راز انحلال پ . ک. ک

سید علی قائم مقامی؛ کارشناس مسائل ترکیه در یادداشتی نوشت:

پیش از این، حزب حرکت ملی ترکیه که گرایش‌های پان‌ترکیستی و فاشیستی دارد و شریک ائتلافی دولت اردوغان است، در اواخر سال ۲۰۲۳ و اوایل ۲۰۲۴ اعلام کرده بود که حزب دموکراسی و برابری خلق‌ها، که چهارمین حزب بزرگ ترکیه محسوب می‌شود و متهم به حمایت از پ.ک.ک است، باید از مجلس اخراج و منحل شود، زیرا اعضای آن را «تروریست» می‌دانستند.

با این حال، در ادامه‌ی تحولات، دولت ترکیه موضع خود را تغییر داد و وارد مذاکره با رهبران حزب دموکراسی و برابری خلق‌ها شد. گفته می‌شود که قرار بود عبدالله اوجالان، رهبر پ.ک.ک، در مجلس ترکیه و در فراکسیون این حزب سخنرانی کند و اعلام کند که پ.ک.ک خلع سلاح و منحل خواهد شد. در این صورت، برای اوجالان «امید حقوقی» در نظر گرفته می‌شد؛ به این معنا که ممکن بود مجازاتش تخفیف یابد یا به حصر خانگی منتقل شود.

دولت ترکیه اعلام کرد که در صورت تحقق این روند، مسأله کردها و موضوع تروریسم در داخل ترکیه حل خواهد شد. همچنین به دلیل تهدیدات فزاینده ناشی از تحولات سوریه و خطر اسرائیل برای امنیت ملی و تمامیت ارضی ترکیه، ضرورت ایجاد وحدت ملی در داخل کشور مطرح شد؛ مسئله‌ای که شامل حل‌وفصل موضوع پ.ک.ک نیز می‌شد. دولت معتقد بود تنها شخصی که می‌تواند کشور را به صلح و توسعه همه‌جانبه برساند، رجب طیب اردوغان است و بنابراین باید از او حمایت شود. هدف نهایی، تغییر قانون اساسی و احتمالاً مادام‌العمر شدن ریاست‌جمهوری اردوغان بود.

در نهایت، اگرچه عبدالله اوجالان در مجلس حاضر نشد، اما بیانیه‌ای صادر کرد که در آن اعلام نمود دوران پ.ک.ک به پایان رسیده و این گروه باید منحل و خلع سلاح شود. در پی این بیانیه، هیأتی متشکل از سه نفر شامل احمد ترک، پروین بولدان و ثریا (که اخیراً درگذشت) مأموریت یافت تا با گروه‌های مختلف از جمله رهبران پ.ک.ک در کوهستان قندیل، بارزانی، اتحادیه میهنی کردستان عراق، مظلوم عبدی (فرهاد عبدال شاهین)، رهبران حزب عدالت و توسعه، و صلاح‌الدین دمیرتاش (رهبر سابق حزب خلق‌ها در زندان) دیدار و مذاکره کنند. همچنین چندین ملاقات با عبدالله اوجالان انجام شد.

نتیجه این مذاکرات اعلام خلع سلاح پ.ک.ک پس از دوازدهمین کنگره این گروه بود. قرار است نیروهای پ.ک.ک تحت نظارت سازمان ملل در شمال عراق (مناطق تحت کنترل بارزانی‌ها و سلیمانیه) سلاح‌های خود را تحویل دهند. افرادی که در اقدامات تروریستی و جنایتکارانه مشارکت نداشتند، پس از محاکمه‌ای کوتاه آزاد خواهند شد، و مجرمان تحت محاکمه و مجازات قرار خواهند گرفت.

با این حال، وضعیت نیروهای دموکراتیک سوریه (SDF) و یگان‌های مدافع خلق در شمال شرق سوریه که وابسته به پ.ک.ک و تحت حمایت نظامی و تسلیحاتی آمریکا هستند، همچنان مبهم است. مشخص نیست روند خلع سلاح این گروه‌ها چگونه و با چه سازوکاری اجرا خواهد شد. افزون بر این، توافق اخیر میان جولانی و مظلوم عبدی برای پیوستن این نیروها به بخشی از ارتش سوریه، وضعیت را پیچیده‌تر کرده است.