آمریکا تا ۲۰۳۰ در تنگنای موشکی | ذخایر پاتریوت و تاد زیر فشار جنگ با ایران

گزارش سی‌بی‌اس از بحرانی خبر می‌دهد که ریشه آن به سال‌ها کاهش ظرفیت تولید صنایع دفاعی آمریکا بازمی‌گردد؛ مصرف گسترده موشک‌های رهگیر برای دفاع از اسرائیل و کمک نظامی به اوکراین نیز ذخایر واشنگتن را تحت فشار قرار داده است.

هشدار پیش از جنگ؛ کمبود مهمات تا سال ۲۰۳۰ ادامه دارد

به گزارش روزنامه اینترنتی فراز، شبکه خبری سی‌بی‌اس گزارش داد که ارتش آمریکا با کمبود شدید موشک‌های رهگیر سامانه‌های پدافندی تاد و پاتریوت روبه‌روست؛ وضعیتی که حتی با توقف مصرف بیشتر این مهمات در درگیری‌های نظامی نیز ممکن است تا سال ۲۰۳۰ ادامه پیدا کند.

بر اساس این گزارش، جنگ با ایران و مصرف گسترده مهمات برای دفاع از اسرائیل، فشار بر ذخایر تسلیحاتی آمریکا را تشدید کرده است. با این حال، ریشه‌های این بحران تنها به جنگ اخیر محدود نمی‌شود و به تصمیم‌های چند دهه گذشته پنتاگون و محدودیت ظرفیت تولید صنایع دفاعی آمریکا نیز بازمی‌گردد.

سی‌بی‌اس نوشت ژنرال رندی جورج، رئیس وقت ستاد ارتش آمریکا، در اواخر دسامبر ۲۰۲۵، حدود دو ماه پیش از آغاز جنگ آمریکا با ایران، درباره کمبود جدی مهمات پدافند موشکی هشدار داده بود. به گفته او، این وضعیت ممکن بود پنج سال دیگر نیز ادامه پیدا کند.

ارزیابی جورج در سند «طرح تخصیص نیروهای جهانی» پنتاگون درج شده بود؛ سندی سالانه که با تأیید وزیر دفاع، نحوه توزیع نیروها و تسلیحات آمریکا در مناطق مختلف جهان را مشخص می‌کند.

جورج پیش‌بینی کرده بود که ذخایر موشک‌های رهگیر تاد و پاتریوت تا سال ۲۰۳۰ همچنان در سطحی پایین و از نظر راهبردی نگران‌کننده باقی بماند. پیت هگزث، وزیر جنگ آمریکا، در آوریل ۲۰۲۶ و در میانه جنگ با ایران، جورج را از سمت خود برکنار کرد.

مقام‌های آمریکایی که با سی‌بی‌اس گفت‌وگو کرده‌اند، کاهش ذخایر را حاصل چند عامل می‌دانند: انتقال موشک‌های پاتریوت به اوکراین پس از تهاجم روسیه در سال ۲۰۲۲، مصرف مهمات برای دفاع از اسرائیل و محدودیت ظرفیت تولید صنایع دفاعی آمریکا.

این مقام‌ها به دلیل نداشتن مجوز اظهارنظر علنی، نخواستند نامشان فاش شود. سی‌بی‌اس نیز به دلایل امنیتی از انتشار ارقام دقیق و درصدهای ارائه‌شده درباره میزان کمبود خودداری کرده است.

جنگ با ایران چه میزان از ذخایر پاتریوت و تاد را مصرف کرد؟

برآورد مرکز مطالعات راهبردی و بین‌المللی نشان می‌دهد آمریکا پیش از آغاز جنگ با ایران حدود ۲۳۰۰ موشک رهگیر پاتریوت در اختیار داشت و در جریان این درگیری بین ۱۰۵۰ تا ۱۴۳۰ موشک از این نوع مصرف کرد.

بر اساس این برآورد، میزان مصرف‌شده ممکن است معادل حدود ۶۱ درصد از ذخایر پاتریوت پیش از جنگ باشد. در مقابل، انتظار می‌رفت در سال مالی ۲۰۲۶ کمتر از ۵۰۰ موشک جدید برای جبران این کمبود تحویل داده شود.

وضعیت ذخایر سامانه تاد نیز نگران‌کننده توصیف شده است. آمریکا پیش از جنگ حدود ۳۵۵ موشک رهگیر تاد داشت و برآوردها حاکی است که در جریان جنگ بین ۱۹۰ تا ۲۹۰ موشک از این نوع مصرف شده است؛ رقمی که معادل حدود ۸۲ درصد از موجودی پیش از جنگ برآورد شده است.

طبق گزارش سی‌بی‌اس، برای جبران ذخایر تاد در سال مالی ۲۰۲۶ هیچ تحویل جدیدی پیش‌بینی نشده بود. با این حال، دولت آمریکا در بودجه سال مالی ۲۰۲۷ درخواست خرید بیش از ۸۰۰ موشک از این نوع را مطرح کرده است.

کمبود رهگیرها؛ چالش راهبردی آمریکا در برابر چین

پیامدهای کمبود موشک‌های رهگیر به جنگ جاری محدود نمی‌شود و می‌تواند توان آمریکا برای مواجهه با بحران‌های نظامی آینده را نیز تحت تأثیر قرار دهد.

به گفته مارک کانسیان، در صورت بروز درگیری احتمالی با چین، موشک‌های رهگیر پاتریوت و تاد از مهم‌ترین مهمات مورد نیاز ارتش آمریکا خواهند بود.

کانسیان تأکید کرد که در چنین جنگی، برخلاف درگیری‌های زمینی محدود، دفاع هوایی و موشکی نقشی اساسی ایفا خواهد کرد. از این منظر، کاهش ذخایر رهگیرها و دشواری جایگزینی سریع آن‌ها می‌تواند به یکی از چالش‌های مهم برنامه‌ریزی نظامی واشنگتن تبدیل شود.

تولید موشک‌ها بسیار کندتر از مصرف آن‌هاست

یکی از مشکلات اصلی آمریکا، زمان طولانی مورد نیاز برای جایگزینی موشک‌های مصرف‌شده است. بر اساس برآورد مرکز مطالعات راهبردی و بین‌المللی که سی‌بی‌اس به آن استناد کرده، تحویل سفارش‌های جدید موشک‌های رهگیر تاد به‌طور متوسط چهار سال و پنج ماه زمان می‌برد.

میانگین زمان تحویل سفارش‌های موشک‌های پاتریوت PAC-3 نیز حدود سه سال و نیم برآورد شده است؛ فاصله‌ای قابل‌توجه میان سرعت مصرف مهمات در جنگ و زمان لازم برای جایگزینی آن‌ها.

شرکت لاکهید مارتین، از تولیدکنندگان اصلی این سامانه‌ها، در ژانویه اعلام کرد که قصد دارد ظرفیت تولید سالانه موشک‌های تاد را از ۹۶ فروند به ۴۰۰ فروند افزایش دهد.

با وجود این برنامه، افزایش ظرفیت تولید به‌تنهایی نمی‌تواند کمبود انباشته‌شده را در کوتاه‌مدت برطرف کند؛ به‌ویژه آنکه سفارش‌های جدید به زمان طولانی برای تولید و تحویل نیاز دارند.

کانسیان توضیح داد که صنایع دفاعی آمریکا پس از پایان جنگ سرد به‌گونه‌ای سازمان‌دهی شدند که در دوران صلح با کارایی بالا تولید کنند، اما توان افزایش سریع تولید در زمان جنگ را از دست دادند.

به گفته او، پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، برنامه‌ریزان نظامی آمریکا به این نتیجه رسیدند که برای مقابله با کشورهایی مانند عراق و کره شمالی به ذخایر تسلیحاتی کوچک‌تری نیاز دارند. در همین دوره، تعداد شرکت‌های بزرگ هوافضا و صنایع دفاعی آمریکا نیز به‌شدت کاهش یافت.

طبق تحلیلی از مرکز مطالعات راهبردی و بین‌المللی، ادغام شرکت‌ها تعداد پیمانکاران بزرگ این صنایع را از ۵۱ شرکت به پنج شرکت رساند. هم‌زمان، پنتاگون بارها از هزینه‌های خرید مهمات و موشک‌ها کاست تا بودجه بیشتری برای جنگنده‌ها، تانک‌ها و ناوهای جنگی اختصاص دهد.

کانسیان در توضیح پیامدهای این رویکرد گفت: «تمام ظرفیت مازاد تولید را کنار گذاشتیم، چون تصور می‌شد به آن نیازی نیست.»

او افزود که با آغاز جنگ روسیه و اوکراین، ارتش آمریکا پس از حدود شش ماه متوجه شد برای یک درگیری طولانی‌مدت، مهمات و تجهیزات کافی در اختیار ندارد.

انتقال موشک به اوکراین و دفاع از اسرائیل؛ دو عامل فشار بر ذخایر

به نوشته سی‌بی‌اس، انتقال تسلیحات به اوکراین پس از تهاجم روسیه در سال ۲۰۲۲ نیز در کاهش ذخایر آمریکا نقش داشته است. در آن مقطع، ایالات متحده حدود ۶۰۰ موشک رهگیر پاتریوت به اوکراین منتقل کرد.

البته همه این موشک‌ها از ذخایر ارتش آمریکا تأمین نشدند و بخشی از آن‌ها از طریق برنامه کمک امنیتی به اوکراین تولید یا از سوی کشورهای اروپایی تأمین شدند.

در کنار کمک‌های نظامی به اوکراین، استفاده از موشک‌های رهگیر برای دفاع از اسرائیل در برابر حملات ایران نیز بر ذخایر آمریکا فشار وارد کرده است.

طبق گزارش سی‌بی‌اس، نیروهای آمریکایی در جریان جنگ ۱۲روزه حدود ۱۵۰ موشک رهگیر تاد و نزدیک به ۸۰ موشک رهگیر پاتریوت شلیک کرده بودند؛ آن هم شش ماه پیش از هشدار ژنرال جورج درباره کمبود مهمات.

این شبکه خبری تأکید می‌کند که جنگ با ایران سرعت مصرف مهمات پدافندی آمریکا را افزایش داده، اما مشکلات ساختاری صنایع دفاعی و تصمیم‌های بلندمدت درباره خرید تسلیحات نیز در شکل‌گیری کمبود کنونی نقش داشته‌اند.

در مجموع، برآوردهای مطرح‌شده در گزارش سی‌بی‌اس از فاصله میان مصرف گسترده موشک‌های رهگیر و توان جایگزینی آن‌ها حکایت دارد؛ فاصله‌ای که می‌تواند تا سال ۲۰۳۰ بر آمادگی نظامی آمریکا در برابر بحران‌های احتمالی آینده تأثیر بگذارد.