زلنسکی از کمدی تا تراژدی: هنرپیشه‌ای که مدتی فیلم جنگی بازی کرد!

«ولودیمیر زلنسکی»، رئیس‌جمهور اوکراین، یکشنبه شب در یک نشست خبری گفت: «اگر قرار است در اوکراین صلح شود، من آماده هستم از سمتم کناره‌گیری کنم.» البته او تاکید کرد در صورتی این کار را انجام می‌دهد که اوکراین به ناتو بپیوندد؛ شرطی که خود زمینه‌ساز این جنگ بود.

با این همه، در آستانه سومین سالگرد جنگ اوکراین، زلنسکی دیگر جایی در تصمیم‌گیری‌‌ها بر سر آینده اوکراین جایی ندارد. هفته گذشته، مقامات آمریکا و روسیه بدون حضور نماینده‌ای از اوکراین یا اتحادیه اروپا در عربستان سعودی بر سر آینده جنگ گفتگو کردند. زلنسکی در واکنش به این اتفاق، آمریکا را به بی‌توجهی به منافع اوکراین متهم کرد. هرچند دونالد ترامپ در آغاز جنگ، زلنسکی را شجاع خوانده بود، این بار در پاسخ به انتقاد زلنسکی، او را دیکتاتور نامید. ترامپ ادعا می‌کند زلنسکی از ترس برکناری حتی اجازه برگزاری انتخابات ریاست‌جمهوری را نمی‌دهد.

افزون بر این، رئیس‌جمهور آمریکا خواستار بازپرداخت کمک‌های مالی آمریکا به اوکراین شده است. او اعلام کرده که اوکراین باید در ازای کمک‌های دریافتی، منابع طبیعی مانند مواد معدنی کمیاب و نفت خود را به ایالات متحده واگذار کند. در شرایطی که پس از سه سال جنگ فرسایشی با روسیه، صدها کیلومتر از خاک اوکراین به اشغال درآمده و بسیاری از زیرساخت‌های این کشور ویران شده، رویگردانی کامل آمریکا از اوکراین و حمایت نیم‌بند اروپا در عمل زلنسکی را به بی‌چارگی کشانده است. او احتمالا امروز بالاخره فهمیده باشد که بازی در صحنه سیاست با طنزپردازی در تلویزیون فرق می‌کند.

بازی در نقش رئیس‌جمهور، روزی در سینما روزگاری در سیاست

زلنسکی بازیگر خوبی بود؛ او آنچنان در نقش رئیس‌جمهوری پاک‌دست روی صفحه تلویزیون درخشید که مردم باور کرده بودند در واقعیت هم از پس بزرگترین رانت‌خواران اوکراین برمی‌آید. نظرسنجی‌های انتخاباتی نشان می‌داد زلنسکی در این رقابت پیشتاز است. کارزار انتخاباتی او البته به همین اکتفا نکرد؛ موج تبلیغات در شبکه‌های مجازی به راه افتاد تا جوان‌ترها را به سمت زلنسکی بکشاند و خود او نیز برای جلب نظر شهروندان روس‌زبان شرق اوکراین، در برخی از سخنرانی‌های انتخاباتی به زبان روسی حرف می زد. او وعده داد که ریشه فساد را بخشکاند، اوکراین را به اتحادیه اروپا و ناتو نزدیک‌تر کند و بحران شرق اوکراین را از طریق مذاکره با روسیه حل‌وفصل کند. زلنسکی با بردن ۷۳ درصد آرا، در دور دوم انتخابات «پترو پروشنکو»، رئیس‌جمهور پیشین اوکراین را شکست داد و بهار ۲۰۱۹ در قامت رئیس‌جمهور این بار بر صحنه سیاست شروع به کار کرد.

بازی در نقش قهرمان یک فیلم جنگی

زلنسکی تا اوایل سال ۲۰۲۲، تلاش کرد نشان دهد شبیه آن معلم تاریخ، امروز رئیس‌جمهوری است که در راه مبارزه با فساد می‌جنگد. با این همه، با انتشار تحقیقات موسوم به «اسناد پاندورا» در اکتبر ۲۰۲۱، مشخص شد همزمان با انتخاب زلنسکی، او و شرکای تجاری‌اش از برخی شرکت‌های تلویزیونی برای خرید املاک در لندن استفاده کرده‌اند. هرچند زلنسکی این اتهام را نپذیرفت، محبوبیت او در سطح ملی کاهش یافت.

۲۴ فوریه ۲۰۲۲ صحنه عوض شد. با آغاز تهاجم روسیه به خاک اوکراین، زلنسکی دیگر تنها رئیس‌جمهور اوکراین نبود؛ او این بار با لباس رزم و شمایلی ژولیده نقش یک قهرمان را برعهده می‌گرفت. چند ساعت پس از حمله، زلنسکی برای مردم کشورش سخنرانی کرد و به آنان گفت: «برای همه چیز آماده هستیم و می‌توانیم بر هر شخصی پیروز شویم.» زلنسکی که پیش‌تر به مردم اوکراین گفته بود برای جنگ با روسیه آماده شوند، پیشنهاد خروج از کشور را رد کرد و خود نیز در کی‌یف ماند.

او با حضور فعال در رسانه‌ها از تداوم مقاومت علیه روسیه سخن می‌گفت و از کشورهای غربی درخواست کمک داشت. «بوریس جانسون»، نخست‌وزیر وقت انگلیس، از اولین رهبرانی بود که در همان ماه‌های نخست جنگ به کی‌یف رفت و وعده داد از مقاومت اوکراین حمایت کند. با این همه، جانسون تنها چندماه پس از این دیدار از صحنه سیاست کنار رفت، دولت بایدن نتوانست کاری برای اوکراین از پیش ببرد و اوکراین با کمک‌ اروپایی‌ها هم راه به جایی نبرد.

بازنشستگی آقای بازیگر

امروز، سه سال پس از چهره‌نمایی‌های زلنسکی در تلویزیون و سخن‌سرایی درباره مقاومت، آنچه از اوکراین مانده کشوری است جنگ‌زده. به گزارش رویترز، تا نوامبر ۲۰۲۴، حداقل ۱۱ هزار و ۷۴۳ غیرنظامی کشته و ۲۴ هزار و ۶۱۴ نفر زخمی شده‌اند. همچنین، نزدیک به ۱۰ میلیون اوکراینی مجبور به ترک خانه‌های خود شده‌اند؛ عده‌ای به کشورهای دیگر پناه برده‌اند و عده‌ای در داخل کشور آواره شده‌اند. بر اساس گزارش‌های موجود، تا نوامبر ۲۰۲۴، خسارات مستقیم جنگ به ۱۵۲ میلیارد دلار رسیده است که شامل آسیب به بخش‌های مسکن، حمل‌ونقل، تجارت، صنعت، انرژی و کشاورزی می‌شود. هزینه‌های بازسازی نیز حدود ۴۸۶ میلیارد دلار برآورد شده است. افزون بر این، روسیه حدود ۲۰ درصد از خاک اوکراین را به اشغال درآورده است.

برایند تمام این مشکلات جنگ اوکراین را به باتلاقی بدل کرده که زلنسکی در آن دست و پا می‌زند. او که تمام عمر بازیگر فیلم‌های کمدی بود، در سال‌های اخیر به صحنه سیاست آمد، و در زمستان ۲۰۲۲ قهرمان صحنه جنگ اوکراین شد. امروز اما همان کارگردانان جهانی که از زلنسکی چنین چهره‌ای ساخته بودند، او را کنار گذاشته‌اند و حالا دیگر انگار زلنسکی بازیگر نقش اول هیچ نمایشی نیست.