دیپلماسی مسلح! | جنگ یا مذاکره؟

هم‌زمان با ورود ناو هواپیمابر «آبراهام لینکلن» به حوزه مسوولیت سنتکام (فرماندهی مرکزی آمریکا)، تنش‌های بین ایران و آمریکا وارد مرحله تازه‌ای شده است. ایالات متحده علاوه بر این ناو، چندین فروند اف-۳۵، اف-۱۵ و سامانه‌های پدافندی پاترویت و تاد را نیز در غرب آسیا و مدیترانه مستقر کرده است.

همزمان، رسانه‌های ایران از برگزاری یک رزمایش نظامی در تنگه هرمز در روزهای یکشنبه و دوشنبه هفته‌ی جاری خبر می‌دهند.

بازی پرابهام ترامپ

«پیت هگست»، وزیر جنگ ایالات متحده روز جمعه در نشست کابینه در حضور «دونالد ترامپ» گفت: «در رابطه با ایران... آنها تمامی گزینه‌ها برای انعقاد توافق دراختیار دارند؛ نباید به سوی توانمندی‌های هسته‌ای بروند. ما آماده خواهیم بود تا آنچه رئیس‌جمهوری از وزارت جنگ انتظار دارد را برآورده کنیم؛ درست مانند کاری که این ماه [در ونزوئلا]انجام دادیم».

با توجه به ادعای وزیر جنگ آمریکا، می‌توان نتیجه گرفت که انتقال تجهیزات و تسلیحات نظامی آمریکا به نزدیکی‌های ایران با هدف فراهم کردن گزینه‌های متععد نظامی علیه ایران برای کاخ سفید است. با این حال، اما دونالد ترامپ تلاش می‌کند تا با بازی رسانه‌ای و اظهار نظر‌های ضدونقیض، آخرین کارت بازی‌اش را در هاله‌ای از ابهام باقی بگذارد.

ترامپ در گفت‌و‌گو با «اکسیوس» ادعا کرده که «یک نیروی بزرگ را به نزدیکی ایران منتقل کرده»، اما وضعیت در برابر ایران «پیوسته در حال تغییر» است. ترامپ مدعی شده که «ایران بار‌ها برای مذاکره تماس گرفته و به دنبال معامله است» و به همین دلیل، دیپلماسی همچنان به عنوان گزینه‌ی روز میز موجود است. با این حال، از پیش تعیین کردن نتیجه مذاکره توسط طرف آمریکایی، چشم‌انداز‌ها برای آغاز فرایند مذاکرات برای دستیابی به یک توافق را نیز از بین برده است.

آری به مذاکره، اما نه بر سر موشک‌ها!

«سید عباس عراقچی»، وزیر امور خارجه ایران روز جمعه در یک نشست خبری مشترک با «هاکان فیدان»، همتای ترکیه‌ای خود ضمن تاکید بر اینکه «مذاکره با دیکته کرد تفاوت دارد»، گفت: «نتایج مذاکره در میز مذاکره روشن می‌شود، نه قبل از مذاکره. اگر یک طرف بخواهد خواسته‌های خود را از قبل تحمیل کند، این دیگر اسمش مذاکره نیست و جمهوری اسلامی ایران هیچ‌گاه وارد چنین مذاکراتی نمی‌شود. مذاکراتی که همراه با تهدید باشد، اسمش مذاکره نیست و ما وارد چنین مذاکراتی نمی‌شویم».

همچنین روز‌های گذشته، رسانه‌های انگلیسی‌زبان به نقل از منابعی در کاخ سفید اعلام کرده‌اند که یکی از شروط آمریکا برای توافق با تهران، «محدود کردن برد موشک‌های ایرانی» است. عباس عراقچی نیز در مواضعی مشترک با نیرو‌های مسلح ایران در این باره گفت: «توانمندی‌های دفاعی ایران و موشک‌های ایران هرگز موضوع هیچ مذاکره‌ای نخواهد بود. هیچ کشوری آماده نیست که در مورد امنیت خود و دفاع خود با کشور دیگری مصالحه کند. امنیت مردم ایران به هیچ وجه به هیچ کس دیگری مربوط نیست و ما توانمندی‌های دفاعی خود را به هر میزان که برای دفاع از کشور لازم باشد، حفظ خواهیم کرد و گسترش خواهیم داد».

منطقه در نگرانی

احتمال بروز درگیری و یا جنگ بین ایران و آمریکا، کشور‌های منطقه را نیز نگران کرده است. «هاکان فیدان»، وزیر امور خارجه ترکیه روز جمعه در نشست خبری مشترک با عباس عراقچی گفت: «از سرگیری مذاکرات هسته‌ای میان ایران و ایالات متحده در فضای سازنده از منظر کاهش تنش‌های منطقه اهمیت حیاتی دارد. این مذاکرات همزمان زمینه‌ساز رفع تحریم‌های اعمال شده علیه ایران و ادغام این کشور در نظام اقتصادی بین المللی خواهد بود».

مقامات سیاست خارجی مصر، قطر و عمان نیز در تماس‌هایی فشرده با همتایان ایرانی و آمریکایی، در تلاش برای کاهش تنش‌ها، تاکید بر ضرورت بازگشت به دیپلماسی و پرهیز از گزینه‌های نظامی هستند.

«سَم کیلی» تحلیلگر و سردبیر ارشد روزنامه برخط «ایندیپندنت» مستقر در لندن در مورد خطرات حمله احتمالی آمریکا به ایران نوشت: «حمله آمریکا به ایران می‌تواند نیرو‌های (تجزیه‌گرایی) را آزاد کند که آمریکا قادر به مهارشان نخواهد بود. زیرساخت امنیتی گسترده ایران حداقل ۵۰ درصد اقتصاد این کشور را کنترل می‌کند و بسیاری از پرسنل آن پیروان وفادار نظام سیاسی مستقر هستند.»

با استقرار کامل تجهیزات نظامی آمریکا در غرب آسیا و مدیترانه، به نظر می‌رسد که احتمال دست‌یابی به یک توافق سازنده با ایالات متحده نیز کم‌رنگ‌تر شده است. از سوی دیگر همچنان مشخص نیست که معیار تصمیم «دونالد ترامپ» برای آغاز یک عملیات نظامی علیه تمامیت ارضی ایران چیست و آیا رییس جمهوری آمریکا فرمان آغاز یک جنگ فرسایشی دیگر در خاورمیانه را صادر خواهد کرد؟