پیشنهاد دیدار پزشکیان و ترامپ | پوست موز زیر پای دولت؟

به گزارش روزنامه اینترنتی فراز به نقل از روزنامه سازندگی، «حسین مرعشی»، «محمد عطریان‌فر»، «غلامحسین کرباسچی»، «علی مطهری» و «حشمت‌الله فلاحت‌پیشه» در آستانه سفر رییس جمهوری به نیویورک از او خواسته‌اند تا برای «جلوگیری از وقوع جنگ دوم»، با کسب اختیار کامل با رییس جمهوری آمریکا دیدار و گفت‌وگو کند.

این پیشنهاد در حالی سه ماه پس از حمله هوایی ایالات متحده به تاسیسات هسته‌ای ایران مطرح شده که تمام تلاش‌های ایران برای کشاندن آمریکا پای میز مذاکره در تمام این مدت، ناکام بوده است. از سوی دیگر، در شرایطی که هم درخواست‌های ماجراجویانه‌ آمریکا از ایران روشن است و هم پاسخ رسمی ایران به این درخواست‌ها، به نظر می‌رسد دیدار مستقیم پزشکیان و ترامپ در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل، به فرض محال هم اگر محقق شود، پیشنهاددهنده‌ها به احتمال زیاد نباید منتظر نتیجه‌ی مطلوب خود باشند.

تاریخ چه می‌گوید؟

سابقه روابط مکدر بین ایران و ایالات متحده، به سه دهه گذشته باز می‌گردد. در تمام این مدت، صندلی پاستور میان هفت رییس جمهوری دست به دست شده و هر هفت رییس برای بیان مواضع رسمی جمهوری اسلامی ایران، بارها در مجمع عمومی سازمان ملل سخنرانی کرده‌اند. از اشاره به «انواع دشمنی‌ها و کینه‌ورزی‌های رژیم امریکا» در زمان ریاست جمهوری مقام معظم رهبری، طنین شعار «گفت‌وگوی تمدن‌ها» در سخنرانی سید محمد خاتمی و افسانه خواندن هولوکاست توسط محمود احمدی‌نژاد تا انتقاد روحانی از «گزینه‌ی جنگ همیشه روی میز است» و ادای احترام مرحوم رئیسی به شهید قاسم سلیمانی در صحن مجمع عمومی سازمان ملل.

طی این سال‌ها، در آستانه سفر هر رییس جمهوری به نیویورک، زمزمه‌هایی از احتمال دیدار مستقیم با همتای آمریکایی‌اش به گوش می‌خورد. با این حال جنس روابط میان دو کشور و شرایط ملی، منطقه‌ای و جهانی ایران در هر مقطع، اجازه‌ی این اتفاق را نداده است. اما به نظر می‌رسد که بی‌اعتمادی به تعهدهای ایالات متحده یکی از اصلی‌ترین مولفه‌های مانع از تحقق گفت‌وگوی مستقیم ایران و آمریکا بوده است. برای مثال، یک روایت از اتفاقی نه چندان دور را بازخوانی می‌کنیم.

«از برجام خارج شدی؛ پس چرا باید دیدار کنیم؟!»

فروردین‌ماه سال گذشته حسن روحانی، با اشاره به تجربه‌ای مشابه از سفر به نیویورک و پادرمیانی مقامات انگلستان و فرانسه برای دیدارش با دونالد ترامپ گفت: «سال ۹۷ وقتی به نیویورک رفتم، ۴ ماه از خروج آمریکا از برجام گذشته بود. ترامپ در روز اول حضور من در نیویورک ۸ بار پیغام داد که با هم ملاقات و مذاکره کنیم. من پیغام دادم شما صبح علیه ایران در مجمع عمومی سخنرانی کردید، از برجام خارج شدید، چرا باید شما را ببینم؟»

طبق گفته روحانی، امانوئل مکرون، رییس جمهروی فرانسه به نقل از ترامپ به او گفته بود: «من آماده‌ام با رئیس‌جمهوری ایران الان یک جلسه بگذارم، اعلام کنم که به برجام برمی‌گردم به شرطی که دو بند به آخر برجام اضافه کنیم: یکی اینکه ما یعنی آمریکا و ایران راجع به مسائل منطقه با یکدیگر آماده مذاکره هستیم و دوم اینکه راجع به مسئله موشکی ایران هم مذاکره کنیم. من همان‌جا رد کردم. گفتم امکان ندارد. ما به برجام دست نمی‌زنیم، یک کلمه از آن را کم و زیاد نمی‌کنیم».

حسن روحانی می‌گوید که در سال‌ ۹۸ نیز تلاش‌های زیادی توسط مقامات فرانسه، آلمان و انگلستان برای ترتیب دادن یک ملاقات با دونالد ترامپ و برگزاری نشست ۱+۵ در نیویورک صورت گرفت اما نتیجه نداد. در ویدیویی که از دیدار در حاشیه نشست سازمان ملل منتشر شده، بوریس جانسون، نخست وزیر وقت انگلستان و امانوئل مکرون، در حال صحبت با حسن روحانی برای ترتیب دادن یک دیدار مستقیم با ترامپ هستند و در پاسخ، خنده‌های ممتد روحانی را دریافت می‌کنند.

نقطه‌ی انجماد یک تحلیل

با این حال شرایط امروز رنگ و بوی متفاوتی از سال‌های گذشته و دور نخست ریاست جمهوری دونالد ترامپ دارد. تحولات منطقه از ۷ اکتبر به امروز، به ویژه ترور فرماندهان نظامی و دانشمندان هسته‌ای ایران و بمباران تاسیسات اتمی کشور، آن هم درست زمانی که ایران با نمایندگان آمریکا و اروپا در حال مذاکره برای احیای توافق هسته‌ای بود، می‌تواند نقطه عطفی در تحلیل‌های حوزه سیاست خارجی باشد.

از این جهت، به نظر می‌رسد که پیشنهاد چندین چهره سیاسی به مسعود پزشکیان نه تنها برخاسته از دنیایی خیالی و دور از واقعیت‌های موجود است بلکه با توجه به ناممکن بودن در شرایط فعلی، می‌تواند به ظرفیتی جدی برای «دست‌انداختن» ایران در صحنه‌های بین‌المللی و خلق روایتی تازه از «عدم تمایل ایران به برقراری صلح در جهان» تبدیل شود.