مهلت ۳۰ روزه‌ای که در خصوص ایران آغاز شده به معنای پایان دیپلماسی نیست

سخنگوی ارشد اتحادیه اروپا با اشاره به دیدار اخیر مسئول سیاست خارجی این اتحادیه با سید عباس عراقچی وزیر امور خارجه کشورمان در دوحه تصریح کرد که پنجره دیپلماسی با ایران برای رسیدن به یک راه‌حل مبتنی بر مذاکره باز است.

انور العنونی روز جمعه در نشست خبری در بروکسل گفت: «دیروز مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، کایا کالاس، در دوحه با همتای ایرانی خود، آقای عراقچی، دیدار کرد تا درباره راهی برای رسیدن به یک راه‌حل مذاکره‌شده در موضوع هسته‌ای ایران گفت‌وگو کند.»

وی افزود: «این مذاکرات طیفی از موضوعات از جمله دسترسی بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی به سایت‌های هسته‌ای ایران و همچنین وضعیت ذخایر اورانیوم با غنای بالا در ایران را شامل می‌شد.» سخنگوی اتحادیه اروپا ادامه داد که در این ملاقات سایر مسائل مرتبط با روابط اتحادیه اروپا و ایران نیز مورد بحث و بررسی قرار گرفت.

او در پاسخ به پرسشی درباره اقدام غیرمسئولانه سه کشور اروپایی عضو برجام درخصوص فعال‌سازی مکانیسم پس‌گشت (اسنپ‌بک) گفت: «مهلت ۳۰ روزه‌ای که آغاز شده به معنای پایان دیپلماسی نیست، بلکه برعکس است؛ همان‌طور که تلاش‌های مسئول سیاست خارجی نشان می‌دهد، دیپلماسی همچنان در جریان است و این پنجره باز است.»

گفتنی است، سه کشور اروپایی انگلیس، فرانسه و آلمان که طی سال‌های گذشته به تعهدات خود در چارچوب برجام عمل نکرده‌اند، پنجشنبه گذشته «ابلاغیه» فعال‌سازی مکانیسم پس‌گشت (اسنپ‌بک) را به شورای امنیت ارسال کردند. آنها در این ابلاغیه ضمن اعلام فعال‌شدن روند بازگشت تحریم‌ها، مدعی شدند آماده گفت‌وگو برای دستیابی به توافقی جدید با ایران طی ۳۰ روز آینده هستند.

سید عباس عراقچی وزیر امور خارجه ایران نیز طی نامه‌ای به شورای امنیت و دبیرکل سازمان ملل با رد برداشت ناصواب تروئیکا از سازوکار حل‌وفصل اختلافات مندرج در برجام و موضوعات مرتبط با قطعنامه ۲۲۳۱ تأکید کرد: «از تمامی اعضای شورای امنیت می‌خواهیم دست رد به دغل‌کاری‌های سیاسی ناروا بزنند و نسبت به صیانت از یکپارچگی حقوق بین‌الملل و مرجعیت شورای امنیت اهتمام ورزند. مسیر پیش‌ِ رو در احترام متقابل است نه در اجبار.»

وی همچنین در ملاقات اخیر با مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، مسئولیت مهم نماینده عالی اتحادیه در امور سیاست خارجی به‌عنوان «هماهنگ‌کننده کمیسیون مشترک برجام» را یادآوری و تصریح کرد: «انتظار می‌رود این نهاد در راستای ایفای وظیفه‌ای که طبق برجام و قطعنامه ۲۲۳۱ بر عهده آن نهاده شده است، در جهت انجام مسئولیت خود و خنثی‌سازی تحرکات علیه دیپلماسی ایفای نقش کند.» عراقچی همچنین با اشاره به پایبندی مستمر جمهوری اسلامی ایران به مسیر دیپلماسی، تأکید کرد که ایران در این موضع خود جدی و ثابت‌قدم است.

بر اساس توافق هسته‌ای ایران موسوم به برجام و قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت، موعد پایان برخی بندهای کلیدی توافق (روز انتقالی) در آبان‌ماه فرا می‌رسد. سه کشور اروپایی که در اجرای تعهدات اقتصادی خود ناکام بوده‌اند، اکنون مدعی هستند که همچنان «بدون ابهام» حق بازگرداندن تحریم‌ها را دارند، زیرا ایران تعهداتش را نقض کرده است. این در حالی است که اقدامات ایران در کاهش تعهدات هسته‌ای پس از خروج آمریکا از توافق و ناتوانی اروپا در جبران خسارت‌ها، تدریجی، تحت نظارت آژانس و برگشت‌پذیر اعلام شده بود.

سازوکار پس‌گشت (اسنپ‌بک) در شرایط بی‌اعتمادی میان ایران و گروه ۱+۵ طراحی شد تا در صورت عدم اجرای تعهدات، تحریم‌های رفع‌شده بازگردند. این در حالی است که برجام بر دو پایه متوازن، یعنی تعهدات هسته‌ای ایران و رفع تحریم‌ها استوار بود. خروج آمریکا در سال ۲۰۱۸ همراه با بازگشت تحریم‌ها و سیاست فشار حداکثری، به‌علاوه ناتوانی اروپا در عمل به وعده‌های اقتصادی، سال‌هاست این توازن را بر هم زده است.