میانجیگری پاکستان برای توافق آمریکا و ایران پس از بیش از ۱۰۰ روز جنگ
شهباز شریف، نخست‌وزیر پاکستان می‌گوید در مراحل پایانی مذاکرات میان ایالات متحده و ایران، لحظاتی وجود داشت که به نظر می‌رسید گفت‌و‌گو‌ها در آستانه فروپاشی است.
او روز دوشنبه در مجلس ملی پاکستان اعلام کرد که در هر یک از آن لحظات، این ارتشبد عاصم منیر، فرمانده قدرتمند ارتش پاکستان بود که مذاکرات را زنده نگه داشت.
شریف خطاب به نمایندگان مجلس گفت: «در تمام این مدت، او شبانه‌روز بیدار بود.» وی افزود که منیر «برای خاموش کردن شعله‌های جنگ، شب و روز خود را وقف کرد.»
به گفته نخست‌وزیر پاکستان، لحظات بسیاری وجود داشت که «احساس می‌شد مذاکرات به بن‌بست رسیده است»، اما فرمانده ارتش هرگز تسلیم نشد. شریف تأکید کرد: «اگر این مسیر ادامه نمی‌یافت، رویای صلح بر باد می‌رفت.»
این اظهارات، که برای فرایندی که تقریباً به‌طور کامل دور از انظار عمومی انجام شده، به‌طرز غیرمعمولی دقیق است، واضح‌ترین چشم‌انداز را از چگونگی موفقیت پاکستان در انجام وظیفه‌ای ارائه داد که بسیاری آن را غیرممکن می‌دانستند: میانجیگری برای پایان دادن به جنگی بیش از سه ماهه که هزاران کشته، عمدتاً در ایران و لبنان، بر جای گذاشت و بازار‌های جهانی انرژی را مختل کرد.
شریف همچنین از اسحاق دار، معاون نخست‌وزیر و وزیر امور خارجه و تیم او، و نیز محسن نقوی، وزیر کشور به خاطر «تلاش‌های خستگی‌ناپذیرشان» قدردانی کرد و به رهبران قطر، عربستان سعودی، ترکیه و چین به دلیل نقش‌شان در این میانجیگری ادای احترام نمود.
این توافق که اوایل صبح دوشنبه توسط شریف در شبکه اجتماعی «اکس» اعلام شد، خواستار پایان فوری و دائمی عملیات نظامی در تمامی جبهه‌ها، از جمله در لبنان است.
دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا اندکی بعد این توافق را در پلتفرم «تروت سوشال» تأیید کرد و نوشت: «توافق با جمهوری اسلامی ایران اکنون نهایی شده است.»
تنگه هرمز که از آغاز جنگ در ۲۸ فوریه توسط ایران عملاً بسته شده بود، طبق این توافق برای تردد عادی بازگشایی خواهد شد.
دارایی‌های مسدود شده ایران که حدود ۲۴ میلیارد دلار برآورد می‌شود نیز احتمالاً طی ۶۰ روز آینده در مراحل مختلف مذاکرات بعدی آزاد خواهند شد؛ مذاکراتی که انتظار می‌رود دو طرف در آن به مسئله برنامه هسته‌ای ایران نیز بپردازند.
این مذاکرات تحت هدایت مجتبی خامنه‌ای، رهبر جدید ایران انجام شد که پس از کشته شدن پدرش، آیت‌الله علی خامنه‌ای در ۲۸ فوریه (روز آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران)، جانشین او شد.
شریف روز دوشنبه به‌طور خاص از رهبر عالی ایران به عنوان یکی از رهبرانی یاد کرد که در طول مذاکرات «خرد، تدبیر و صبر فراوان در شرایط بسیار دشوار» از خود نشان داده است.
«رویکردِ هرگز تسلیم نشو»
مسیر پاکستان تا رسیدن به این اعلامیه، نه خطی بود و نه آن‌طور که بسیاری توصیف می‌کنند، مسیری سرراست.
آتش‌بس با میانجیگری پاکستان در ۸ آوریل، پس از آن آغاز شد که عاصم منیر در ساعات منتهی به پایان مهلت ترامپ برای حمله به ایران، تماس‌های متعددی با مقامات آمریکایی برقرار کرد. این آتش‌بس برقرار ماند، اما با شکنندگی بسیار. دونالد ترامپ متعاقباً به «درخواست شخصی» منیر و شریف، آن را به‌طور نامحدود تمدید کرد.
در ۱۱ و ۱۲ آوریل، پاکستان میزبان مذاکرات اسلام‌آباد بود که بالاترین سطح تعامل مستقیم میان واشنگتن و تهران از سال ۱۹۷۹ به شمار می‌رفت؛ اما آن گفت‌و‌گو‌ها با حضور جی. دی. ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، بدون نتیجه به پایان رسید.
سلیم، تحلیل‌گر سیاسی، به الجزیره گفت: «پرسش این نیست که چه چیزی بین آوریل و ژوئن تغییر کرد؛ بلکه این نمونه‌ای از رویکردِ “هرگز تسلیم نشو” در دیپلماسی است؛ جایی که یک میانجی صادق که مورد احترام هر دو طرف باشد، می‌تواند در نهایت به غلبه بر شکاف عمیقِ بی‌اعتمادی کمک کند.»
او افزود که وظیفه پاکستان نه تنها پر کردن شکاف میان مواضع طرف‌های متخاصم، بلکه کمک به مدیریت تضاد میان عمل‌گرایان و تندرو‌ها در داخل هر کشور، به‌ویژه ایران بود.
وی خاطرنشان کرد: «اهرم فشار پاکستان، اعتبار آن به عنوان یک دوست مورد اعتماد، خیرخواه و میانجی عادل بوده و هست.»
البته پاکستان به تنهایی عمل نمی‌کرد. در ۳۱ مارس، پاکستان و چین یک طرح صلح پنج‌ماده‌ای مشترک با هدف پایان دادن به جنگ امضا کردند. مشارکت پکن بازتاب‌دهنده نگرانی‌های آن در مورد مسدود شدن تنگه هرمز بود که بخش بزرگی از واردات نفت و گاز چین از آن عبور می‌کند.
در ماه مه، عاصم منیر برای دومین بار به تهران سفر کرد. محسن نقوی که شریف روز دوشنبه از او بابت تعامل با «برادران ایرانی» قدردانی کرد، او را همراهی می‌کرد. عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران نیز در همین دوره چندین بار به اسلام‌آباد سفر کرد و جداگانه با منیر و شریف دیدار داشت. در یکی از این دیدارها، عراقچی گفته بود که تهران قصد دارد تا زمان دستیابی به نتیجه، با میانجی‌های پاکستان همکاری کند.
بر اساس اعلام وزارت امور خارجه پاکستان، فیصل بن فرحان، وزیر امور خارجه عربستان سعودی نیز به‌طور مشخص از «تلاش‌های مستمر و پایدار پاکستان در حمایت از میانجیگری و گفتوگو در طول این فرایند» تقدیر کرده است.
با این حال، وزارت امور خارجه ایران اعلام کرد که هیچ برنامه‌ای برای سفر تیم مذاکره‌کننده این کشور جهت امضای توافق در روز‌های آینده وجود ندارد؛ موضوعی که نشان‌دهنده ابهامات موجود در ساعات پایانی مذاکرات است.
حمله اسرائیل به حومه جنوبی بیروت در روز یکشنبه، ساعاتی پیش از اعلام رسمی توافق، واکنش خشمگینانه تهران را در پی داشت. محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس ایران، با تردید در «اراده یا توانایی» واشنگتن برای اجرای تعهداتش، ابراز نگرانی کرد. با این وجود، مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، سیگنال‌هایی مبنی بر زنده بودن مسیر دیپلماسی ارسال کرد.
مقامات پاکستانی از اظهار نظر در مورد جزئیات دقیق مذاکرات یا آنچه در ساعات پایانی رخ داد، خودداری کرده‌اند و مکانیسم دقیقِ حفظِ توافق در آن لحظات بحرانی همچنان نامشخص است.
نخست‌وزیر پاکستان روز دوشنبه به نمایندگان مجلس گفت: «ملت‌ها دهه‌هاست به دنبال احترام و افتخاری بوده‌اند که اکنون به خاطر تلاش‌هایش در فرایند صلح، نصیب پاکستان شده است.»
در گفتوگو با کورش احمدی، دیپلمات پیشین در سازمان ملل
ناترازی بنزین حل شد
امیرعلی ابوالفتح در گفتوگو با فراز
- تازه‌ها
- پربازدیدها
در گفتوگو با کورش احمدی، دیپلمات پیشین در سازمان ملل
یک نماینده مجلس به فراز گفت:
گفت‌وگوی فراز با سخنگوی صنعت آب کشور
گزارش تصویری اختصاصی فراز از مراسم بدرقه رهبر جان‌فدا
علی باقری دبیر کل حزب اطلاح‌طلب «عهد» در گفتگو با فراز: