پوتین و شی جین پینگ چطور می‌خواهند نمیرند؟!

می‌گویند زمان برای هیچ‌کس صبر نمی‌کند، اما گویا برای رهبران جهان، این قانون کمی قابل مذاکره است.  در این رژه نظامی، میکروفون‌های روشن به‌طور اتفاقی، مکالمه سه رهبر روسیه، چین و کره شمالی را درباره پیوند اعضا و افزایش طول عمر ضبط کرده‌اند.

ویدیوی منتشر شده از این رژه نشان می‌دهد پوتین و شی در حال بحث درباره پیشرفت‌های بیوتکنولوژی و احتمال دستیابی به جاودانگی بودند. در این گفت‌وگو، پوتین به شی می‌گوید:« بیوتکنولوژی می‌تواند طول عمر را افزایش دهد و پیوند اعضا ممکن است به داشتنِ عمری جاودان منجر شود»؛ شی هم در پاسخ به او می‌گوید:« برخی پیش‌بینی کرده‌اند انسان‌ها در این قرن تا ۱۵۰ سال زندگی کنند.»

این مکالمه نشان می‌دهد که رهبران جهان، به‌طور جدی به دنبال راه‌هایی برای غلبه بر مرگ هستند. آرزویی که حتی در داستان‌ها و افسانه‌های کهن ایرانی نیز دیده می‌شود. مانند داستان گیلگمش. در این داستان، «گیلگمش»، پادشاهِ قدرتمند شهر اوروک که در ابتدای داستان حاکمی ظالم بود، به نبرد با موجودی وحشی به نام انکیدو می‌پردازد؛ اما این‌دو به دلیل عدم چیرگی بر یک‌دیگر، در نهایت متوجه می‌شوند که رقیبی هم‌سنگ پیدا کرده‌اند و به دوستانی بسیار نزدیک تبدیل می‌شوند.

چندی بعد، گیلگمش پس از آن‌که دوستش را از دست می‌دهد، با ترس از مرگِ خود روبه‌رو می‌شود و سفری طولانی را برای یافتنِ مردی آغاز می‌کند که توانسته به جاودانگی دست یابد: «اوتنپیشتیم». او به گیلگمش می‌گوید که جاودانگی موهبتی الهی است و در دسترس انسان‌ها نیست و با این حال، گیلگمش به او اصرار می‌کند. اوتنپیشتیم، دو آزمون را برای او در نظر می‌گیرد اما گیلگمش از پس هیچ‌کدام از آن‌ها بر نمی‌آید و سرانجام، با دست‌های خالی به شهر خود اوروک باز می‌گردد و درمی‌یابد که جاودانگی، در بقای نام است، نه جسم.

این ماجرا یادآور رویای دیرینه‌ی انسان برای دست یافتن به جاودانگی است.

حالا پس از سالیان سال، به نظر می‌رسد که حاکمان قدرت اکنون دقیقاً همان رویای باستانی را دنبال می‌کنند، با این تفاوت که به‌جای گیاه‌های جادویی، به پیشرفت‌های پزشکی و بیوتکنولوژی چشم دوخته‌اند. این نیاز به جاودانگی، تنها به رهبران سیاسی محدود نمی‌شود. در دنیای امروز، بسیاری از افرادِ مشهور و ثروتمند نیز، همواره به دنبال روش‌های مختلف برای حفظ جوانی و افزایش طول عمر خود هستند. از رژیم‌های غذایی سخت، تا استفاده از محصولات و داروهای مختلف و حتی عمل‌های جراحی متعدد، همه و همه نشان دهنده یک جنون مدرن برای غلبه بر پیری هستند.

 همان‌طور که اشاره شد، گیلگمش‌های مدرن، یقین دارند که جاودانگی از افسانه‌های دیروز به آزمایشگاه‌های امروز منتقل شده است. جایی که قوانین طبیعت به واسطه فناوری‌های روز بازنویسی می‌شوند. به عنوان مثال، فناوری کریسپر (CRISPR) در این زمینه پیشتاز است. این فناوری به عنوان «قیچی مولکولی» شناخته می‌شود که با امکان تغییر ژن‌ها، می‌تواند در درمان بسیاری از بیماری‌های ژنتیکی و سرطان موثر باشد. این فناوری علاوه بر پزشکی، می‌تواند در صنعت کشاورزی نیز تحول ایجاد کند و به اصلاح ژن‌های گیاهان بپردازد.

همچنین سلول‌های بنیادی که ماده خام بدن هستند نیز، به دلیل امکان تکثیر و تبدیل شدن به سلول‌های تخصصیِ دیگر، می‌توانند در درمان بسیاری از بیماری‌ها و بازسازی و ترمیم بافت‌ها و اندام‌های آسیب‌دیده نیز استفاده شوند. این حوزه شامل پیوند اعضا اما نه به شکلی سنتی، بلکه به شکل رشد اندام‌های جدید در آزمایشگاه برای جایگزینیِ اعضای فرسوده است.

همچنین می‌توان به نقش داروهای سنولیتیک نیز اشاره کرد که به عنوان داروهای ضدپیری شناخته می‌شوند. در بدن ما سلول‌های سنولیتیک (یا زامبی) وجود دارند که تقسیم نمی‌شوند، اما در بدن تجمع کرده و باعث التهاب و پیری می‌شوند. داروهای سنولیتیک این سلول‌ها را از بین برده و روند پیری را کند می‌کنند و باعث درمان بیماری‌های التهابی نیز می‌شوند. اما چنین پیشرفت‌هایی در صنعت پزشکی و بیوتکنولوژی، سوالات و نگرانی‌های بزرگی را هم پیش روی جامعه قرار می‌دهد.

اگر جاودانگی به یک کالای لوکس تبدیل شود، آیا تنها برای افراد ثروتمند در دسترس خواهد بود؟ و این‌که  آیا ممکن است این جاودانگی، به جای نجات انسان، نابرابری را در ابعادِ جدیدی در جامعه گسترش دهد و دنیا را به دو طبقه «فانی» و «جاودان» تقسیم کند؟