چرا امارات از اوپک خارج شد؟ بحران بی‌اعتباری نهادهای بین‌المللی!

امارات متحده عربی در اقدامی ناگهانی اعلام کرد از اوپک خارج می‌شود. اقدامی که تعجب همگان را برانگیخت و پرسش‌های زیادی را ایجاد کرده است. پاسخ آن بیش از هرچیز ریشه در سیاست و گذار از نظم موجود بین‌المللی دارد.

امارات در سال ۱۹۶۷ عضو اوپک شد؛ زمانی که هنوز کشوری به نام امارات متحده عربی وجود نداشت و با نام ابوظبی در ساختار نفتی خلیج فارس شناخته می‌شد. سپس در سال ۱۹۷۱ با تشکیل امارات متحده عربی نیز عضویت این دولت در اوپک تداوم یافت.

اوپک در سال ۱۹۶۰ میلادی با عضویت تولیدکنندگان و صادرکنندگان نفت تشکیل شد و هم اکنون نیز مقر آن در شهر وین اتریش قرار دارد. اعضای فعلی اوپک کشور‌های ایران، عربستان سعودی، کویت، ونزوئلا، لیبی، الجزایر، نیجریه، گابن، آنگولا، گینه و جمهوری کنگو هستند. در این میان عربستان سعودی بزرگ‌ترین تولیدکننده و صادرکننده نفت است.

پیش از خروج امارات از اوپک، کشور‌های قطر، اکوادور و اندونزی نیز از عضویت در این سازمان خارج شده بودند. مسئله خروج امارات از اوپک پس از جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران و در زمان آتش‌بس میان این دو، بیش از هرچیز ریشه در سیاست و تغییر نظم حاکم بر دنیا دارد.

بی‌اعتباری نهاد‌های موجود بین‌المللی

پس از جنگ جهانی دوم، نظم جدیدی بر دنیا حاکم شد. نظمی که خروجی آن نهاد‌هایی مانند سازمان ملل، شورای امنیت، اوپک و پس از جنگ سرد نیز اوپک پلاس بود. در این نظم نهاد‌های بین‌المللی از قدرت و اعتبار قابل توجهی برخوردار بودند و کشور‌ها به نوعی از این نهاد‌ها حساب می‌بردند. برای نمونه در گذشته اگر شورای امنیت قطعنامه‌ای علیه کشوری صادر می‌کرد، کشوری جرات و جسارت نادیده گرفتن آن را نداشت، اما اکنون پس از آغاز مجدد اسنپ‌بک، چین و روسیه به طور علنی اعلام کردند که از این قطعنامه پیروی نخواهند کرد و اعتباری برای آن قائل نیستند.

همین موضوع در سازمان ملل نیز صدق می‌کند. در گذشته و پس از وقوع اتفاقی در دنیا، سازمان ملل نقش مهمی در دنیا برعهده داشت و به نوعی مدیریت تعارض‌ها و تخاصم‌ها را به گونه‌ای فعال انجام می‌داد. اما اکنون نقش سازمان ملل در حد یک جمله «متاسفم و زودتر پایان دهید» کوچک شده است. اکنون نیز پس از صلح ادعایی غزه که ترامپ آن را پایان درگیری عنوان کرده است، با تشکیل شورایی به نام شورای صلح، سعی در جایگزینی سازمان ملل دارد و نهاد‌های جدیدی درحال تشکیل هستند.

اوپک نیز وضعیتی مشابه دارد. با وقوع جنگ ایران و آمریکایی صهیونی و بسته شدن تنگه هرمز، یکی از بزرگ‌ترین بحران‌های نفتی تاریخ ایجاد شده است. در این شرایط حساس که رسالت اوپک مدیریت بازار نفت است، هیچ جلسه‌ای از اعضای اوپک در این برهه تاریخی تشکیل نشده است. البته این که اعضای مهم اوپک از جمله ایران و عربستان و امارات علیه یکدیگر وارد جنگ شده‌اند نیز در این موضوع بی‌تاثیر نیست.

به عبارتی نهاد‌های موجود که حاصل نظم جهانی پس از جنگ جهانی دوم است، کارکرد خود را از دست دادند و از اعتبار درحال ساقط شدن هستند. در این شرایط که همزمان شده با گذار از نظم موجود به نظم جدید، طبیعی است کشور‌ها از نهاد‌های نظم موجود خارج شوند و این نهاد‌ها نیز به مرور همزمان با نظم موجود از جهان حذف شوند.

به اعتقاد بسیاری از تحلیل‌گران ژئوپلیتیک، حمله آمریکا به ونزوئلا و سقوط مادورو، و پس از آن حمله کنونی آمریکا و اسرائیل به ایران نیز ریشه در ایجاد همین نظم جدید دارد. درواقع در این برهه حساس از تاریخ، جهان در آستانه تشکیل نظمی جدید است که تکلیف ۱۰۰ سال آینده دنیا را مشخص می‌کند و همین عاملی است برای برهم خوردن نهاد‌های بین‌المللی موجود و تشکیل نهاد‌های جدید همراستا با نظم جدید دنیا.