مدیریت اتوبوسی زاکانی و شرکا!

در روزهایی که سرمای خشک، ترافیک، سرب و دود، به یاران جدانشدنی تهرانی‌ها تبدیل شده‌‌، فرسودگی و کمبود ناوگان حمل و نقل عمومی پایتخت حالا یک درد به دردهای شهروندان اضافه کرده است. تعداد اتوبوس‌ها و تاکسی‌های پایتخت امروز، به وضوح کفاف نیازشان را نمی‌دهد و این واقعیت تلخ، با وعده‌ها و وعید‌های مدیران شهری قابل انکار نیست. «علیرضا زاکانی» و مدیران و معاونان تحت امرش در حالی بیش از ۲ سال، در مورد نوسازی و افزایش ناوگان حمل و نقل عمومی تهران دستاورد‌سازی کرده‌اند که «مهدی چمران»، رییس شورای شهر پایتخت، روز گذشته در حاشیه جلسه این شورا گفته که در ۱۰ سال اخیر، هیچ اتوبوسی برای تهران خریداری نشده است.

چمران در این نشست گفت: «اگر شرکت‌های اتوبوس رانی در ماه، ۵۰  دستگاه اتوبوس به شهرداری تحویل می‌دادند، در طول ۹ ماه در مجموع ۴۵۰ اتوبوس داشتیم اما این آمار موجود نسبت به نیاز مردم صفر است». او در ادامه گفته: «رییس شرکت ایران‌خودرو به ما گفت تعدادی اتوبوس آماده داریم که می‌توانید از آنها استفاده کنید ولی متوجه شدیم که آنها دچار مشکلات فنی هستند».

گفته‌های رییس شورای شهر تهران، آن هم در حالی که مدیران شهری پایتخت در تمام دوسال اخیر از بهبود وضعیت ناوگان حمل و نقل عمومی حرف می‌زدند، وعده‌های برآمده از ساختمان خیابان بهشت را به کلی زیر سوال می‌برد. چرا که معلوم نیست اگر این حرف‌ها در حاشیه جلسه شورای شهر گفته نمی‌شد، شهرداری زاکانی تا چه زمانی می‌خواست که در حوزه ناوگان حمل و نقل عمومی، از هیچ، دستاورد بسازد!

ساختمان خیابان بهشت، بهشت وعده‌ها

«۲۲+۲»؛ این عنوان وعده‌هایی است که علیرضا زاکانی، پس از انتخاب شدن برای شهرداری تهران، به صورت مکتوب به شورای شهر پایتخت ارایه کرد. ۲۴ وعده‌ای که به گفته خودش، اگر دو مورد از آن‌ها اجرایی شود، پایتخت را برای همیشه از شر «ترافیک» و «مِلک‌بازی»‌، خلاص می‌کند. از «شناسایی بستر فساد در شهرداری ظرف مدت ۶ ماه» و «کاهش فاصله قیمت املاک شمال و جنوب» گرفته تا «نوسازی موتورسیکلت‌ها با موتور برقی»، «تقویت سهم دوچرخه در سفرهای درون‌شهری» و «ایجاد حمل و نقل سریع و ارزان»، از جمله این ۲۴ وعده بودند. در این بین اما، «افزایش ناوگان حمل و نقل عمومی»، شاید یکی از برجسته‌ترین وعده‌های زاکانی بود. وعده‌ای که تحقق آن می‌توانست، بخش عمده‌ای از معضل ترافیک و آلودگی هوای پایتخت را حل کند.

زاکانی در سخنرانی‌ها و نشست‌های خبری دو سال اخیرش که به طور عمده با کنایه‌ به شهرداری و شورای پیشین شهر تهران همراه بود، بارها از تحقق چشمگیر «نوسازی و بازسازی» ناوگان اتوبوس تهران خبر داده بود. مهرماه سال گذشته، در ۲۰۰ روزگی شهرداری زاکانی که با پویش مجازی گسترده‌ای نیز همراه بود، «خرید ۱۷۵ دستگاه اتوبوس جدید» و «امضای قرارداد خرید هزار دستگاه اتوبوس جدید»، به عنوان دستاوردهای شهردارِ ۲۰۰ روزه پایتخت عنوان شد. همچنین در آبان‌ماه سال گذشته، زاکانی مدعی شده بود که در سال‌های ۱۴۰۰ و ۱۴۰۱، به ترتیب ۱۱۰  و ۲۰۰ دستگاه اتوبوس به ناوگان تهران اضافه شدند.

فقط در ۳ ماه، ۱۰۰۰ دستگاه اتوبوس آب رفت!

شهریورماه سال گذشته، شهردار تهران در آستانه یک‌سالگی مسوولیتش در بهشت گفته بود که برای افزودن ۳۲۵۰ دستگاه اتوبوس تا پایان همان سال، برنامه‌ریزی کرده است. در واقع، این وعده اگر عملی می‌شد، تعداد اتوبوس‌های تهران باید به حدود ۵ هزار و ۵۰۰ دستگاه می‌رسید. حدود یک‌سال بعد، زاکانی در یک نشست خبری تیرماه ۱۴۰۲ اعلام که که در زمان تحویل شهرداری در سال ۱۴۰۰، «عملا هزار و ۸۶۷ دستگاه اتوبوس در تهران فعال بود» و الان ۲ هزار و ۶۰۰ دستگاه اتوبوس در تهران داریم؛ یعنی حدود ۳هزار دستگاه کمتر از آنچه سال قبلش وعده داده بود. این تناقض اما این‌جا تمام نشد! تنها سه ماه بعد، شهردار تهران در آخرین نشست خبری‌اش در ۲۹ آذرماه ۱۴۰۲، گفت: «از ابتدای دولت و انتخاب بنده به عنوان شهردار۱۸۶۰ اتوبوس را تحویل گرفتم که کمتر از هزار اتوبوس در خطوط اتوبوسرانی فعال بود اما امروز، دو هزار و ۵۰ دستگاه اتوبوس در خطوط اتوبوسرانی تهران فعالند». این طور که پیداست، شهرداری پایتخت نه تنها دستاوری در بهبود ناپگان حمل و نقل عمومی نداشته، بلکه تعداد ناوگان فعال نیز هر روز آب می‌رود!

علیرضا زاکانی همچنین سال گذشته اعلام کرده بود که ۹۰۰ دستگاه اتوبوس از سمت وزارت کشور به شهرداری تحویل داده خواهد شد. طبق گفته‌های اخیر «مهدی چمران» اما معلوم شده که وزارت کشور، از ۶۰۰ سهم اتوبوسی که سال گذشته دریافت کرده، تنها ۱۷۴ دستگاه به شهرداری تحویل داده است. البته مشخص نیست که آیا این تعداد، جزو همان اتوبوس‌های ایران‌خودرو بودند که به اذعان رییس شورای شهر، مشکل فنی داشتند یا خیر.

عددها؛ هرچه بزرگ‌تر، باورپذیرتر؟

دستاوردسازی در مورد ناوگان حمل و نقل عمومی پایتخت اما فقط منحصر به شخص شهردار نیست و گویی، رفتار واگیرداری است که به بیشتر مدیران شهری پایتخت سرایت کرده است.

«مهدی علیزاده»، مدیرعامل شرکت واحد اتوبوسرانی تهران، ۳۰ آبان‌ماه از اضافه شدن ۴۸ دستگاه اتوبوس نو به ناوگان این شرکت خبر داد. او همچنین از قراردادی ۲۸ هزار میلیارد تومانی برای خرید ۳۰۴۰ دستگاه اتوبوس از محل تولیدات داخلی خبر داد. به عبارت بهتر، اگر قرار باشد تولیدکننده‌های داخلی ۳۰۴۰ دستگاه اتوبوس را در فرصت باقی‌مانده ۲۱ ماهه به شهرداری تهران تحویل دهند، در واقع باید هر ماه حدود ۱۴۴ دستگاه را تولید کرده و تحویل دهند. این درحالی است که به گفته رییس شورای شهر تهران، شرکت‌های اتوبوس رانی از تحویل ۵۰ اتوبوس به شهرداری نیز ناتوان بوده‌اند.

«محسن هرمزی»، سرپرست معاونت حمل و نقل شهردرای تهران، روز ۲۱ مهرماه اعلام گفته بود که از ابتدای سال جاری، ۲۳۷ دستگاه اتوبوس جدید خریداری شده و تعداد اتوبوس‌های فعال تهران را ۳هزار دستگاه اعلام کرده بود. یعنی چیزی حدود هزار دستگاه بیشتر از آمارِ شهردار.

کمر وعده‌ها شکست...

بیش از دو سال از فعالیت شهرداری جدید تهران گذشته است. دو سالی که قرار بود،‌ کمر خیلی چیزها از جمله ترافیک و آلودگی هوا در پایتخت شکسته شود. چنان که پیداست اما شهرداری نه تنها در عملی کردن ۲۴ وعده اصلی از برنامه ۴ ساله عقب مانده بلکه در پردازش وعده‌هایش نیز به صورت یک بام و دو هوا عمل کرده است. حالا، تمام زحمات شهردار تهران و معاونان و سرپرست‌هایش در دو سال اخیر می تواند با چند جمله از رییس شورای شهر تهران به باد رود. پیامدی که شاید سرنوشت محتوم مدیریت اتوبوسی در بهشت باشد...