجموع بودجه کل استان‌های کشور برای سال آینده ٣۵٣ هزار و ۶٢۱ میلیارد تومان است که ٢٨٩ هزار و ۶۰٢ میلیارد تومان بودجه جاری و ۶۴ هزار و ۱٨ میلیارد تومان نیز بودجه عمرانی است. اما اگر بخواهیم پیش از شروع گزارش یک نگاه کلی به بیشترین و کم ترین سهم هر استان از بودجه ۱۴۰۰ داشته باشیم در می یابیم که طبق این لایحه، استان خوزستان همچنان مثل سال‌های قبل با ۳٫۹ هزار میلیارد تومان، بیشترین سهم را از بودجه به خود اختصاص داده که از شگفتی های این لایحه است؛ چراکه کمتر کسی است که نداند مردم خوزستان از کم آبی تا نبود شبکه آب رسانی و فاضلاب ، مشکلات حمل و نقلی و … را هرروز به صورت روزمره سپری می کنند و احتمالا روحشان هم خبر ندارد که در لایحه بودجه هر سال، چه استان ثروتمندی هستند! اما این که بودجه این استان کجا هزینه می شود سوال بی پاسخ ما از استاندار خوزستان نیز بود. در رتبه دوم این لایحه هم با فاصله معناداری استان تهران قرار دارد که حدود ۲٫۵ هزار میلیارد تومان بودجه دریافت می‌کند. اما بین ۳۱ استان کشور کمترین بودجه رقم ۴۹۰ میلیارد تومان است که برای استان قم پیشنهاد شد.

ملاک تخصیص بودجه به هر استان چیست ؟

برای محاسبه بودجه هر استان باید مجموع عدد هزینه‌های استانی و تملک دارایی‌های سرمایه‌ای را مبنا قرار داد. هفت صبح در تحلیل دیگر می نویسد که تملک دارایی‌های سرمایه‌ای (و نه مالی) در اصلاحات بودجه مترادف همان هزینه‌های عمرانی است. با این کار می توان میزان بودجه‌ای را که در اختیار هر استان قرار می‌گیرد منهای بودجه ملی محاسبه کرد. جااب است بدانید که در بحث‌ها و کشمکش‌های بودجه‌ای بین نمایندگان مجلس و دولت هم همین عدد معمولا محل بحث است.

خوزستان؛ ثروتمند و محروم!

استان خوزستان به عنوان پنجمین استان پرجمعیت کشور بالاترین سهم از بودجه را دریافت می‌کند. در بودجه ۹۹ سهم این استان ۲٫۳ هزار میلیارد تومان بود و بنابراین در سال ۱۴۰۰ سهم خوزستانی‌ها از بودجه با رسیدن به عدد ۳٫۹ هزار میلیارد تومان حدود ۷۰ درصد رشد خواهد داشت. این در حالی است که درآمد‌های اختصاصی این استان با رقمی حدود ۷۳ میلیارد تومان، ۴٫۳ درصد از کل درآمد‌های اختصاصی استان‌های کشور برآورد شده است.

تهران؛ پرخرج و پر پول

استان تهران با ۲۵۵۰ میلیارد تومان بعد از خوزستان بیشترین سهم را از بودجه کشور می‌برد. این در حالی است که در سال جاری بودجه تهران ۱۹۱۵ میلیارد تومان بود و اینجا هم شاهد یک رشد ۳۳ درصدی هستیم. تهران البته پرجمعیت‌ترین استان کشور است و بیش از ۱۳ میلیون نفر را در خود جای داده. ضمن اینکه تمرکز شرکت‌ها و وجود پایتخت در این استان هم باعث شده بیش از نصف سپرده‌های بانکی متعلق به تهرانی‌ها باشد. این موضوع در مجموع درآمد‌های اختصاصی استان تهران هم خود را به خوبی نشان می‌دهد، به‌طوری‌که بیش از ۲۶ درصد از ۱۶۶۶ میلیارد تومان درآمد اختصاصی کل استان‌های کشور، از تهران می‌آید. حتی در زمینه درآمد‌های عمومی هم تهران با بیش از ۱۱۴ هزار میلیارد تومان درآمد عمومی، حدود ۱۰ برابر استانی مثل قم درآمد دارد.

قم؛ کم سهم ترین استان از بودجه ۱۴۰۰

کمترین بودجه در بین کل استان‌های کشور مربوط به استان قم با رقم ۴۹۰ میلیارد تومان است. در بودجه ۹۹، اما سهم این استان ۴۵۹ میلیارد تومان بود؛ یعنی کمی بیشتر از استان سمنان با ۴۵۴ میلیارد تومان. برای ۱۴۰۰، اما اوضاع سمنانی‌ها بهتر شده و به رقم ۶۳۱ میلیارد تومان رسیده‌اند؛ یعنی سمنان که در سال جاری کمترین سهم از بودجه را داشت، امسال با یک رشد ۳۸ درصدی از قم و البرز سبقت گرفته است. بودجه استان البرز برای سال ۱۴۰۰ حدود ۵۳۷ میلیارد تومان پیشنهاد شده که از بودجه ۵۵۰ میلیاردتومانی ۹۹ هم کمتر است. البته باز هم باید بگوییم که این عدد و رقم‌ها فعلا در لایحه پیشنهاد شده از سوی دولت است و قطعا با چانه‌زنی مجلس تغییراتی در آن‌ها اعمال می شود. از این سه استانی که اسم بردیم فقط استان سمنان در زمره استان‌های قعرنشین کشور از نظر جمعیت محسوب می‌شود با حدود ۷۰۰ هزار نفر جمعیت. استان قم با حدود ۱٫۳ میلیون نفر استان بیستم کشور از نظر جمعیت محسوب می‌شود و البرز هم با ۲٫۷ میلیون نفر یازدهمین استان پرجمعیت ایران است. برای سه استان البرز و قم و سمنان به‌ترتیب ۶۲ میلیارد تومان، ۵۶ میلیارد تومان و ۹ میلیارد تومان درآمد اختصاصی پیش‌بینی شده است. در پایان باید تاکید کرد که بودجه تزریق شده به استان‌ها محدود به رقم درج شده به عنوان بودجه‌های استانی در طول یک سال نیست. چرا که بسیاری از طرح‌های عمرانی که در سراسر کشور پراکنده است، در چارچوب بودجه‌های ملی طبقه‌بندی شده و تخصیص اعتبار به آن‌ها انجام می‌شود و این اعتبار در استان‌های مختلف مصرف می‌شود.