«تورم گذرا» در واقع به چه معناست؟

ویلیام جی.لوتر

کسی انکار نمی‌کند که تورم طی ماه‌های اخیر بالاتر از حد معمول بوده است. شاخص قیمت هزینه‌های مصرف شخصی (PCEPI)، که معیار ترجیحی فدرال رزرو است، از سپتامبر ۲۰۲۰ تا سپتامبر ۲۰۲۱، ۴.۴‌درصد رشد داشته است. و از ژانویه ۲۰۲۰ نیز به طور متوسط سالانه ۲.۹۸‌درصد رشد کرده است. آنچه امروز رویش اختلاف نظر هست اینکه آیا این تورم دائمی است یا گذرا؟ با این حال در مورد مفهوم واژه «گذرا» در این بحث نیز هنوز ابهاماتی وجود دارد.

در ادامه به کاربرد بالقوه‌ی اصطلاح «گذرا» جهت توصیف تورم پرداخته شده است. در مفهوم اول، تورم را زمانی گذرا توصیف می‌کنیم که نرخ‌ها را به طور دائم بالا نبرده باشد. در مفهوم دوم، تورم گذرا، تورمی است که به طور موقت قیمت را بالا یا پایین آورده و در راستای بازیابی قیمت‌های سابقش برمی‌آید.

تورم گذرا با تأثیر قیمتی دائم

تورم به معنای افزایش سطح عمومی قیمت است. فدرال رزرو در سال ۲۰۱۲، تورم ۲ درصدی را هدف قرار داده است. به عبارت دیگر فدرال رزرو مایل است که سطوح قیمتی در هر دوره تا ۲ درصد افزایش داشته باشند.

البته که در هر دوره زمانی این احتمال وجود دارد که تورم بالاتر یا پایین‌تر از هدف تدوین شده باشد. به عنوان مثال، شوک عرضه منفی، تمایل دارد فشاری صعودی به قیمت‌ها وارد کند. اگر سطح قیمت برای مدت‌زمانی نسبتاً کوتاه با سرعت بیشتری رشد داشته باشد، آن دوره را می‌توان دوران تورمی گذرا توصیف کرد.

تورم گذرا به معنای ابتدایی‌اش در شکل ۱ نشان داده شده است. سطح قیمت بر محور عمودی اندازه‌گیری شده و زمان نیز از محور افقی ردیابی می‌شود. توجه داشته باشید که قبل از زمان ۱، سطح قیمت با نرخی معین، مثلاً ۲ درصد رشد می‌کند. سپس از زمان ۱ تا ۲، سرعت رشدِ سطح قیمت افزایش پیدا می‌کند و از همین رو سطح قیمت، بالاتر از مسیر رشد قبلی قرار می‌گیرد.

توجه داشته باشید که سطح قیمت تا همیشه به این ریتم تند رشد ادامه نمی‌دهد. چون اگر این‌طور بود تورم را دائمی می‌نامیدیم و نه گذرا. توجه داشته باشید که نرخ تورمی که پس از زمان ۲ حاکم شده است، درست برابر نرخ غالبی است که پیش از زمان ۱ وجود داشت و بالطبع کمتر از نرخی است که مابین زمان‌های ۱ و ۲ وجود داشته. با این حال سطح قیمت دیگر به مسیر رشد سابقش برنمی‌گردد. و همچنان بالا می‌ماند.

تورم گذرا در این مفهوم، تأثیری دائمی بر سطح قیمت گذاشته است. تورم قبل از زمان ۱، دو درصد بود و پس از زمان ۲ نیز باز به دو درصد برگشت؛ اما تورم گذرایی که در فاصله‌ی زمانی ۱ تا ۲ اتفاق افتاد، باعث شد قیمت به طور دائمی افزایش پیدا کند.

تورم گذرا بدون تأثیر دائمی بر قیمت‌ها

تورم گذرا لزوماً بیان‌گر افزایش دائمی سطوح قیمتی نیست. در واقع آنهایی که از واژه گذرا در مفهوم دومش استفاده می‌کنند، سناریویی را توصیف می‌کنند که در آن سطح قیمتی در وضعیت بالا باقی نمی‌ماند. سناریویی را که در شکل ۲ تصویر شده است در نظر بگیرید. یک بار دیگر سطح قیمتی در محور عمودی ذکر شده و زمان نیز در محور افقی ذکرش می‌رود.

همان‌طور که پیداست سطح قیمت ابتدا ۲ درصد رشد می‌کند. در زمان ۱، سرعت رشدِ سطح قیمت بالاتر است. مثل نمونه پیشین که بهش پرداختیم، در اینجا نیز دوره زمانی ۱ تا ۲ با تورمی گذرا تعریف شده و ترسیم گردیده. در اینجا نیز نرخ تورم به طور موقت بالاتر رفته است. با این حال تفاوتی که در این یکی وجود دارد اینکه دوره زمانی ۲ تا ۳‌یی هم هست که در آن نرخ تورم یا کاهش پیدا می‌کند و یا ریتم افزایشش کند می‌شود. بعد زمانی که سطح قیمت به مسیر اولیه‌‌اش برمی‌گردد، تورم نیز ۲ درصد سابق خود را به دست می‌آورد.

تورم در دنیای واقعی

همان‌طور که در بالا نیز به آن اشاره شد، PCEPI در چند ماه اخیر، اندکی سریع‌تر رشد کرده است. در نتیجه سطوح قیمتی در ماه سپتامبر ۲۰۲۱، تقریباً ۱.۷۴ واحد درصد بالاتر از جایی بود که در صورت رشد ثابت قیمت‌ها از ژانویه ۲۰۲۰ با نرخ ۲ درصد، قرار بود استقرار یابد. PCEPI در شکل ۳، همراه با یک مسیر ۲ درصدیِ پیش‌بینی شده از ژانویه ۲۰۲۰ ترسیم گردیده است.

سری‌های زمانی دنیای واقعی که در شکل ۳ ترسیم شده، بسیار آشفته‌تر از سری‌های زمانی تلطیف‌شده در تصاویر ۱ و ۲ هستند. توجه داشته باشید که PCEPI در بخش غالب سال ۲۰۲۰ به زیر ۲ درصد سقوط کرد. با این حال نمودارهای الگو‌مانند در هر صورت سودمندی‌های خاص خود را دارند. آنها کمک می‌کنند بفهمیم زمانی که ادعا می‌شود نرخ بالای تورم ماه‌های اخیر گذرا بوده است، معنایش چیست.

این ادعا که ما در حال حاضر داریم تورمی گذرا را تجربه می‌کنیم ممکن است صرفاً بیان‌گر این باشد که تورم در نهایت به نرخ معمولی‌تر خود (یعنی همان حوالی ۲ درصد) باز خواهد گشت. در این حالت سطح قیمت بالا باقی خواهد ماند و بدین ترتیب قدرت خرید دلار از آنچه پیش از این انحراف انتظارش می‌رفت، پایین‌تر خواهد آمد.

با این حال گاهی اوقات این ادعا برای بیان پیشنهادها بیشتری مطرح می‌شود: اینکه افزایش در قیمت‌ها دائمی نخواهند بود. در این حالت، نرخ تورم به ۲ درصد کاهش نخواهد یافت، بلکه برای مدتی به سطحی پایین‌تر از ۲ درصد خواهد رسید تا بدین ترتیب سطوح قیمتی به همان جای سابق (که در صورت عدم وقوع انحراف در آن قرار داشت) باز‌گردند.

باید دید که آیا فدرال رزرو جهت گذرا ماندن نرخ تورم به هیچ یک از این تمهیدات دست خواهد زد یا نه. این مسئله را «زمان» معلوم می‌کند. به عقیده من، با توجه به انتظارات بازار، نرخ تورم در نهایت به چیزی حوالی کمتر از دو درصد کاهش خواهد یافت. فکر نمی‌کنم فدرال رزرو اقدامات لازم را برای بازگشتن به همان سطحی که در غیاب همه‌گیری و واکنش سیاست‌های مربوطه وجود داشت، انجام دهد. و اگر این را درست فهمیده باشم باید گفت که افزایش سطوح قیمتی که در چند ماه اخیر مشاهده کردیم، دائمی خواهند بود، حتی اگر نرخ‌های بالای تورم حالت گذرایی داشته باشند.

#روزنامه اینترنتی فراز

#سایت فراز