معمای جدید عراق در معادلات پیش رو

«مصطفی نجفی»، کارشناس منازعات خاورمیانه در یادداشتی اختصاصی برای فراز نوشت: آمریکای ترامپ که در سیاست خارجی روی دور تند قرار گرفته است، اولتیماتوم مهمی به دولت و سیاستمداران عراقی داده است. اولتیماتومی که می‌تواند منجر به دوری سیاستمداران و جناح‌های سیاسی عراق به ویژه جریان شیعه از ایران در آستانه انتخابات شود. این در حالی است که انتخابات پیش روی عراق (آبان سال آینده) برای ایران و جریان مقاومت در عراق بسیار تعیین کننده است.
 
 دولت ترامپ دو درخواست مرتبط با ایران را به دولت و مقامات عراقی مخابره کرده است:

۱. با تحریم‌ها و سیاست فشار حداکثری به ویژه در بخش انرژی کاملا همراه شود. به همین جهت، تمدید معافیت عراق از تحریم‌های ایران نیز لغو و به بغداد اعلام شده دیگر معافیت‌ها تمدید نمی‌شود.

۲. گروه‌های مقاومت به شمول فصائل باید خلع سلاح و از روندها و ساختارهای سیاسی و امنیتی حذف شوند. 

به نظر می‌رسد ایران و آمریکا وارد دور جدیدی از رقابت و خصومت در عراق شده‌اند که بسیاری از روندهای سیاسی و نظامی میان این دو دشمن را تنها در این کشور که در منطقه متاثر می‌کند. در همین رابطه، واشنگتن تلاش می‌کند از یک، وابستگی عراق به ایران به ویژه در رابطه با تامین انرژی این کشور را به شدت کاهش دهد و همزمان از اهرم‌های تنبیهی خود برای دور کردن عراق از ایران به نحو موثری بهره برداری کند.

در این راستا، عراقی‌ها چاره‌ای جز تمکین از سیاست‌های دولت جدید آمریکا پیش روی خود نمی‌بینند. به ویژه آنکه به شدت از تحریم‌های آمریکا هراس دارند و آن را مهم‌ترین تهدید برای خود قلمداد می‌کنند. کما اینکه برخی از مقامات و شخصیت‌های عراقی که رابطه نزدیکی با ایران داشته‌اند نیز به ایرانی‌ها گفته‌اند که ما تمایل نداریم با سیاست‌های آمریکا همراه شویم؛ اما از طرف دیگر نمی‌خواهیم هدف تحریم‌های آمریکا قرار گیریم. 

در واقع، عراقی‌ها به شدت از مسئله‌ای به نام تحریم هراس دارند و به همین جهت، خود را در یک تنگنای کم سابقه برای تنظیم روابط میان تهران و واشنگتن گرفتار می‌ببینند. به ویژه اینکه آن‌ها همواره تلاش کرده‌اند، توازنی میان منافع و ملاحظات ایران و آمریکا در عراق ایجاد کنند.

بدون تردید، فشارهای آمریکا و همراه شدن عراق با سیاست فشار حداکثری، تاثیر زیادی بر مناسبات و معادلات انتخاباتی پیش روی عراق  خواهد گذاشت. در صورتی که ایران نتواند دستورکار و سیاست انعطاف‌پذیر و چارچوب‌مندی در انتخابات آتی عراق داشته باشد و نفوذ خود بر دولت بعدی عراق را حفظ و تقویت کند، با مسائل پیچیده‌تر و سخت‌تری در این کشور مواجه خواهد شد.

به همین جهت، انتخابات پیش روی عراق می‌تواند نقش تعیین کننده‌ای در کاهش فشارهای آمریکا و حفظ نفوذ ایران داشته باشد و بالعکس. به ویژه اینکه عراق جایگاه بسیار مهمی در هرگونه رویارویی پیش رو میان ایران و آمریکا-اسرائیل در ماه‌های آینده دارد و واشنگتن تلاش می‌کند، اهرم‌های ایران در عراق را پیش از هر مواجهه جدیدی، تضعیف و خنثی کند.

بنابراین، حفظ نفوذ سیاسی ایران در عراق و به ویژه نقش‌آفرینی موثر در انتخابات پیش رو و پس از آن (تشکیل دولت)، حفظ جریان مقاومت و از جمله جریان فصائل و در نهایت حفظ همکاری‌های اقتصادی با عراق به ویژه در حوزه انرژی و کریدوری باید جزو اولویت‌های نخست ایران در عراق جدید باشد.