تصویب قطعنامه ۲۸۱۷ شورای امنیت درباره حملات منطقه‌ای ایران

به گزارش روزنامه اینترنتی فراز، شورای امنیت سازمان ملل متحد در نشست شماره ۱۰۱۱۹ که ۱۱ مارس ۲۰۲۶ برگزار شد، قطعنامه S/RES/۲۸۱۷ (۲۰۲۶) را با ۱۳ رأی موافق، بدون رأی مخالف و دو رأی ممتنع از سوی چین و روسیه تصویب کرد. این قطعنامه به پیشنهاد بحرین که به نمایندگی از شورای همکاری خلیج فارس و با همراهی اردن ارائه شده بود، در دستور کار شورا قرار گرفت.

در متن این قطعنامه حملات موشکی و پهپادی منتسب به ایران علیه بحرین، کویت، عمان، قطر، عربستان سعودی، امارات متحده عربی و اردن محکوم شده و این اقدامات «حملات زشت و غیرقابل قبول» توصیف شده است. شورای امنیت در این سند با شدیدترین لحن این حملات را محکوم کرد.

قطعنامه ۲۸۱۷ همچنین از ایران خواسته است که این حملات را فوراً متوقف کند. در متن قطعنامه تأکید شده است این اقدامات تهدیدی جدی برای صلح و امنیت بین‌المللی به شمار می‌آید و نقض قوانین بین‌المللی محسوب می‌شود.

بر اساس بیانیه مطبوعاتی شورای امنیت با شماره SC/۱۶۳۱۵ و گزارش «What’s In Blue» که روند بررسی پیش‌نویس‌های قطعنامه در شورای امنیت را بررسی می‌کند، در متن این سند از عبارت‌هایی استفاده شده که در چارچوب مفاهیم مطرح در ماده ۳۹ منشور سازمان ملل قرار می‌گیرد. در این ماده شورای امنیت می‌تواند وجود تهدید علیه صلح، نقض صلح یا اقدام تجاوزکارانه را تشخیص دهد.

در متن قطعنامه از واژه «demands» برای درخواست توقف فوری حملات استفاده شده است؛ عبارتی که در اسناد شورای امنیت برای بیان درخواست الزام‌آور به کار می‌رود و در برخی موارد زمینه‌ساز اقدامات بعدی شورا بوده است.

پیش‌نویس این قطعنامه در تاریخ ۶ مارس از سوی بحرین ارائه شد. سپس نسخه اصلاح‌شده آن در قالب روندی موسوم به «روند سکوت» در اختیار اعضای شورای امنیت قرار گرفت. در این روند اگر تا زمان تعیین‌شده هیچ کشوری مخالفت خود را اعلام نکند، متن به عنوان پیش‌نویس نهایی برای رأی‌گیری ارائه می‌شود.

چین و روسیه در جریان این روند سکوت را شکستند و خواستار اشاره به حملات آمریکا و اسرائیل علیه ایران در متن شدند، اما تغییری در متن ایجاد نشد و پیش‌نویس برای رأی‌گیری نهایی به شورای امنیت ارائه شد.

یکی از نکات قابل توجه در روند تصویب این قطعنامه، حمایت گسترده کشور‌های عضو سازمان ملل از آن بود. در مجموع ۱۳۵ کشور به عنوان حامی مشترک این قطعنامه ثبت شدند که از نظر تعداد حامیان یکی از موارد کم‌سابقه در اسناد شورای امنیت به شمار می‌رود.

روسیه و چین در زمان رأی‌گیری به این قطعنامه رأی ممتنع دادند. واسیلی نبنزیا نماینده روسیه در شورای امنیت گفت متن قطعنامه از نظر او نامتوازن است و به گفته او به حملات آمریکا و اسرائیل علیه ایران اشاره‌ای نشده است. نماینده چین نیز بیان کرد این قطعنامه تصویر کامل از درگیری‌ها ارائه نمی‌دهد.

در گزارش‌های منتشرشده درباره این قطعنامه به برخی نمونه‌های پیشین در شورای امنیت اشاره شده است. برای نمونه در قطعنامه ۶۶۰ سال ۱۹۹۰ درباره عراق، شورای امنیت حمله این کشور به کویت را نقض صلح دانست و خواستار خروج فوری نیرو‌های عراقی شد. همچنین در قطعنامه ۱۶۹۶ سال ۲۰۰۶ درباره برنامه هسته‌ای ایران، شورای امنیت از ایران خواست فعالیت‌های مرتبط با غنی‌سازی اورانیوم را متوقف کند؛ قطعنامه‌ای که بعدتر به تصویب تحریم‌های دیگری علیه ایران انجامید.

در متن قطعنامه ۲۸۱۷ همچنین به اصول منشور سازمان ملل و لزوم رعایت قوانین بین‌المللی اشاره شده و از همه طرف‌ها خواسته شده است از اقداماتی که به تشدید تنش در منطقه منجر می‌شود خودداری کنند.