شاهزادهء ایرانی با تابعیت آمریکایی!

موضوع تابعیت رضا پهلوی در فضای مجازی دوباره داغ شده است. رضا پهلوی از دهه ۱۹۷۰ میلادی (پس از انقلاب) عمدتاً در ایالات متحده زندگی می‌کند. او در دانشگاه کالیفرنیای جنوبی تحصیل کرده و سال‌هاست در حومه واشنگتن دی‌سی (مانند Potomac یا Great Falls) ساکن است و اکنون مدارکی از شهروند آمریکایی بودن او در شبکه‌های اجتماعی منتشر میشود.

رضا پهلوی خود در مصاحبه‌های قدیمی‌تر گفته است که شهروند آمریکا نیست و تنها اقامت دائم (گرین کارت) دارد. اما کاربری در ایکس لینک یک وبسایت آمریکایی که مشخصات رضا پهلوی به عنوان رای دهنده در آن ثبت شده است را منتشر کرده است.

کاربر دیگری نیز نوشته است: "در ایالت مریلند فقط اتباع آمریکا حق رای دارند. شهروندی آمریکایی رضا پهلوی جای هیچ سوالی نمی‌گذارد. سند روی میز است... متن سوگندی که رضا پهلوی به زبان آورده و زیرش امضا گذاشته، این است: «بدینوسیله با سوگند اعلام می‌کنم که مطلقا و به طور کامل از هرگونه وفاداری به هر شاهزاده، قدرتمند، ایالت یا حاکمیت خارجی که تاکنون تابع یا شهروند آن بوده‌ام صرف نظر می‌کنم و دست می‌کشم؛ از قانون اساسی و قوانین ایالات متحده آمریکا در برابر همه دشمنان، خارجی و داخلی حمایت و دفاع خواهم کرد؛ به آن‌ها ایمان و وفاداری واقعی خواهم داشت؛ در صورت لزوم قانون، به نمایندگی از ایالات متحده اسلحه حمل خواهم کرد... این تعهد را آزادانه و بدون هیچ ملاحظه ذهنی یا قصد طفره رفتن می‌پذیرم؛ پس خدا به من کمک کند.»

حمایت رضا پهلوی از حمله نظامی آمریکا به ایران در کنار تابعیت آمریکایی او در حالیست که بررسی قوانین آمریکا نشان می‌دهد قانون اساسی ایالات متحده برای ریاست جمهوری شرایط بسیار سخت‌گیرانه‌ای وضع کرده است.

رئیس‌جمهور باید «طبیعی‌زاده» (natural born Citizen) ایالات متحده باشد. حداقل ۳۵ سال سن داشته باشد و حداقل ۱۴ سال ساکن ایالات متحده بوده باشد.

«طبیعی‌زاده» معمولاً به معنای شهروندی از بدو تولد (از طریق تولد در خاک آمریکا یا والدین شهروند آمریکایی) تفسیر می‌شود. هدف این شرط، جلوگیری از هرگونه تأثیر خارجی یا وفاداری دوگانه در بالاترین مقام اجرایی کشور است.

تلاش برای تغییر تابعیت در کارنامه پدر رضا پهلوی یعنی محمدرضا شاه نیز به شکل دیگری وجود دارد.

تهران سال ۱۳۱۷ شمسی- در یکی از بی‌سابقه‌ترین اقدامات پارلمانی دوران پهلوی، مجلس شورای ملی قانونی ویژه تصویب کرد تا راه را برای ازدواج ولیعهد محمدرضا پهلوی با شاهزاده فوزیه، دختر پادشاه مصر (فؤاد اول) و خواهر ملک فاروق، هموار سازد.

مشکل اصلی، اصل ۳۷ متمم قانون اساسی مشروطه بود که مادر ولیعهد آینده را ملزم به «ایرانی‌الاصل» بودن می‌کرد. فوزیه یک شاهزاده مصری بود و تابعیت ایرانی نداشت. برای حل این مانع حقوقی، دولت وقت درخواست کرد و مجلس با تصویب یک ماده واحده خاص، نه تنها تابعیت ایرانی را به فوزیه اعطا کرد، بلکه در اقدامی استثنایی او را «ایرانی‌الاصل» اعلام نمود. متن قانون به صراحت می‌گفت: «نظر به تفسیر اصل سی و هفتم متمم قانون اساسی، به اقتضاء مصالح عالیه کشور... والاحضرت فوزیه ایرانی است.»

این قانون‌گذاری هدفمند، که بیشتر جنبه سیاسی و دیپلماتیک داشت تا حقوقی، اجازه داد ازدواج رسمی در سال ۱۳۱۸ (۱۹۳۹ میلادی) انجام شود و فوزیه به عنوان ملکه ایران معرفی گردد. این اقدام نشان‌دهنده استثناپذیری قانون نظام سلطنتی وقت بود. با این حال، ازدواج فوزیه و محمدرضا پهلوی چند سال بعد به طلاق انجامید.