ایران خودرو نمادش را در بورس متوقف کرد! | بازی جدید برای دریافت مجوز افزایش قیمت

ظهر روز ۲۷ خرداد، ایران‌خودرو در اطلاعیه‌ای خطاب به سازمان بورس اعلام کرد هیئت‌مدیره شرکت تصمیم دارد قیمت‌های جدید محصولات را بر مبنای مصوبه داخلی خود اعلام کند و به همین دلیل خواستار توقف نماد معاملاتی شرکت تا زمان تعیین تکلیف افزایش قیمت‌ها شد.

در ادبیات رسمی بازار سرمایه، چنین نامه‌ای شاید یک مکاتبه اداری تلقی شود، اما در بازار خودرو معنای دیگری دارد؛ کارشناسان بازار این برداشت را می‌کنند که بزرگ‌ترین خودروساز کشور عملاً اعلام کرده تا زمانی که تکلیف افزایش قیمت محصولاتش روشن نشود، نماد شرکت باز نخواهد شد.

این اتفاق در شرایط عادی نیز محل بحث بود، اما زمان‌بندی آن اهمیت ماجرا را دوچندان می‌کند.

طی هفته‌های اخیر و همزمان با انتشار اخبار مثبت از روند مذاکرات ایران و آمریکا و کاهش ریسک‌های سیاسی، نرخ ارز از اوج‌های قبلی فاصله گرفته و بازار خودرو نیز آرام‌آرام وارد مسیر اصلاح قیمت شده است. بسیاری از خودرو‌های داخلی و مونتاژی در هفته‌های اخیر کاهش قیمت را تجربه کرده‌اند و فعالان بازار از افت انتظارات تورمی سخن می‌گویند.

در چنین فضایی، اعلام رسمی برنامه افزایش قیمت از سوی ایران‌خودرو عملاً یک سیگنال مستقیم به بازار خودرو محسوب می‌شود. سیگنالی که می‌تواند روند نزولی قیمت‌ها را متوقف یا دست‌کم کندتر کند.

خصوصی‌سازی برای افزایش بهره‌وری بود یا افزایش قیمت؟

زمانی که بحث واگذاری مدیریت ایران‌خودرو مطرح شد، مهم‌ترین استدلال موافقان این بود که بخش خصوصی بهتر از دولت می‌تواند شرکت را اداره کند. قرار بود مدیریت جدید با حذف ناکارآمدی‌ها، کاهش هزینه‌ها، افزایش بهره‌وری، بهبود کیفیت محصولات و اصلاح ساختار تولید، ایران‌خودرو را به یک بنگاه اقتصادی واقعی تبدیل کند. مدیران کروز حتی در نمایشگاهی به رهبر شهید قول دادند که اگر موفق به انجام این کار نشدند، حاضر به اعدام در میدان آزادی هستند.

اما آنچه تاکنون بیشتر از هر چیز به چشم آمده، افزایش مستمر قیمت محصولات بوده است.

منتقدان واگذاری مدیریت ایران‌خودرو معتقدند از زمان انتقال مدیریت شرکت به مجموعه کروز، تمرکز اصلی بیش از آنکه بر اصلاح ساختار تولید باشد، بر افزایش قیمت فروش محصولات قرار گرفته است. در این مدت قیمت برخی محصولات ایران‌خودرو حتی رشدی فراتر از نرخ ارز را تجربه کرده‌اند؛ اتفاقی که این سوال را ایجاد می‌کند که سهم بهره‌وری و کاهش هزینه‌های تولید در مدل مدیریتی جدید دقیقاً چه بوده است؟

اگر قرار باشد هر زمان هزینه‌ها افزایش پیدا کرد یا سود مورد انتظار سهامداران محقق نشد، راهکار نهایی صرفاً افزایش قیمت خودرو باشد، اساساً تفاوت مدیریت دولتی و خصوصی در چیست؟

قرار بود خصوصی‌سازی شرکت را رقابتی‌تر کند، نه اینکه قدرت بیشتری برای فشار بر قیمت‌ها ایجاد کند.

بازار خودرو قربانی بازی جدید؟

نکته قابل تأمل دیگر، همزمانی این تصمیم با شرایط خاص بازار است. بازار خودرو در هفته‌های اخیر برخلاف روند سال‌های گذشته با کاهش نسبی تقاضای سفته‌بازانه مواجه شده و بخشی از خریداران در انتظار کاهش بیشتر قیمت‌ها هستند.

در چنین شرایطی، اعلام افزایش قیمت از سوی بزرگ‌ترین خودروساز کشور می‌تواند کل بازار را تحت تأثیر قرار دهد. تجربه سال‌های گذشته نیز نشان داده هرگونه تغییر قیمت محصولات ایران‌خودرو معمولاً به سایر بخش‌های بازار خودرو نیز سرایت می‌کند.

به همین دلیل برخی کارشناسان معتقدند تصمیم اخیر ایران‌خودرو صرفاً یک موضوع شرکتی نیست و آثار آن فراتر از صورت‌های مالی شرکت خواهد بود.

البته ایران‌خودرو حق دارد مطالبات خود را درباره قیمت‌گذاری مطرح کند، اما پرسش اصلی اینجاست که چرا در شرایطی که بازار در مسیر کاهش قیمت قرار گرفته، نخستین واکنش مدیریت جدید نه ارائه برنامه‌ای برای افزایش تولید، کاهش هزینه‌ها یا ارتقای کیفیت، بلکه درخواست افزایش قیمت و توقف نماد معاملاتی شرکت است؟

این دقیقاً همان نقطه‌ای است که منتقدان خصوصی‌سازی ایران‌خودرو روی آن دست می‌گذارند. آنها می‌گویند اگر قرار باشد دستاورد اصلی واگذاری مدیریت، افزایش‌های متوالی قیمت باشد، افکار عمومی حق دارد بپرسد خصوصی‌سازی دقیقاً چه مشکلی را حل کرده است؟