ارزهای دیجیتال چاره‌ساز تحریم نیستند

ماینرها و رشد مصرف برق

چند سالی می‌شود ارزهای دیجیتال (مانند بیت‌کوین) در ایران هواداران زیادی پیدا کرده است. برای استخراج بیت کوین به دستگاه‌هایی به نام «ماینر» (استخراج کننده) نیاز است. دستگاه‌هایی که استخراج کنندگان داخلی می‌گویند، به صورت قاچاق وارد بازار می‌شود. تولید هر بیت‌کوین معادل مصرف برق ۲۴ سال یک مشترک خانگی در تهران است. بنا به گزارش وزارت نیرو، بیش از ۷ درصد افزایش مصرف برق طی ماه جاری در کشور به دلیل استخراج ارز دیجیتال بیت‌کوین و رمز ارزها است.

بر اساس آمار غیررسمی، در حال حاضر حدود ۱۸۰ هزار دستگاه ماینر در ایران وجود دارد که البته این به جز مواردی است که از راه قاچاق و بدون ثبت شدن وارد کشور شده است. یکی از دلایل رونق این فعالیت در ایران بهای ارزان برق و انرژی است.

قیمت هر کیلووات برق کشاورزی بین ۳۰۰ تا ۵۲۴ ریال است و برق صنعتی هم هر کیلوات حدود ۴۰۰ تا ۸۲۵ ریال محاسبه می‌شود. برق مدارس و مساجد هم با توجه به یارانه‌های دولتی، تقریبا مجانی است. به همین دلیل است که بعد از رونق کار بخش خصوصی و نهادهای دولتی و نظامی؛ کم کم پای استخراج کنندگان بین‌المللی هم به ایران باز شده است.

مصوبه‌ای برای توقف استخراج ارز دیجیتال

قاچاق ماینرها در ایران سرانجام وزارت نیرو و وزارت صنعت معدن و تجارت را برآن داشت تا دستور توقف استخراج ارز دیجیتال را صادر کند اما عضو هیئت علمی و مدیر گروه بانکداری الکترونیک پژوهشکده پولی و بانکی بانک مرکزی می‌گوید این مسئله تک وزارت‌خانه‌ای نیست و نیاز به هماهنگي‌های بیشتر میان نظام‌ها و ارگان‌های مختلف از جمله سازمان‌های ناظر بر بازار پولی دارد تا به سرانجام مطلوب برسد.

مساله‌ای فراتر از یک وزارتخانه

دکتر «نیما امیر شکاری» عضو هیات علمی و مدیر گروه بانکداری الکترونیک «پژوهشکده پولی و بانکی» بانک مرکزی، درخصوص مصوبه وزارت نیرو و وزارت صنعت، معدن و تجارت به «فراز» گفت: این مساله تک وزارت‌خانه‌ای نیست. درست است که قسمتی از خروجی ارز دیجیتال، صنعتی است ولی خروجی آن خلق پول است و نمی‌تواند به تنهایی با تصمیم وزارت صمت مورد ارزیابی قرار گیرد. لازم است که خروجی و چرخه‌ بعد از استخراج آن نیز دیده شود. هر چند دوستان در وزارت صمت هم به این نتیجه رسیده‌اند که خروجی ماینینگ، ارزی است که باید مدیریت مالی شود و سیاست‌ پولی کشور روی آن مشخص باشد.

امیرشکاری افزود: «این کار نیاز به هماهنگي‌های بیشتر میان نظام‌ها و ارگان‌های مختلف از جمله سازمان‌های ناظر بر بازار پولی دارد تا به سرانجام مطلوب برسد و صرفا با یک وزارت‌خانه نمی‌توان به سرانجام مطلوب رسید.»

مدیر گروه بانکداری الکترونیک «پژوهشکده پولی و بانکی» درخصوص تاثیر این مصوبه بر عدم قاچاق ماینرها در کشور گفت: «دو بحث برای این مساله وجود دارد. اول این که ما می‌خواهیم دستگاه ماینینگ وارد کنیم. وارد کردن دستگاه ماینینگ چیز عجیبی نیست. این دستگاه‌ها با هماهنگی گمرک و وزارت صمت وارد کشور می‌شود. این موضوع با تعریف یک صنعت جدید تفاوت بسیاری دارد. مثلا شما می‌گویید می‌خواهید کامپیوتر وارد کنید. وارد کردن کامپیوتر یک بحث است و این که با کامپیوتر یک صنعت اتومبیل راه بیندازیم، بحث دیگری است. دستگاه ماینر هم همین‌طور است و می‌تواند کاربردهای متفاوتی داشته باشد. بنابراین نباید اینها را با هم تلفیق کرد. این که دستگاه ماینر به‌صورت قاچاق وارد کشور نشود را می‌توان با یک مصوبه و تعریف کردن یک روال مشخص برای گمرک حل کرد.»

ماهیت نظارت‌گریزی ارزهای دیجیتال

امیرشکاری خاطرنشان کرد: «وضعیت کنونی استخراج ارزهای دیجیتال نه خیلی مجوزدار است و نه خیلی بی‌مجوز و می‌توان گفت کاملا خاکستری است و بانک مرکزی هم آماری از استخراج ارزهای دیجیتال ندارد؛ چون واردات این دستگاه‌ها از راه قانونی نبوده است که بشود آماری به دست آورد. پولی هم که تولید می‌شود در چرخه اقتصادی ایران نمی‌آید و در چرخه اقتصادی دلار است که آن را هم نمی‌دانیم به چه صورت است. متاسفانه مقرراتی هم نمی‌شود برای این مساله وضع کرد. درواقع مشکل این فن‌آوری همین است که به خاطر ماهیت غیرمتمرکزی که دارد، نظارت‌گریز است. بنابراین اتفاقتی که به تبع این فن‌آوری رخ می‌دهد اتفاقات خیلی مهارنشدنی است. مساله دیگر نداشتن ابزار نظارتی در بانک مرکزی است. بیت کوین ابزار نظارتی به بانک مرکزی نمی‌دهد. هیچ کدام از بانک‌های مرکزی دنیا نتوانسته‌اند روی شبکه بیت‌کوین وارد شوند و فقط دهانه ورودی و خروجی بیت‌کوین توسط بانک مرکزی نظارت می‌شود و هیچ‌کس هنوز ابزار نظارتی بر روی ارزهای دیجیتال نداشته است.»

تامین برق از طریق احداث نیروگاه

بر اساس مصوبه دولت، به دو شکل تأمین برق برای استخراج رمز ارزها باید صورت بگیرد. یکی از روش‌های تأمین برق تولید بیت‌کوین این است که تعرفه برق برای ماینرها متوسط برق صادراتی باشد و روش دوم این است که استخراج‌کنندگان رمز ارزها می‌توانند نیروگاه احداث کنند. برای احداث هر نیروگاه هزار مگاواتی حدود ۱۰ هزار میلیارد تومان سرمایه‌گذاری مورد نیاز است، بنابراین برای تامین ۵۰۰ مگاوات برق این مراکز باید حدود پنج هزار میلیارد تومان سرمایه‌گذاری صورت بگیرد.

«دکتر نیما امیرشکاری» با تاکید بر این که ارزهای دیجیتال نمی‌توانند در شرایط تحریم کمک چندانی به کشور کنند گفت: حتی اگر شما کالایی را از چین و با بیت‌کوین خریداری کرده باشید هنگام ورود این کالا به کشور با مشکل گمرک مواجه می‌شوید چون دولت معاملات با بیت‌کوین را قبول ندارد.

او درخصوص تاثیر احداث نیروگاه‌های برقی بر اقتصاد کشور گفت: «ما در ۴۰ سال گذشته به تولید برق نپرداخته‌ایم. در حوزه‌های مختلف ممکن است سرانه مصرف بالایی داشته باشیم ولی در برق نسبت به کشورهای پیشرفته همیشه پایین بوده‌ایم؛ چون برق کافی تولید نکرده‌ایم. اگر به واسطه ارز دیجیتال نیروگاه‌های برقی در کشور ایجاد شود و تولید برق کشور بالا رود جای شکرش باقی است.»