بحران ناتمام خودروهایی که شهر فرسود از او!

مدتی است که کارشناسان سلامت با سرد شدن هوا نسبت به خطر آلودگی هوا مضاف بر کرونا هشدار می‌دهند. با بالا گرفتن بحث آلودگی مانند هر سال جنجالی بر سر حل بحران خودروهای فرسوده بالا می‌گیرد. خودروهایی که بر اساس آخرین معیارهای اعلام شده در سال 99 و در شهر های بزرگ همچون تهران بالای 10 تا 20 سال عمر دارند. این رقم برای خودروهای سنگین و شخصی ۲۰ سال و برای تاکسی 10 سال تعیین شده است. بر اساس مصوبه‌های دولت همه حتی ارگان‌های دولتی باید خودروهای فرسوده خود را از رده خارج کنند و اجازه استفاده و یا فروش خودروهای فرسوده را ندارند. اما در واقعیت چقدر به این موضوع پرداخته می‌شود؟

یک نماینده مجلس شورای اسلامی، یکی از دلایل بلاتکلیف ماندن اجرای طرح از رده خارج کردن خودروهای فرسوده را، کمبود منابع مالی و همکاری نکردن بانک‌ها برای اعطای تسهیلات ۴ درصدی به دارندگان این نوع خودروها دانست. این وام‌ها باید با سود کمی ارائه شود اما امروز به علت تحریم‌ امکان ارائه وامی برای بانک‌ها وجود ندارد. از همین رو در حال حاضر بسیاری از مراکز اسقاط خودرو تعطیل شده‌اند و حدود 80 هزار گواهی به ارزش حدود 200 میلیارد تومان از قرار قیمت مصوب 2 میلیون و 500 هزار تومانی دولت در دست این مراکز مانده است. گواهی‌هایی که پیش از ممنوعیت واردات شرکت‌های واردات خودرو موظف بودند با توجه به ارزش و همچنین تعداد خودروهای وارداتی، اتومبیل‌های فرسوده را اسقاط و یا از رده خارج کنند.

حاشیه امن تولیدکنندگان داخلی در اسقاط خودروها

سال ۱۳۸۲ اولین نامه اسقاط ماشین‌های فرسوده تصویب شد و آیین نامه‌ای در همین زمینه به هیات دولت رسید. اما کسری بودجه و دست اندازهای متعدد بر سر راه اجرای این طرح تا همین سال ۱۳۹۹ نیز همراه این طرح بوده است..

شروع یک مشکل در این مسیر از آن جا شروع شد که در سال 97 دولت به یک باره سهم واردکنندگان را در اسقاط خودروهای فرسوده افزایش داد. پیش از این قرار بود که هر واردکننده به ازای هز خودروی وارداتی 4 خودرو فرسوده را اسقاط کند. در طول آن سال‌ها تقریبا این امر به درستی در حال انجام بود که ناگهان دولت این سهم را به به اسقاط 6 خودروی فرسوده افزایش داد. این در حالی بود که در آن سال واردکنندگان با مشکلات زیادی همچون ممنوعیت واردات رو‌به‌رو شده بودند.

اما عجیب آن جا بود که در همان سال تولیدکنندگان از اسقاط خودرو به ازای هر خودروی تولیدی معاف شدند. این در حالی است که حالا با وجود ممنوعیت واردات که بازگرداندن این مسوولیت به تولیدکنندگان می‌تواند تا حد زیادی موانع بحران خوردوهای فرسوده را از سر راه بردارد.

وقتی بار مسوولیت اسقاط خودروهای فرسوده بر دوش مردم می‌افتد

یکی از جدید‌ترین راه‌حل‌های دولت برا مشکلات به وجود آمد در سال گذشته حذف کردن سهمیه سوخت برای خودروهای فرسوده بود. این تصمیم به این بهانه گرفته شد که خودورهای فرسوده مصرف بنزین دوبرابر دارند و سهم بیشتری در آلودگی هوا دارند. اما واقعیت و مشکل جدیدی که از آن چشم‌پوشی شد ناتوانی مالی صاحبان خوردوهای فرسوده‌ای بود که حالا با حذف سهمیه بنزین 1500 تومانی، مجبور به خرید بنزین آزاد 3 هزار تومانی هستند. این در حالی است که بخش عمده‌ای از خودروهای فرسوده مربوط به ناوگان حمل و نقل عمومی است که باز هم دولت مدت‌هاست با وجود کمبود ناوگان اتوبوسرانی هیچ اتوبوسی به آن اضافه نکرده و همین خود سبب می‌شود برای جلوگیری از کمبود بیش از حد اتوبوس‌هایی که مدت‌هاست فرسوده شده‌اند همچنان در چرخه حمل و نقل عمومی فعالیت دشته باشند. بر اساس آخرین آمارهای اعلام شده توسط معاون عمران و توسعه امور شهری و روستایی وزیر کشور، بیش از ۷۰ درصد از ناوگان حمل و نقل عمومی در کشور فرسوده و نیازمند نوسازی است که باید جوان و پویا شود.

به طور کلی نیز در حال حاضر حدود 3 میلیون خودرو فرسوده در کشور موجود است که هرساله به تعداد این خودروها افزوده می‌شود. در صورتی که با برنامه‌ریزی دولت باید بین 800 هزار تا 1 میلیون خودرو در سال اسقاط می‌شد تا بتوانیم در چند سال آینده این رقم را به صفر برسانیم. اما متاسفانه این اتفاق رخ نداده و تعداد اسقاط خودروهای فرسوده در سال گذشته کمتر از 100 هزار خودرو بوده است. حالا باید دید ادامه این روند به کجا ختم خواهد شد و دولت چه تصمیم جدیدی برای نوسازی در نظر می‌گیرد. چرا که این موضوع در ارتباط مسقیم با محیط زیست و امنیت جاده‌ای شهروندان قرار دارد.