داستان آدم برفی: تایید رهبری، سرپیچی ضرغامی و سرکشی انصار!

تا پای جان هم‌قسم شده‌ایم و ضمن احترام به جایگاه قانون و قانونمندی از نمایش فیلم جلوگیری خواهیم کرد!

این جملات بخشی از اعلامیه‌ای است که معترضان به فیلم «آدم برفی» در اصفهان و بابل منتشر کردند و در بخش‌هایی از آن دلیل اعتراض و مخالفت خود را چنین نوشتند: مضمون آن کاملا شبهه‌برانگیز است! و توهین به ملت ترک زبان می‌باشد!

سینما قدس اصفهان که بعد از اکران فیلم تعطیل شده بود، با دستور قوه‌ی ‌قضائیه و دخالت ماموران انتظامی دوباره فیلم را به نمایش گذاشت ولی تعدادی از سینماهای تهران و شهر‌های دیگر مورد حمله قرار گرفتند و سردر چند سینما به آتش کشیده شد. با این همه تلاش افرادی که بی‌نتیجه بود و تماشاگران از اکران عمومی فیلم استقبال زیادی کردند، فروش بالای آدم برفی در حالی ادامه داشت که در طول ۳ سال توقیف، نسخه‌ی ویدئویی غیرقانونی آن منتشر و تکثیر شده بود.

آدم‌برفی، ایده‌ی اسکندری و کارگردانی میرباقری

ایده‌ی ساخت آدم برفی را عبدا... اسکندری –گریمور – به داوود میرباقری پیشنهاد داد. آن‌ها در ساخت سریال امام علی(ع) همکار بودند و اسکندری گفت صورت اکبر عبدی برای گریم زنانه ویژگی‌های خیلی خوبی دارد و می‌شود فیلمی ساخت که او شخصیت اول باشد.

میرباقری ابتدا نوشتن فیلمنامه‌ای طنز را شروع کرد ولی در ادامه و تحت تاثیر نوشتن و کارگردانی سریال امام علی (ع) حال و هوای فیلمنامه تغییر کرد. آدم برفی از همان زمان با چالش روبه‌رو شد و فیلمنامه‌اش پذیرفته نشد ولی حوزه هنری تهیه‌کنندگی فیلم را به عهده گرفته بود و حجت‌الاسلام زم توانست مجوز آن‌را بگیرد و حتی در پروانه صادر شده تمامی مسئولیت‌های شرعی، عرفی و اخلاقی فیلم به عهده او گذاشته شد.» (گزارش فیلم، شماره‌ی ۹۵)

مخالفت‌ها در هر مرحله و برای هر مجوز دوباره بروز پیدا می‌کرد و با اما اگر همراه بود و سرانجام فیلمبرداری در استانبول و تهران شروع شد و تعدادی از بازیگران سریال امام علی، در نقش‌های اصلی جلوی دوربین رفتند. با وجود مجوز اولیه، آدم برفی در جشنواره فجر فقط یک سانس به نمایش در آمد و بعد از آن هم پروتنه اکران عمومی نگرفت.

حوزه هنری و حجت‌ا... زم همچنان به رایزنی‌ها ادامه دادند و حتی نظر مثبت رهبری و رئیس‌جمهور وقت -آیت‌ا... هاشمی رفسنجانی- را هم گرفتند ولی عزت‌ا... ضرغامی به جای مصطفی میرسلیم، اداره وزارت ارشاد را عهده‌دار و مانع اکران آدم برفی شد.

یک سال بعد محمد خاتمی در انتخابات ریاست‌جمهوری پیروز شد و غیر از آدم برفی، فیلم دیدار هم مجوز اکران گرفت و این دو فیلم سال ۱۳۷۶ روی پرده رفتند. این بار انصار حزب‌ا... و نیروهای تندروی دیگر وارد میدان شدند، تجمع و اعتراض کردند، سر در سینماها را به آتش کشیدند و حتی شایعه شد یک زن باردار بر اثر حمله به یکی از سینماها، جنین خود را از دست داده است.
این قانون‌شکنی‌ها بی‌فایده بود و استقبال از آدم برفی آن‌قدر زیاد شد که رتبه پرفروش‌ترین فیلم ایران را به دست آورد.

ده‌نمکی و... ضرغامی،‌ آدم‌ برفی، اخراجی‌ها و کاناپه

طنز یا پارادوکس همه‌ی این چالش‌ها و بگیر و ببندها آن‌جا بود که  حدود ۱۰ سال بعد، آدم برفی برای اولین بار در تلویزیون نمایش داده شد، آن هم در دوره‌ای که ضرغامی ریاست سازمان صدا و سیما بود. او سال ۱۳۹۸ صفحه‌ی اینستاگرام خود نوشت: «نباید «آدم برفی» را توقیف می‌کردم. اگر به گذشته برگردم ترجیح می‏‌دادم به روح توصیه رهبر انقلاب درمورد فیلم » عمل کنم و به دلایل نظارتی که در جای خود مورد تأکید ایشان هم بود، مردم را از دیدن این فیلم خوش‌ساخت و پر پیام محروم نمی‏‌ساختم.»

مسعود ده‌نمکی به عنوان یکی از اعضای انصار حرب‌ا... و یاران نزدیک حسین الله‌کرم شناخته می‌شود؛ یعنی همان گروه و افرادی که به اکران آدم برفی معترض بودند و در تخریب و آتش زدن سینماها نیز نقش داشتند. او چند سال بعد به عنوان کارگردان وارد عرصه‌ی سینما شد و سال ۱۳۸۵ برای ساخت فیلم اخراجی‌ها –که طنز را به جبهه‌های جنگ برده بود- ایفای نقش اول را به اکبر عبدی واگذار کرد!

با وجود مسیری که از توقیف تا نمایش تلوزیونی آدم برفی طی شد، این روش و توقیف‌ها و اعتراض‌های سلیقه‌ای و غیرقانونی متوقف نشده‌اند و فیلم کاناپه به کارگردانی کیانوش عیاری هم سرنوش مشابهی پیدا کرد و سال ۱۳۹۵ به دلیل استفاده‌ی بازیگرن زن از کلاه‌گیس به جای شال و روسری توقیف شد و مدتی‌ است که نسخه‌ی غیرقانونی آن منتشر شده و در دسترس مردم قرار گرفته است.