ترکیه برای اجلاس ناتو آماده می‌شود

حمله رژیم اشغالگر اسرائیل به ایران با حمایت ایالات متحده، بلوک‌های دفاعی ناتو را زیر و رو کرده است. این حمله براساس استراتژی رژیم اشغالگر اسرائیل و ظهور ایالات متحده به عنوان مجری، باعث شگفتی متحدان اتحادیه اروپا و اعضای ناتو شده است. کشور‌هایی مانند اسپانیا مستقیماً به حمله علیه ایران اعتراض و آن را محکوم کردند. با این حال، کشور‌هایی مانند انگلستان، فرانسه و آلمان، این جنگ را جنگ خود ندانستند. درک تهدید و خطر در جهات مختلفی تغییر و موازنه قدرت در سطحی جداگانه شروع به شکل‌گیری کرد.

روند آغاز سیاست‌های توسعه‌طلبانه ناتو

اکنون به سابقه این روند نگاهی بیفکنیم. فروپاشی پیمان ورشو شاخه نظامی بلوک شرق و فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی نماینده سیاسی آن، روند آغاز سیاست‌های توسعه‌طلبانه ناتو بود. این وضعیت، روسیه را که میراث شوروی را به ارث برده بود، آشفته کرد. پیوستن اعضای سابق پیمان ورشو منحل شده و کشور‌های اتحاد جماهیر شوروی سابق به ناتو، هم نقض توافقات بین روسیه و ایالات متحده بود و هم مایه نگرانی روسیه. اما بینش برعهده گرفتن ژاندارمی جهانی ریشه دوانده بود. نظام جهانی به عنوان نظام تک قطبی ایالات متحده توصیف می‌شد. پس از آن، فروپاشی یوگسلاوی و جنگ بوسنی به گسترش بیش از حد ناتو کمک کرد. دوره افزایش نفوذ بین‌المللی ناتو آغاز شد. در واقع، این واقعیت همچنان پابرجاست که ناتو آگاهانه در طول جنگ بوسنی نظاره‌گر قتل عام مسلمانان بود. ناتو از یک سو، در حالی که قتل عام‌ها رخ می‌داد، بی تفاوت ایستاد و سیاست‌هایی را که راه را برای آن قتل عام‌ها هموار می‌کرد ادامه داد و سپس، به عنوان نیرویی که صلح را به ارمغان آورد، مطرح و ساختار فربه خود را بیشتر تقویت کرد.

معرفی مسلمانان بعنوان تروریست توسط ناتو

در واقع، ناتو پس ازفروپاشی پیمان ورشو/فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، تعریف خود از دشمن را تغییر داد و اسلام را به عنوان یک تهدید و مسلمانان را به عنوان تروریست معرفی کرد. با این حال، تحولات پس از بوسنی و هرزگوین منجر به ایجاد یک مفهوم جدید شد. در واقع، مفهومی مناسب برای رشد سریع اتحاد ناتو ضروری تلقی می‌شد. این وضعیت تا وقایع ۱۱ سپتامبر ادامه داشت. این ایده که ساختار بیش از حد فربه ناتو در نقش پلیس جهان، به نفع ایالات متحده آمریکا بود، اما باعث شد که نظریه اعمال کنترل آمریکا بر ناتو شکست بخورد. در واقع، آمریکا با مداخله نظامی در افغانستان، ناتو را دور زد، اما تحت پوشش مبارزه مشترک علیه تروریسم، تقریباً تمام کشور‌های عضو سازمان ملل را با خود همراه کرد. سازمان ملل اساساً با یک عمل انجام شده رو‌به‌رو شد. مداخله نظامی نه توسط نیرو‌های حافظ صلح سازمان ملل متحد، بلکه توسط نیرو‌های ناتو تحت فرماندهی ایالات متحده انجام شد. این عملیات تحت پوشش و چتر سازمان ملل متحد به فرماندهی آمریکا انجام شد. همان وضعیت مشابه در مداخله ۲۰۰۳ میلادی در عراق پیش آمد. این بار، اعضای دائم سازمان ملل متحد سعی کردند با احتیاط بیشتری به این موضوع نزدیک شوند، اعضای ناتو نیز گام‌های محتاطانه‌تری برداشتند.

اکراه اعضای ناتو از مجری گری انگلستان در عراق

با این حال، مداخله در عراق توسط ایالات متحده در ساختار فرماندهی رهبری شد و بریتانیا به عنوان کشور مجری آن عمل کرد، در حالی که اعضای ناتو با اکراه آن را پذیرفتند. اما مداخله در عراق، مداخله‌ای از سوی ایالات متحده بود. گروه دیالوگ مدیترانه، که شامل عضویت اسرائیل می‌شود، و گروه همکاری استانبول، که شامل کشور‌های عربی کشور‌های خلیج فارس می‌شود، به عنوان شرکای غیر عضو به ناتو اضافه شدند. در اصل، زمینه برای واگذاری رسمی تمام توانایی‌های ناتو، به ویژه توانایی‌های اطلاعاتی آن، به رژیم اشغالگر اسرائیل فراهم شده است. نباید فراموش کرد که رژیم اشغالگر اسرائیل نیز در رزمایش‌های انجام شده بین کشور‌های عضو ناتو شرکت داشت. این رزمایش‌های نظامی و قابلیت‌های اطلاعاتی، اساس حملات به غزه، لبنان، سوریه، ایران و یمن را تشکیل می‌دهد. درک تهدید و خطر و موازنه قدرت، از طریق ناتو به نفع آمریکا و از طریق آمریکا به نفع رژیم اشغالگر شکل گرفته است. رشد بیش از حد ناتو با فروپاشی پیمان ورشو و فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی آغاز شد. به موازات این رشد، آنها خلاء‌های قدرت ناشی از آن را از طریق جنبش‌های اجتماعی که تغییر قدرت را تسهیل می‌کردند، پر کردند. این تحولات، در حالی که به بی‌ثباتی منطقه‌ای کمک می‌کنند، برای روسیه نیز نگران‌کننده بوده‌اند.

محوریت ناتو در "انقلاب ها‌ی رنگی"

مشخص شده است که به اصطلاح "انقلاب‌های رنگی" در گرجستان، اوکراین، بلاروس و برخی از کشور‌های آسیای مرکزی توسط ساختار نظامی ایالات متحده با محوریت ناتو سازماندهی شده‌اند. بهار عربی، به ویژه وقایع لیبی و سوریه، با افزایش انتقاد از سیاست‌های جهانی ناتو مشخص شد، زیرا ناتو به طور تصاعدی رشد می‌کرد. ناتو که شروع به تبدیل شدن به یک نیروی نظامی آمریکایی کرده بود، با شگفتی، به ویژه از سوی اعضای اروپایی، مواجه شد و این تصور که ناتو در حال از دست دادن اعتبار و اهمیت خود است، در حال قوت گرفتن است. تبعیض بین اعضای ناتو آنها را آزار می‌دهد. ترکیه در واقع در خط مقدم این موضوع قرار دارد. این واقعیت که ترکیه، با وجود اینکه شریک پروژه هواپیما‌های F-۳۵ بود وقطعات یدکی آنها را تولید می‌کرد وهزینه خرید آنها بالغ بر ۱.۴ میلیارد دلاررا پرداخت کرده، اما این هواپیما‌ها را دریافت نکرده است، در حالی که F-۳۵ به رژیم اشغالگر اسرائیل داده شده‌اند، این نشانه آشکاری از تبعیض بین اعضای ناتو است.

انتقاد کشور‌ها از بی اعتبار شدن ناتو

بی‌اعتبار شدن و به حاشیه رانده شدن روزافزون ناتو، چه در ساختار و چه در قدرت آن، انتقاد کشور‌های عضو را برانگیخته است. آخرین تحول، حمله رژیم اشغالگر اسرائیل به ایران با حمایت ایالات متحده، یک رویداد قابل توجه بود. ترامپ آشکارا از ناتو درخواست کمک کرد، اما اعضای ناتو این درخواست را رد کردند و اظهار داشتند که این جنگ، جنگ آنهاست، نه ما. ترامپ رئیس جمهور آمریکا که عمیقاً ناامید شده است، حتی تهدید به خروج از ناتو کرد. همانطور که گفتیم، ناتو بیش از حد بزرگ شده است.

اقدامات مضر ناتو در قبال ترکیه

این رشد کیفی نبود و بحث‌های مربوط به فروپاشی آن را تسریع کرد. در حالی که ناتو در حال بحث در مورد انحلال خود است، دعوت ترکیه از کشور‌های عربی به اجلاس ناتو چه معنایی دارد؟ اقدامات ناتو تا به امروز برای ترکیه مضر بوده است، نه مفید، و دعوت ترکیه از کشور‌های عربی برای شرکت در اجلاس سران ناتو چه در کوتاه مدت و چه در درازمدت، به نفع این کشور‌ها نیست. این واقعیت که ایالات متحده تحت پوشش حفظ امنیت، پایگاه‌هایی در این کشور‌ها ایجاد کرد است، اما در حفاظت از آنها شکست خورده و خود در موقعیتی قرار گرفته که به حفاظت از خود نیاز دارد. اما اجازه دادن به استفاده از خاک یک کشور اسلامی برای حملات به ایران، یک تراژدی فاجعه باراست.

آیا رژیم اشغالگر اسرائیل که عضو گروه گفتگوی مدیترانه است، به اجلاس سران ناتو دراستانبول دعوت خواهد شد؟

ما نمی‌دانیم. یک چیز می‌دانیم این است که از سوریه دعوت شده است. کشور‌های خلیج فارس نیز دعوت شده‌اند. این دعوت‌ها چه پیامی ارسال می‌کنند یا ارسال خواهند کرد؟ با توجه به شرایط فعلی، این تصور را ایجاد می‌کند که سازمان ناتو، با گذشته‌ی ننگین خود، در تلاش است تا از طریق یک کشور اسلامی مشروعیت پیدا کند. این اقدام حکومت ترکیه نمی‌تواند یک رویکرد ملی و بومی باشد. به خصوص برای کشوری مانند سوریه که در حال تغییر ساختار است، تشویق به مشارکت آن در سازمانی مانند ناتو که چیزی جز حمله، خونریزی و اشک برای جهان اسلام به ارمغان نمی‌آورد، اشتباه خواهد بود. مخالفت گسترده‌ای با ناتو در افکار عمومی ترکیه وجود دارد. این بینش و حس غالب که «ما هم به ناتو نه می‌گوییم» دربین مردم ترکیه وجود دارد، دعوت از کشور‌های عربی به این اجلاس، به ویژه دعوت از سوریه، تنها باعث ایجاد ناامیدی در میان افکار عمومی کشورخواهد شد.

هیچ توجیه معقولی برای اقدام حکومت ترکیه در راستای حفظ اتحاد و موجودیت ناتو وجود ندارد.

فراموش نشود که دولت ترکیه توسط حکومت حزب عدالت و توسعه از تحکم سازمان اقتصادی امپریالیستی صندوق بین‌المللی پول، خارج شد و نجات یافت. مسلماً هیچ توجیه معقولی برای اقدام حکومت ترکیه در راستای حفظ اتحاد و موجودیت ناتو که شاخه نظامی جهان امپریالیستی است، به ویژه اقدام برای گردهم آوردن کشور‌های اسلامی درحول محور ناتو وجود ندارد. مسئولیت ساختارشکنانه و نتایج منفی "گسترش گروه دیالوگ مدیترانه" در اجلاس سران کشور‌های عضو دیالوگ مدیترانه دراستانبول در سال ۲۰۰۴ و انجام کار‌هایی مانند آموزش نیرو‌های ارتش وسربازان عراقی توسط ترکیه و تحت نظر ناتو، سازماندهی مشارکت کشور‌های خلیج فارس درگروه " ابتکار همکاری استانبول" بر عهده حکومت آنکار قرار دارد. زیرا این طرح‌های ناتو بخشی از طرح خاورمیانه بزرگ بوده است. باید خاطرنشان کرد: در حالی که حکومت ترکیه بر لزوم در نظر گرفتن اهمیت محور چین-روسیه و تلاش‌هایش برای عضویت در سازمان همکاری شانگهای تأکید می‌کند، آیا دعوت از کشور‌های عربی و اسلامی برای شرکت در اجلاس سران ناتو، متناقض با یکدیگر نیست؟ در دوره‌ای که موازنه‌های قدرت‌های منطقه‌ای و جهانی در حال تغییر شکل هستند، جایگاه ترکیه در ناتو و رویکرد ناتو نسبت به کشور‌های خلیج فارس و عرب قطعاً می‌تواند مهم باشد. اما با توجه به سابقه ننگین و کثیف ناتو این نوع اقدامات غیر معقول محسوب می‌شود. پذیرش این نوع سیاست‌ها به ویژه برای رأی‌دهندگان حزب حاکم عدالت و توسعه که اکثرا متعلق به جریان "ملی گوروش/ نجم الدین اربکان" و مخالف ناتو هستند، غیر قابل قبول است. ما هنوز نمی‌دانیم که آیا دعوت رسمی از سران عرب کشور‌های خلیج فارس‌ها انجام شده است و یا خیر. این اخبار به صورت آشکار در رسانه‌ها منتشر شده است. اما اگر این اخبار واقعیت داشته باشد. چنین رویکردی به موضع ملی و میهنی کشور ترکیه آسیب می‌رساند. امیدواریم که اتخاد موضع ملی و میهنی به حفظ منافع مردم منطقه و جامعه مسلمان کمک کند.

محمد علی اکبولو

گزارشگر کانال ۵ حزب سعادت ترکیه

ترجمه: سید علی قائم مقامی مترجم و پژوهشگر ارشد