مرشایمر: ترامپ به سمت نسخه ای اصلاح‌شده از برجام حرکت می کند

به گزارش روزنامه اینترنتی فراز، جان مرشایمر، نظریه‌پرداز مطرح روابط بین‌الملل و تحلیلگر شناخته‌شده آمریکایی، در تازه‌ترین گفت‌وگوی خود با اندرو ناپولیتانو، قاضی بازنشسته و تحلیلگر ارشد سیاسی و قضایی آمریکا، در پادکست «Judging Freedom» به بررسی تحولات اخیر در روابط ایران، آمریکا و اسرائیل پرداخت.

پرسش: هدف اصلی سفر بسیار کوتاه بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر رژیم اسرائیل، به واشنگتن چه بود؟

پاسخ: به اعتقاد من، هدف اصلی نتانیاهو این بود که ترامپ را از رسیدن به توافق با ایران بازدارد. نتانیاهو و بسیاری از همفکرانش بر این باورند که توافق با ایران بی‌فایده است، زیرا به زعم آنها نمی‌توان به ایران اعتماد کرد و این کشور توافق را نقض خواهد کرد. طرح جایگزین نتانیاهو این بود که اطمینان حاصل شود هر توافق احتمالی، صرفاً به موضوع غنی‌سازی هسته‌ای محدود نباشد و مسائل مربوط به موشک‌های بالستیک و آنچه او حمایت ایران از حزب‌الله و حماس می‌خواند نیز در آن گنجانده شود. بنابراین، در صورت آغاز مذاکرات، سه مطالبه اصلی برای اسرائیلی‌ها اهمیت دارد.

او ادامه داد: مشکل اصلی از نگاه اسرائیلی‌ها این است که دولت ترامپ تمایل داشته دو مورد از این سه خواسته، یعنی تهدید موشک‌های بالستیک و حمایت ایران از حماس و حزب‌الله، را از دستور کار مذاکرات کنار بگذارد و تنها مسئله باقی‌مانده، غنی‌سازی هسته‌ای باشد.

مرشایمر افزود: حتی در این موضوع نیز به نظر می‌رسد ترامپ آماده نوعی عقب‌نشینی است که برای اسرائیلی‌ها غیرقابل قبول خواهد بود؛ زیرا اسرائیل خواهان حذف کامل تأسیسات غنی‌سازی است، در حالی که ایران بر حفظ سطحی از غنی‌سازی تأکید دارد. به نظر می‌رسد ترامپ مایل است با ایران به نوعی توافق برسد و همین موضوع کار اسرائیلی‌ها را دشوار کرده است.

پرسش: آیا خواسته‌های اسرائیل پس از توافق برجام به‌گونه‌ای افزایش یافته که رسیدن به توافق جدید میان ایران و آمریکا دشوارتر شده است؟

پاسخ: تصور می‌کنم میزان تعهد اسرائیلی‌ها به دو موضوع موشک‌های بالستیک و حمایت از حماس و حزب‌الله با گذشت زمان بیشتر شده است. سال گذشته و در جریان جنگ ۱۲ روزه، اسرائیلی‌ها از تأثیر حملات موشک‌های بالستیک ایران شگفت‌زده شدند و دریافتند با تهدیدی جدی مواجه هستند که پیش‌تر درک دقیقی از آن نداشتند.

وی گفت: مسئله موشک‌های بالستیک از نگاه اسرائیل به یک تهدید وجودی تبدیل شده است. علاوه بر این، در ۱۴ ژانویه امسال، زمانی که به نظر می‌رسید ترامپ آماده حمله به ایران است، نتانیاهو با او تماس گرفت و خواستار توقف حمله شد؛ درخواستی که تا حد زیادی ناشی از نگرانی اسرائیل نسبت به ناتوانی در مقابله با موشک‌های بالستیک ایران بود.

مرشایمر افزود: درباره حماس و حزب‌الله نیز، با وجود ادعا‌های مطرح‌شده در غرب مبنی بر تضعیف شدید آنها، هر دو همچنان فعال هستند و در حال بازسازی به سر می‌برند. از این رو، این دو موضوع اکنون برای اسرائیلی‌ها به اندازه مسئله غنی‌سازی هسته‌ای اهمیت یافته‌اند.

پرسش: آیا برجام به موضوع موشک‌های بالستیک پرداخته است؟

پاسخ: خیر. برجام صرفاً به مسئله غنی‌سازی هسته‌ای می‌پردازد و ایران را ملزم به نابودی کامل ظرفیت غنی‌سازی نمی‌کند. به همین دلیل اسرائیلی‌ها از برجام متنفرند. دلیل دیگر این نفرت آن است که این توافق به موضوع موشک‌های بالستیک یا حمایت ادعایی ایران از حماس و حزب‌الله نپرداخته است؛ مسائلی که اهمیت آنها برای اسرائیل با گذشت زمان افزایش یافته است.

وی ادامه داد: هیچ دولتی حاضر نیست توان دفاعی و تسلیحاتی خود را که برای مقابله با دشمنش ضروری می‌داند، کنار بگذارد؛ چنین خواسته‌ای معادل واگذاری حاکمیت است.

پرسش: آیا ترامپ به سمت توافق جدیدی شبیه برجام حرکت می‌کند؟

پاسخ: به نظر می‌رسد ترامپ به سمت نسخه‌ای بهبودیافته از برجام پیش می‌رود. صرف‌نظر از نام این توافق، چنین رویکردی دوباره اسرائیلی‌ها را خشمگین می‌کند، زیرا آنها خواهان نابودی کامل توان غنی‌سازی ایران هستند. به نظر می‌رسد نتانیاهو در دیدار با ترامپ متوجه شد که رئیس‌جمهور آمریکا قصد ادامه مذاکرات را دارد و تمایلی به طرح موضوع موشک‌های بالستیک یا حمایت از حماس و حزب‌الله ندارد و حتی آماده پذیرش سطحی از غنی‌سازی ایران است؛ موضوعی که برای نتانیاهو فاجعه‌بار تلقی می‌شود.

پرسش: آیا راه‌حل نظامی برای حل اختلافات وجود دارد؟

پاسخ: هیچ راه‌حل نظامی وجود ندارد. تنها راه، راه‌حل سیاسی است. تنها گزینه، ارائه نسخه‌ای اصلاح‌شده از برجام و تلاش برای ایجاد نوعی تعامل و سازش میان آمریکا، اسرائیل و ایران است. این تصور که بتوان این مسئله را با نیروی نظامی حل کرد، توهم است.

پرسش: ارزیابی شما از پیام ترامپ پس از دیدار با نتانیاهو چیست؟

پاسخ: این پیام حاوی نکات مهمی است. وقتی ترامپ می‌گوید جلسه «بسیار خوب» بوده، در واقع می‌توان برداشت کرد که جلسه چندان موفق نبوده است. او هیچ نتیجه قطعی‌ای اعلام نکرد و تأکید کرد که مذاکرات باید ادامه یابد، که نشان می‌دهد نتانیاهو با ادامه مذاکرات موافق نبوده است. همچنین اشاره‌ای به استفاده از قدرت نظامی در صورت شکست مذاکرات نکرد.

پرسش: ارزیابی شما از آینده نزدیک چیست؟

پاسخ: به سختی می‌توان تصور کرد که ترامپ به ایران حمله کند. او با چالش‌های داخلی و نظرسنجی‌های نامطلوب مواجه است و آخرین چیزی که به آن نیاز دارد، ورود به یک جنگ طولانی است. حتی اگر اقدام نظامی محدودی انجام دهد، بعید است بتواند افکار عمومی را قانع کند یا به نتیجه‌ای پایدار برسد.