کمبود دارو، نقص مدیریتی است | حضور بدون برنامه‌ریزی افاغنه در ایران مشکلاتی برای خودشان و سیستم سلامت به دنبال دارد

اواخر شهریورماه سال گذشته بود که کمبود دارو، از اقلام خاص و وارداتی به شربت سرماخوردگی، آنتی بیوتیک‌ها و سرُم رسید و وزارت بهداشت مجبور شد که محموله‌های آنتی بیوتیک را از هندوستان وارد کشور کند. این اقدام، در حالی انجام شد که صنعت داروسازی کشور، سال‌های متمادی چنین داروهایی را بدون هیچ مشکلی تولید و عرضه کرده بود.

دکتر هادی یزدانی در گفت‌وگو با روزنامه اینترنتی «فراز» به واکاوی وضعیت کمبود دارو و شیرخشک در کشور پرداخت و گفت: وزارت بهداشت دولت سیزدهم با طرح دارویار به میدان آمد و اعلام کرد که ما یارانه دارو را به بیمه‌ها می‌دهیم و کاری می‌کنیم که دارو با شرایط آسا‌ن‌تری در اختیار مردم قرار بگیرد. بر اساس مستندات و واقعیت بیرونی، این طرح شکست خورد و نتوانست به توزیع بهتر دارو کمک کند از طرفی بار عظیمی بر دوش شرکت‌های دارویی و داروخانه‌ها قرار دارد. 

یزدانی تصریح کرد: از دو دهه گذشته که شروع به تحصیل در حوزه سلامت کردم تا الان، فقط در اواخر دوران ریاست جمهوری محمود احمدی‌نژاد، کمبود اقلام خاصی از داروها وجود داشت که آن را به بحث تحریم‌ها ارتباط دادند اما مسئله فعلی، از جنس سوء مدیریت است. این جریان فکری در تمام شئون مدیریت کشور دچار مشکل شده و با وجود اینکه با شعارهای بزرگ بر سر کار آمدند، در انجام وظایف روزمره و مقرر سازمان‌ها و نهادها دچار بحران هستند که یکی از این وظایف، تهیه و توزیع دارو است.

وی با اشاره به کمبود ۲۰۰ تا ۳۰۰ قلم از داروهای روتین و روزمره، گفت: وزارت بهداشت این موضوع را رد می‌کند اما در واقعیت آمپول «متوکاربامول» که شل کننده عضلات است در بازار پیدا نمی‌شود و شما وقتی به عمق این ناکارآمدی و فساد پی می‌برید که برای تهیه یک قطره چشمی مجبور باشید کل داروخانه‌های شهر را زیر پا بگذارید. کل ماجرای کمبود دارو، نقص مدیریتی است و به تحریم و نقل و انتقال مالی ربطی ندارد. تحریم بهانه‌ی ناکارآمدی سیستم داخلی بوده چون نیاز دارویی ما مشخص و قابل پیش‌بینی است.

شبکه توزیع دارو و شیرخشک فاسد است

این پزشک با بیان اینکه شبکه توزیع دارو و شیرخشک فاسد است، عنوان کرد: در برهه‌ای «انسولین قلمی» کاهش محسوسی در بازار داشت بنابراین تصمیم گرفتند تا فروش آن ثبت شود اما این تصمیم منجر به هدفمندی مصرف شد؟ پاسخ به این پرسش «نه» است چون شبکه توزیع فاسد است و الان نیز با کدگذاری فروش شیرخشک، هیچ بهبودی حاصل نمی‌شود.

یزدانی با بیان اینکه دارو و شیرخشک کالاهای اساسی هستند، مطرح کرد: چند ماهی است که کمبود شیر خشک در وضعیت نابسامانی قرار دارد و شیرخشک‌‌های خاص‌تر دیگر تولید و عرضه نمی‌شوند چون تولید و عرضه شیر خشک برای این شرکت‌ها دیگر به صرفه نیست و می‌گویند ارز نداریم و بسیاری از این شرکت‌ها ترجیح می‌دهند تا محصولات خود را به صورت دلاری در کشورهای دیگر بفروشند تا ارز آوری بیشتری داشته و سود بیشتری دریافت کنند.

وی ادامه داد: وقتی قیمت دلار بالا می‌رود، صادرات سود بالایی دارد چون دارو با ریال ضعیف تولید شده و به دلار قوی فروخته می‌شود و در کنار ساز و کارهای قانونی، ما شاهد قاچاق دارو و شیرخشک نیز می‌شویم. در حال حاضر، بخش اعظمی از شیرخشک و دارو به کشورهای اطراف قاچاق شده و همین مسئله باعث کسری در بازار می‌شود.

افغان‌ها حق استفاده از خدمات سلامت در ایران را دارند

این پزشک دررابطه با حضور افغان‌ها در ایران و تأثیری که ممکن است در شبکه دارویی کشور داشته باشند، اظهار کرد: ما افراد نژادپرستی نیستیم و هر انسانی که در کشور ما زندگی می‌کند و خدمتی ارائه می‌دهد باید از حقوق عمومی بهره ببرد و افغان‌ها نیز از یارانه‌های آشکار و پنهان عرصه سلامت مانند عرصه‌های دیگر استفاده می‌کنند اما حضور این افراد در ایران باید با برنامه‌ریزی باشد در حالیکه برنامه‌ریزی برای حضور اتباع غیر ایرانی در سیستم سلامت وجود نداشته و همین موضوع مشکلاتی به دنبال دارد.

یزدانی دررابطه با راهکارهای حل مشکل کمبود دارو در کشور، بیان کرد: باید یارانه‌های این بخش هدفمند و از مبدا تا مقصد، رصد شود. اگر این سیستم شفاف نباشد منجر به فساد و ناکارآمدی خواهد شد. راهکار اصلی تغییر مدیریت در سطح کلان است چون با این مدیریتی که پاسخگو نیست، امضای طلایی دارد و از شفافیت گریزان است، انتظاری بهتر از این نمی‌شود داشت اما مسئله دارو را نمی‌توان به تعویق انداخت و منتظر تغییر مدیریت کلان بود بنابراین برای حل این مشکل در مدیریت نقطه‌ای و لحظه‌ای تنها راهکار این است که باید واردات دارو تسهیل شود.