چرا آدم‌ها ساعت‌ها در صف غذا می‌ایستند؟

رفتاری عقلانی یا مصرف‌گرایی بی‌معنا؟

عده‌ای با انتشار عکسی از غذای خریداری شده خود، راه تعریف را پیش می‌گیرند و سایرین را ترغیب می‌کنند که حتی برای یکبار این غذا را امتحان کنند. تعدادی دیگر، اما با انتشار عکس صف‌های چند ساعته این فضا، مشتریان آن را به سخره می‌گیرند و این اقدام را نوعی مصرف‌گرایی بی‌معنا می‌دانند. برای این دسته از کاربران طبیعی نیست که افراد برای یک غذای کاملا عادی ساعت‌ها در صف بایستند، در صورتی که نمی‌دانند در نهایت می‌توانند غذای مورد نظر خود را بخرند یا نه.

غذا تمام شد! صف‌ها جمع شود

اما این کسب و کار هدف اولیه خود از شروع فعالیت را ایجاد دسترسی گسترده برای مردم تعریف می‌کند. در منوی این غذا فروشی تنها چهار نوع غذا وجود دارد که سه مورد از آن بدون استفاده از هیچ نوع گوشت قرمز و مرغ سرو می‌شوند و یک مورد از آن فعلا برای فروش آماده نیست. به نظر می‌رسد با توجه به مواد اولیه استفاده شده در طبخ غذا، قیمت‌ها منطقی نیست. شهرت اصلی این غذا فروشی به صف‌های طولانی آن است که افراد ساعت‌ها معطل دریافت غذای خود می‌مانند. همچنین این امکان وجود دارد که بعد از ساعت‌ها معطلی، غذا تمام شود و به تعدادی از مشتریان نرسد. همین امر باعث می‌شود که در فضای مجازی و واقعی بین مشتریان و کارکنان این غذافروشی جدال‌هایی شکل بگیرد. زیرا در غالب اوقات تنها در شیفت ظهر سرویس‌دهی دارد و به همین دلیل روزانه تعداد محدودی غذا سرو می‌کند. از سوی دیگر تنها چند صندلی برای سرو غذا در فضای بیرونی وجود دارد و عمده مشتریان دریافت‌کننده غذا ایستاده یا نشسته در اطراف این فضا، غذای خود را سرو می‌کنند. غذانیز در ظروف یکبار مصرف سرو می‌شود.

موقعیتی معلق

اما یک جامعه‌شناس درباره شکل‌گیری چنین فضا‌ها و رفتار‌هایی به روزنامه اینترنتی فراز می‌گوید: «اقبال به این نوع از غذا فروشی‌ها در کشور ما نوعی الگوی مصرف در حوزه فرهنگ غذایی است. این الگو متمایز است؛ نام این نوع از برند‌ها به نوعی معلق است، زیرا کاملا شفاف یا غیرشفاف نیست. بنابراین به نظر می‌رسد وضعیت بینابینی آن‌ها امکان دسترسی را برای طبقه پایین و بالای جامعه فراهم کرده‌است. همین موضوع باعث ایجاد فضایی متفاوت شده‌است».

اقدامی غیرعقلانی برای دسترسی به تجربه‌ای هیجان انگیز

او ادامه داد: «از سوی دیگر وقتی برندسازی می‌شود، نوع کالای عرضه‌شده اهمیت خود را از دست می‌دهد و افراد صرفا با استفاده از این کالا، مصرفی متمایز را به نمایش می‌گذارند. آن‌ها اگر به رستورانی درجه یک و گران قیمت بروند، نمی‌توانند تجربه خود را به صورت گسترده با دیگران به اشتراک بگذارند. فضاهای این چنینی غیرقابل دسترس نیست، اما هیجان انگیز است. این غذا فروشی به صورت همیشگی مورد اقبال مردم قرار نمی‌گیرد، ولی یک تجربه هیجان انگیز به خریداران می‌دهد که امکان دسترسی به آن را دارند، اما باید کاری غیرعقلانی انجام دهند و برای دسترسی به یک غذای معمولی ساعت‌ها در صف بایستند».

جوک‌های اجتماعی

این جامعه‌شناس در آخر می‌گوید: «به نظرم این نوعی طنز غذا است که افراد برای غذای عادی در صف بایستند. مانند یک لطیفه‌ای می‌ماند که حس خوبی را به افراد می‌دهد، اما یک خلاء منطقی دارد. چنین کسب‌وکارهایی منطق اجتماعی را به تعلیق در میاورند و به همین خاطر یک طنز اجتماعی است که آدم‌ها از به اشتراک گذاشتن آن لذت می‌برند. جوک گفتن عقل را به تعلیق در میاورد و از طریق تناقض منطقی، موضوعی را برجسته و خنده ایجاد می‌کند. طنز اجتماعی این غذا فروشی نیز در همین است که افراد برای سرو یک غذای کاملا عادی ساعت‌ها در صف می‌مانند. این کسب و کار و موارد مشابه آن جوک‌های اجتماعی‌اند، زیرا قوانین اجتماعی را تحت تاثیر قرار می‌دهد و غذایی کاملا معمولی را عرضه می‌کند».