‏بلومبرگ: طالبان همسایه خوبی برای ایران نخواهد بود

‌اگرچه ایران ارتباط دیپلماتیک خود با طالبان را افزایش داده است، «ابراهیم رئیسی» رییس جمهوری منتخب ایران، که با مشکلات روز افزون در داخل روبرو است، در میان بیم و امیدهای ناشی از تسکین اقتصاد آشفته ایران با مذاکرات احیای برجام، حالا باید با پدیدار شدن خطرهای جدید در شرق ایران نیز مقابله کند.

‌طالبان ممکن است هیچ علاقه ای به سرنگونی حکومت ایران نداشته باشد، اما قدرت گرفتن طالبان در جنگ داخلی افغانستان مطمئناً موج تازه‌ای از پناهندگان را روانه مرز دو کشور کند و همچنین می‌تواند باعث قاچاق مواد مخدر و انسان و همچنین افزایش فعالیت‌های تروریستی شود. ‌جنگ داخلی در افغانستان، تجارت خارجی ایران را نیز به خطر می‌اندازد و آینده یک پروژه بلند پروازانه اتصال خط آهن ایران به داخل افغانستان و ترانزیت کالا از بنادر ایران به داخل افغانستان را به خطر خواهد انداخت.

‌اخبار نگران کننده ای از مرزهای ایران و افغانستان می رسد. چند روز پیش گروهی از شبه نظامیان طالبان به گذرگاه مرزی اسلام قلعه، بین ایران و افغانستان تسلط یافتند و ماموران مرزی افغان از ترس طالبان به داخل ایران فرار کردند. ‌اسلام قلعه نه تنها یک گذرگاه مهم برای تجارت دو جانبه است، بلکه دروازه‌ای برای ورود به شهر هرات افغانستان، محل کنسولگری ایران در این کشور است. در سال ۱۹۹۸ شبه نظامیان متحد با طالبان ۱۱ ایرانی از جمله ۹ دیپلمات و ۲ خبرنگار را  با حمله به کنسولگری ایران در هرات به قتل رساندند. پس از آن حادثه ایران تا آستانه لشکر کشی به افغانستان پیش رفت اما در نهایت از این اقدام منصرف شد و رابطه خصمانه با دولت طالبان تا زمان حمله آمریکا به افغانستان به تلافی حادثه ۱۱ سپتامبر ادامه یافت.

‌طالبان که نحله سنی از اسلام است با ایران شیعی رابطه خوبی ندارد؛ آن‌ها مذهب شیعه را بدعتی در اسلام می‌دانند. طالبان وقتی بر کابل حکومت کردند رفتار وحشیانه‌ای با اقلیت شیعه در افغانستان داشتند. آن‌ها اما اکنون ادعا می‌کنند که مثل سابق نیستند و با شیعیان مدارا می‌کنند، اما طی هفته‌های گذشته گروه‌های تروریستی که از حمایت طالبان برخوردار هستند حملات خود را علیه اهداف شیعه افزایش داده‌اند.

‌رهبران باهوش‌تر طالبان از مدت‌ها پیش فهمیده‌اند که ایران یک مجرای مفید برای صادرات تریاک افغانستان به عنوان منبع اصلی درآمد شبه نظامیان به بازارهای غربی است و در این راه اگر مقداری از مواد مخدر صادراتی آنها در ایران از پشت کامیون‌ها بیرون بیفتد تا جمعیت ایران را آلوده کند، این مشکل آنها نیست. ایران یکی از بالاترین میزان آمار اعتیاد در جهان را دارد. ‌به طور قطع ترانزیت مواد مخدر از افغانستان به اروپا در دوره تسلط طالبان بر این کشور افزایش خواهد یافت. زیرا شبه نظامیان طالبان برای خرید اسلحه بیشتر به صادرات تریاک به عنوان منبع اصلی کسب پول نیاز دارند. تأثیر سوء این افزایش صادرات در ایران بسیار جلوتر از ایجاد نگرانی در بین مقامات اروپایی احساس خواهد شد.

‌ایران همچنین هم اکنون بیش از  ۷۵۰  هزار مهاجر قانونی افغانستانی در کنار حدود ۲ میلیون مهاجر غیرقانونی در خود جای داده است. با شدت گرفتن جنگ بین طالبان و نیروهای دولت افغانستان در ماه‌های آینده، آمار مهاجران افغان در ایران رو به افزایش خواهد گذاشت.

‌موضوع نگران کننده دیگر برای ایران مساله تروریسم است. بسیاری از گروه های تروریستی هم‌پیمان با طالبان ایران را دشمن خود می‌دانند. با خروج آمریکایی‌ها از افغانستان ایران نزدیک‌ترین هدف به آنها خواهد بود. ‌برای ایران، افغانستان ضعیف ترین حلقه در شبکه محور مقاومت است که از طریق آن نفوذ منطقه‌ای خود را گسترش می‌دهد. ایران در داخل افغانستان گروه‌هایی متحد در حد و اندازه حزب الله لبنان، حوثی‌های یمن و یا حشد الشعبی عراق ندارد.

‌اگرچه در سال‌های جنگ داخلی سوریه، ایرانی‌ها برخی از پناهجویان افغان را برای جنگیدن در سوریه با نام لشگر فاطمیون به خدمت گرفته‌اند، اما تهران هرگز آن‌ها را در افغانستان سازماندهی نکرده است. پیش‌تر پیشنهاد جواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران مبنی بر اینکه برخی از این جنگجویان افغان می‌توانند جذب نیروهای رسمی افغانستان شوند، با قاطعیت از سوی دولت کابل رد شده است.