به گزارش خبرگزاری دولتی ترکیه، آناتولی، یک مرد سوری به اتهام آزار جنسی دختر‌عموی هفت‌ساله خود دستگیر شد. گزارش‌های مربوط به سوء‌استفاده جنسی این مرد، به سرعت در رسانه‌های اجتماعی پخش شد و واکنش ساکنان قیصریه را برانگیخت. بر اساس ویدئوهای منتشرشده، معترضان در این منطقه با سر دادن شعار «ما سوری‌ها و خارجی‌های بیشتری نمی‌خواهیم!» وسایل‌نقلیه مهاجران را تخریب می‌کنند و ساختمان‌ها را آتش می‌زنند.

با اوج گرفتن اعتراضات در این شهر، مردم در قونیه، بورسا، شانلی اورفا، آنتالیا، غازی عینتپ و ختای نیز به خیابان آمدند. همزمان در رسانه‌های اجتماعی ترکیه مردم به حضور بی‌رویه خارجی‌ها و اعطای شهروندی در ازای خرید ملک اعتراض کردند.

درگیری و افزایش تنش در سوریه

اعتراضات قیصریه واکنش‌هایی را در داخل سوریه نیز برانگیخت. در واکنش به اعتراضات مردم ترکیه، در مناطق حومه شمالی حلب تظاهراتی در محکومیت حملات علیه سوری‌ها شکل گرفت. درگیری‌هایی نیز در مناطق مرزی نیز شکل گرفت. ویدئوهایی از گذرگاه‌های مرزی منتشر شده‌است که نشان می‌دهد سوری‌ها با حمله به مراکز ارتش ترکیه، پرچم این کشور را پایین می‌آورند و آن را آتش می‌زنند.

به گزارش المیادین، پس از گذشت دو روز تنش و درگیری شدید در مناطق مرزی، منابع میدانی اعلام کردند که ارتش ترکیه در صدد اقدام نظامی جدیدی در شمال سوریه و در منطقه ادلب است. بنابر گزارش‌های رسیده، هدف از این اقدامات نظامی، بازداشت افرادی است که در حمله به کارکنان ترکیه‌ای گذرگاه‌های مرزی «الراعی» و «باب السلامه» مشارکت داشته‌اند. نیروهای امنیتی ترکیه خواستار تحویل‌ فرد مسلحی هستند که در یک ویدیو به پرچم ترکیه توهین کرده‌است.

معضل پناهجویان

با آغاز جنگ داخلی سوریه در سال ۲۰۱۱ ترکیه صدها هزار پناهنده سوری را پذیرفت اما با افزایش جمعیت و مواجهه ترکیه با مشکلات اقتصادی فزاینده، این کشور شاهد گسترش احساسات ضدمهاجرتی بوده‌است. بسیاری از پناهجویان سوری، ترک‌ها را نژادپرست می‌دانند. ادغام کامل پناهندگان سوری در جامعه ترکیه اغلب چالش‌برانگیز بوده و شرایط ناپایدار اقتصادی نیز، مردم سوریه را به نوعی ضربه‌گیر مسائل سیاسی بدل کرده‌است.

در حال حاضر، تعداد زیادی از کودکان سوری به مدرسه نمی‌روند، چراکه پناهجویان باید در مناطقی که از ابتدا ورودشان ثبت شده‌بود، بمانند. این در حالی است که با وقوع حوادثی مثل زلزله مرگبار سال گذشته، بسیاری از سوری‌ها به ناچار از جنوب ترکیه نقل مکان کردند.

شکل‌گیری تنش‌های ضدمهاجرتی در ترکیه بی‌سابقه نیست. در سال ۲۰۲۱ نیز، پس از کشته شدن یک نوجوان ترکیه‌ای در درگیری با گروهی از جوانان سوری، شورش‌های مشابه ضدسوری در یکی از محله‌های آنکارا رخ داد. در آن اعتراضات نیز، صدها نفر با سر دادن شعارهای ضدمهاجرتی به خیابان‌ها ریختند، مغازه‌های سوری را خراب کردند و به خانه‌های پناهجویان سنگ پرتاب کردند.

موضع‌گیری‌ها نسبت به مسئله پناهجویان

در واکنش به این واقعه، وزیر کشور ترکیه از دستگیری ده‌ها معترض خبر داد و گفت با افرادی که در فضای مجازی مردم را تحریک کرده‌اند، برخورد می‌شود. اردوغان نیز احزاب مخالف را که خواستار اخراج سه‌میلیون و ششصدهزار سوری از ترکیه هستند، به خشونت‌ورزی متهم کرد و مخالفان دولت را مسئول این اتفاق دانست.

اردوغان پیش از این متعهد شده‌بود که شرایط لازم برای بازگشت داوطلبانه مهاجران سوری به کشورشان را فراهم کند. او در جریان مبارزات انتخاباتی خود در مه ۲۰۲۳، وعده داد که حدود یک‌میلیون مهاجر را به سوریه بازمی‌گرداند.

اومیت اوزداغ، رهبر حزب ضدمهاجرتی «پیروزی» اتهام اردوغان را رد کرد و سیاست‌های دولت در امتیاز دادن به مهاجران را عامل تنش‌های قیصریه دانست. اوزداغ گفت: «به طور خلاصه، سیاست نادرست دولت در قبال سوریه است که این وضغیت را به وجود آورده‌است.» 

به گزارش العالم، حزب جمهوری‌خواه خلق تركيه (CHP) نیز در نخستین واکنش به این وقایع، سیاست اردوغان و دولت او در قبال خاورمیانه، بحران سوریه و امور پناهجویان را به دليل بی‌اعتبار كردن تركيه در سطح جهان، «شکست خورده» نامید.

اوزگور اوزیل، رهبر این حزب گفته‌بود که در ماه‌های آینده شخصا با بشار اسد دیدار خواهد کرد تا زمینه بازگشت آوارگان سوری را فراهم کند. او این امر را بهتر از رسیدن تعداد سوری‌ها در ترکیه به ۲۵میلیون نفر، دانست.

احیای روابط ترکیه و سوریه

افزایش تنش‌ها در مناطق تحت‌کنترل مخالفان سوری و همچنین مردم دو کشور در حالی صورت می‌گیرد که به نظر می‌رسید با حمایت ترکیه، طرح‌هایی برای باز کردن گذرگاهی بین مناطق تحت‌کنترل دولت و مناطق تحت‌کنترل نیروهای مخالف در حلب ارائه خواهد شد.

تنها چند روز پیش از این وقایع، اردوغان گفته‌بود برای احیای روابط بین دو کشور، آماده دیدار با بشار اسد است. با این حال اسد سال گذشته اعلام کرده‌بود که تا زمانی که نیروهای ترکیه در سوریه بمانند، این دیدار ممکن نیست. اسد و اردوغان زمانی روابط صمیمی‌ای داشتند اما در جریان جنگ داخلی سوریه، اردوغان از ارتش آزاد سوریه حمایت کرد که به دنبال برکناری اسد از قدرت بود.