تضعیف قدرت لفاظی ترامپ در بازار‌های نفت همزمان با گسترش جنگ‌ها

توانایی دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، برای تحت تأثیر قرار دادن بازار‌های نفت با چند کلمه، در حالی که جنگ ایران ادامه دارد، رو به افول است و قیمت‌های جهانی انرژی را بسیار بیشتر در معرض تشدید تنش‌ها قرار داده است.

این لفاظی‌های رئیس‌جمهور جمهوری‌خواه، یکی از ویژگی‌های بارز ماه‌های ابتدایی درگیری با ایران پس از آغاز جنگ در اواخر فوریه بود. در ماه‌های منتهی به آتش‌بس کوتاه‌مدت ماه ژوئیه، اظهارات عمومی و پست‌های مکرر ترامپ در شبکه‌های اجتماعی مبنی بر اینکه واشینگتن و تهران در آستانه توافقی برای پایان دادن به درگیری و بازگشایی تنگه هرمز هستند، به نگه داشتن قیمت نفت در سطحی بسیار پایین‌تر از رکورد‌های بالا کمک کرد. این لفاظی‌ها حتی زمانی که مسدود شدن این گلوگاه حیاتی، که پیش‌تر حدود یک‌پنجم عرضه جهانی نفت از آن عبور می‌کرد، بازار‌های انرژی را دگرگون کرد، کارساز به نظر می‌رسید.

ترامپ در ماه‌های حملات هوایی اسرائیل و آمریکا، بار‌ها پیش‌بینی کرد که قیمت نفت به‌محض دستیابی به توافق آتش‌بس با ایران «سقوط خواهد کرد». معامله‌گران احتمالاً شرط‌بندی علیه تمایل ترامپ برای جلوگیری از جهش قیمت سوخت در داخل آمریکا را بسیار پرخطر می‌دانستند. در حالی که ذخایر رو به اتمام بود، آنها تصور می‌کردند رئیس‌جمهور آمریکا عقب‌نشینی کرده و جنگ را به‌سرعت پایان خواهد داد.

این شرط‌بندی تا زمانی که بازار‌ها محدودیت‌های کنترل ترامپ را درک کردند، جواب داد. آتش‌بس ماه ژوئیه شکست خورد و راه را برای یک درگیری طولانی‌مدت و کم‌شدت باز کرد که در سراسر منطقه گسترش یافته است، از جمله تشدید خشونت‌ها میان انصارالله یمن که با ایران همسو هستند و عربستان سعودی. این فقدان اعتماد بازار، اکنون تلاش‌های رئیس‌جمهور آمریکا برای کاهش قیمت‌های سرسام‌آور دیزل را که یک اولویت کلیدی پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا در سه هفته آینده است، تضعیف می‌کند. برای بازار‌های انرژی، دوران «تجارت ترامپ» ممکن است به پایان رسیده باشد.

شاخص جهانی نفت خام برنت در بیشتر هفته‌های گذشته به‌طور سرسختانه‌ای بالای ۱۰۰ دلار در هر بشکه باقی مانده است، علی‌رغم بهبودی قوی در جریان نفت از طریق تنگه هرمز. طبق گفته شرکت‌های ردیابی کشتی، صادرات نفت خام از طریق این آبراه حیاتی به حدود ۸۰ تا ۹۰ درصد سطح پیش از جنگ بازگشته است، زیرا تولیدکنندگان حوزه خلیج فارس برای جابجایی محموله‌ها به‌طور فزاینده‌ای به حمایت نیروی دریایی آمریکا متکی شده‌اند.

با این حال، تلاش‌های مکرر ترامپ و کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، برای آرام کردن بازار‌ها با برجسته کردن بهبودی جریان نفت مؤثر نبوده است. برنت با انتشار اخبار مربوط به افزایش جریان نفت خام به زیر ۱۰۰ دلار در هر بشکه رسید، اما این وقفه کوتاه بود، زیرا خشونت در خاورمیانه همچنان در حال گسترش است، از جمله افزایش حملات ایران به نفت‌کش‌ها. در همین حال، حمل‌ونقل نفت در منطقه به دلیل افزایش هزینه‌های اجاره نفت‌کش و حق بیمه، و همچنین لجستیک پیچیده برای خارج کردن نفت خام از منطقه، بسیار پرهزینه باقی مانده است. دولت ترامپ دیگر نمی‌تواند این واقعیت‌ها را با «سخن گفتن» از بین ببرد. مشخص شده است که افزایش جریان نفت یک چیز است، اما متقاعد کردن معامله‌گران به اینکه عرضه ایمن باقی می‌ماند، بسیار دشوارتر است.

این موضوع در بازار دیزل بیش از هر جای دیگری مشهود است. تأثیر ترکیبی درگیری خاورمیانه و کمپین پهپادی اوکراین علیه زیرساخت‌های انرژی روسیه، ظرفیت پالایش جهانی را به‌شدت کاهش داده و تولید بنزین، دیزل و سوخت جت را محدود کرده است. قیمت دیزل در آمریکا به رکورد‌های جدید ۶.۵۰ دلار در هر گالن رسیده است، در حالی که قیمت بنزین در آمریکا همچنان بالاست و فشار هزینه‌های زندگی را بدتر کرده که به یک چالش سیاسی بزرگ برای ترامپ پیش از انتخابات ۳ نوامبر تبدیل شده است؛ بنابراین تعجبی ندارد که دولت در بیشتر هفته‌های گذشته به دنبال راه‌هایی برای خنک کردن بازار دیزل بوده است.

ترامپ هفته گذشته توافقی را با ولادیمیر پوتین اعلام کرد که بر اساس آن روسیه بخشی از صادرات دیزل خود را برای کاهش کمبود جهانی از سر خواهد گرفت. واشینگتن همچنین برخی تحریم‌ها را برای تسهیل این محموله‌ها کاهش داد که انتقاد جمهوری‌خواهان و دموکرات‌ها را به همراه داشت. ترامپ در ۹ اکتبر در «تروث سوشال» نوشت: «بین کنترل کامل ما بر تنگه هرمز و این اعلامیه عالی در مورد انرژی روسیه، قیمت دیزل برای آمریکایی‌ها و در واقع برای جهان، با رکورد‌های بی‌سابقه و به‌سرعت کاهش خواهد یافت!».

اما حجم‌های درگیر اندک هستند. کل صادرات وعده داده شده روسیه در سه ماه آینده، طبق گفته ترامپ، حدود ۱۵ میلیون بشکه است که معادل تنها حدود نیمی از مصرف روزانه دیزل جهان است. ترامپ همچنین روز یکشنبه یک آتش‌بس زیرساختی انرژی بین روسیه و اوکراین اعلام کرد، اگرچه هیچ‌یک از طرفین پایبندی به این توافق را علناً تأیید نکرده‌اند. همه اینها پس از آن صورت می‌گیرد که دولت اقدامات بیشتری برای کاهش کمبود‌های داخلی انجام داد، از جمله فشار بر اروپا برای تسریع در آزادسازی ذخایر اضطراری دیزل و کاهش محدودیت‌ها برای استفاده از برخی گرید‌های دیزل. اما تاکنون، «دیپلماسی دیزل» ترامپ تأثیر محدودی داشته است. قیمت عمده‌فروشی دیزل در آمریکا روز دوشنبه ثابت ماند، معاملات آتی دیزل اروپا ۲ درصد کاهش یافت در حالی که قیمت نفت برنت حدود ۲ درصد افزایش یافت و به نزدیک ۱۰۷ دلار در هر بشکه رسید.

واکنش بی‌رمق بازار منعکس‌کننده مشکلی عمیق‌تر است. از دست رفتن حدود ۲ میلیون بشکه در روز از ظرفیت پالایش در روسیه و خاورمیانه، و کاهش شدید ذخایر جهانی نفت از آغاز جنگ ایران، بازار‌های انرژی را در موقعیت متزلزلی قرار داده است که نمی‌توان آن را از طریق لفاظی یا افزودن‌های نسبتاً کوچک به عرضه برطرف کرد. توقف حملات اوکراین به پالایشگاه‌های روسیه می‌تواند در نهایت به روسیه، دومین صادرکننده بزرگ دیزل جهان، اجازه دهد حجم صادرات بزرگ‌تری را بازیابی کند. اما تعمیر پالایشگاه‌های آسیب‌دیده و زیرساخت‌های صادراتی ماه‌ها، اگر نگوییم سال‌ها، زمان می‌برد. بازار‌ها صرفاً باور ندارند که ترامپ توانایی ایجاد یک راه‌حل را داشته باشد. رئیس‌جمهور هنوز هم می‌تواند بازار‌های انرژی را با کلمات خود تغییر دهد، اما این قدرت به‌وضوح با پیچیده‌تر شدن شبکه درگیری‌ها تضعیف شده است. برای سرمایه‌گذاران، معامله‌گران و تولیدکنندگان انرژی، سخن گفتن و حتی اقدام دیگر کافی نیست. آنها به اعتماد به تمایل و توانایی واشینگتن برای یافتن یک راه‌حل پایدار نیاز دارند – و این چیزی است که به‌شدت کم است.