پایان نشست شرم‌الشیخ؛ موافقان و مخالفان حضور ایران چه گفتند

اجلاس شرم الشیخ مرحله نهایی از طرح صلح ترامپ برای پایان دادن به جنگ غزه بود که امروز دوشنبه(۱۴ اکتبر) برگزار شد و طی آن تمامی گروگان‌های زنده اسرائیلی که در اختیار حماس بودند، آزاد شدند. متقابلا تعدادی از اسرای فلسطینی نیز آزاد شدند.

بر اساس طرح صلحی که به پیشنهاد ترامپ آغاز شد، اسرائیل پیشتر شروع به عقب‌نشینی از غزه کرده بود.

مردم غزه از این رویداد استقبال و ابراز شادمانی کرد‌ه‌اند و پس از دو سال، این باریکه هیچ کشته‌ای نداشت.

در نشست شرم الشیخ در مصر دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا و رهبران ۲۰ کشور حضور دارند. ریاست اجلاس به طور مشترک برعهده رئیس جمهور مصر و رئیس جمهور آمریکا بوده است.

هیچ مقام اسرائیلی در این نشست حضور نداشت. دفتر نتانیاهو اعلام کرده بود که مقامات اسرائیلی در نشست شرم الشیخ درباره نوار غزه شرکت نمی‌کنند.

پیش از آغاز نشست شرم‌الشیخ رئیس‌جمهور مصر خطاب به مسعود پزشکیان دعوتنامه‌ای برای حضور در این اجلاس ارسال کرده بود. اما پاسخ ایران که از سوی عباس عراقچی وزیر امور خارجه اعلام شد به این دعوت منفی بود. عراقچی گفته بود: نمی‌توانیم با کسانی وارد تعامل شویم که به مردم ایران حمله کرده‌اند و همچنان ما را تهدید و تحریم می‌کنند. با این حال، ایران از هر ابتکاری که به نسل‌کشی اسرائیل در غزه پایان دهد و به اخراج نیرو‌های اشغالگر منجر شود، استقبال می‌کند.

بود و نبود ایران در شرم‌الشیخ 

پاسخ منفی ایران، اما واکنش‌های مختلفی از سوی کارشناسان و سیاستمداران در پی داشت. برخی و اغلب اصولگرایان از این تصمیم دولت استقبال کرده‌اند و برخی دیگر نیز درخواست شرکت ایران در این نشست را داشته‌اند و عدم حضور ایران را فرصت سوزی خوانده‌اند. 

بسیاری از سیاسیون و مسئولان نیز از اظهار نظر در این باره خودداری کرده بودند.

عمادالدین باقی پژوهشگر حوزه دین و حقوق بشر در این باره اینطور اظهار نظر کرده بود که؛ «موضع دولت هم خلاف عقل است، هم خلاف اصل دینی تقدم و اصالت صلح در قرآن. پیامبر اسلام هم با وجود اینکه از سوی مشرکین مورد تهاجم و اذیت و آزار قرار گرفته بود با آنها پیمان حدیبیه را بست. تازه در شرم الشیخ بحث از پیمان صلح با ایران هم نبود، فقط حضور در یک مذاکره جمعی منطقه‌ای بود.»

محمدعلی ابطحی فعال سیاسی اصلاح‌طلب گفته بود: از حضور در شرم الشیخ، با وجود ترامپ و کشور‌های مرعوب آمریکا، چیزی گیر ایران نمی‌آید. اما حضور در آن می‌تواند با شجاعت صدای ملت مظلوم ما و جنایات جنگ اسراییل و آمریکا را فریاد کند، مهم اعضای شرکت کننده نیستند، مهم شنیدن صدای مردم ایران است.

حشمت‌الله فلاحت پیشه دیگر قعال سیاسی اصلاح‌طلب و نماینده پیشین مجلس اعلام کرده بود: رئیس جمهور عالی‌ترین دیپلمات یک مملکت به شمار می‌آید. اگر آقای السیسی دعوت رسمی کرده است، منع پزشکیان، کشتن یک فرصت جدی تنش‌زدایی است. چون از فردای شرم‌الشیخ، یکی از دو کشور ایران یا اسرائیل در مسیر انزوا قرار خواهد گرفت.

صادق زیباکلام نیز با اشاره به سخنان اخیر ناطق نوری درباره اشغال سفارت آمریکا، نوشته بود: جناب ناطق نوری بزرگوار، ابراز پشیمانی از اشغال سفارت آمریکا امروز دردی را دوا نمیکند. همه‌مان در آن تراژدی مصیبت‌بار با افتخار شریک بودیم. مهم اینه که نگذاریم طاعونی که ۴۶سال است منافع ملی ایران را ریشه کن ساخته ادامه یابد. مهم اینه که نگذاریم نظام مثل آب خوردن در شرم الشیخ شرکت نکنه. جناب پزشکیان اگر ایران به شرم الشیخ دعوت شده، شما را بخدا و بخاطر سعادت نسل‌های آینده و آینده ایران، این فرصت تاریخی را از دست ندهید و در آن کنفرانس شرکت کنید. یکروزی بالاخره سیاست خارجی ما بجای ایدئولوژی-محور، میبایستی منافع ملی-محور شود. این گام تاریخی را برای آینده ایران بردارید.

اما عبدالله گنجی فعال سیاسی اصولگرا و مدیر مسئول سابق روزنامه جوان (وابسته به سپاه) از مخالفان حضور ایران در نشست شرم‌الشیخ در واکنش به موافقان نوشته بود: مطالبه و اصرار کنندگان بر شرکت پزشکیان در اجلاس شرم الشیخ، خواسته یا ناخواسته/فهمیده یا نفهمیده، به دنبال ارتقای رایگان جایگاه ترامپ به عنوان"منجی صلح در جهان"بودند. حال انکه او به کشورشان حمله کرده و در صدد حذف قدرت دفاعی ماست. این جماعت دوست ندارند نتایج میانجیگری آمریکا در قرارداد اسلو، مادرید، کمپ دیوید... را بدانند و از این تجربه استفاده کنند. رمانتیک، ساده ساز، رویایی، آرزومند، نیازمند دیده شدن.

سیدنظام الدین موسوی دیگر فعال سیاسی اصولگرا و مدیرعامل پیشین خبرگزاری فارس نیز هم‌نظر با همفکر خود عبدالله گنجی گفته است: آفرین بر دکتر پزشکیان که تسلیم اغواگری سیاسی عده‌ای نشد و از حضور در اجلاس شرم الشیخ خودداری کرد.

عطاالله مهاجرانی نیز با اصولگرایان هم‌نظر بوده است. او در صفحه شخصی خود در ایکس، شرکت نکردن ایران در نشست ترامپ در شرم الشیخ را «خردمندانه» دانسته و آن را تئاتر ترامپ خوانده و گفته بود: شرم‌الشیخ بهتر از اسلو نیست.

حسام الدین آشنا به دو جمله کوتاه اکتفا کرده و در صفحه مجازی ایکس نوشته بود: امان از شرم حضور! شرکت کردن غیر از مشارکت کردن است.

علی لاریجانی دبیر شورای عالی امنیت ملی نیز بدون اشاره به نشست شرم‌الشیخ اینطور اعلام موضع کرده بود که؛ مراسم استقبال پرشور و با عظمت مردم شجاع و مظلوم فلسطین از زندانیان آزاد شده، نشان داد کدام طرف پیروز است! رژیم صهیونیستی اکنون در تصاویر می‌بیند که پس از دو سال کشتار وحشیانه، جایگاه حماس و مقاومت در قلب مردم چگونه ارتقا یافته است. مقاومت همواره پایدار است و پیروز.

امضای سند صلح غزه

سرانجام این نشست بدون حضور ایران برگزار شده است و غزه بدون حضور بزرگترین حامی خود صلح کرد.  

ترامپ که پیش از سفر به مصر توقفی در تلاویو داشته، گفته بود: ایران از تهدید همسایگان دست بردارد و حق موجودیت اسرائیل را به رسمیت بشناسد. ما آماده توافقیم، هر زمان که ایران آماده باشد؛ این بهترین تصمیمی خواهد بود که ایران تاکنون گرفته است و این اتفاق خواهد افتاد.

او ادعا کرده بود: ایران خواهان توافق است. من می‌توانم آن را ببینم.

ترامپ هنگام ورود به مصر نیز بار دیگر درباره ایران صحبت کرده و مدعی شده بود: اگر ایران سلاح هسته‌ای داشت، توافق غزه اتفاق نمی‌افتاد. توافق غزه با حمله به مراکز هسته‌ای ایران آغاز شده است.

ترامپ در مراسم امضای سند صلح نیز گفته است: جنگ سرانجام تمام شد. رسیدن به این نقطه ۳هزار سال طول کشید و قرار است ادامه پیدا کند. جنگ‌جهانی سوم در خاورمیانه آغاز نخواهد شد، ما نمی‌خواهیم از هیچ کجا شروع شود.

اسناد صلح غزه در شرم‌الشیخ علاوه بر دونالد ترامپ، توسط رئیس‌جمهور مصر، ترکیه و نخست‌وزیر قطر نیز امضا شد.

ترامپ پس از پایان نشست به آمریکا بازگشت.

حواشی نشست شرم‌الشیخ/طعنه‌های ترامپ

نشست شرم‌الشیخ خالی از حواشی هم نبود. دست ندادن ترامپ با میزبان صلح یعنی رئیس جمهور مصر سوژه عکاسان و فیلمبرداران شد. از سوی دیگر شکل دست دادن ترامپ و مکرون رئیس جمهور فرانسه به مچ‌انداختن تغبیر شد.

رئیس جمهور آمریکا هنگام دست دادن با امیر اماراتی نیز همزمان با اشاره دست دیگرش به او با خنده گفت:‌ «پول، یک عالمه پول!» 

ترامپ پس از پایان نشست نیز در سخنانی، درباره ملونی نخست‌وزیر ایتالیا گفت: ما اینجا یک خانم جوان زیبا داریم. معمولا گفتن این حرف یعنی پایان سیاست اما من این ریسک را می‌پذیرم و او را زیبا خطاب می‌کنم چرا که واقعا زیباست. او سپس ابراز امیدواری کرد ملونی از سخنان او ناراحت نشود.

شرم‌الشیخ کجاست؟

شرم‌الشیخ شهری در نوک جنوبی شبه‌جزیره سینا در مصر است که میان دریای سرخ و خلیج عقبه قرار دارد. این منطقه به‌دلیل آب‌های شفاف، سواحل مرجانی، هتل‌های لوکس و تفریحات آبی، یکی از مهم‌ترین مقاصد گردشگری خاورمیانه به‌شمار می‌رود. با این حال، موقعیت ژئوپلیتیکی ویژه و زیرساخت‌های مدرن هتل‌داری باعث شده است شرم‌الشیخ در کنار جاذبه‌های تفریحی، میزبان اجلاس‌های جهانی نیز باشد.