جنگ ۱۲ روزه ایران و اسرائیل؛ آغاز غربالگری «اضطراب پس از حادثه» در تهران

دکتر محمدرضا شالبافان، در ارتباط با عوارض و اختلالات روانی ناشی از هر حادثه اظهار کرد: اصطلاح «ترومای روانی» در روان‌پزشکی و روان‌شناسی مطرح است و این عبارت را در زبان فارسی «ضربه روانی» یا «سانحه» ترجمه کرده‌اند. منظور از ترومای روانی، هرگونه استرس خارج از تجربیات رایج و معمولی انسان‌ها است؛ به طور قطع، تمام انسان‌ها با تجربه‌هایی مانند ترافیک، مشکلات  بین فردی، مشکلات اقتصادی، آلودگی هوا و مشکلاتی از این دست به صورت روزانه طی حیات خود مواجه هستند.

وی با بیان اینکه برخی استرس‌ها فراتر از تجربیات معمولی انسان‌ها است، افزود: به طور مثال، مواجهه با صحنه‌ای که یک فرد در آن دچار آسیب شدید جسمی می‌شود یا جان خود را از دست می‌دهد؛ فراتر از تجربه معمولی انسان‌ها است. همچنین اگر شرایط به نحوی باشد که هر لحظه در ارتباط با آسیب جسمی یا جانی خود احساس نگرانی کنیم، جزو استرس‌های فراتر از تجربیات معمولی انسان‌ها به حساب می‌آیند. چنین مواردی با تعریف «ترومای روانی» منطبق است. 

مدیر دفتر سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد وزارت بهداشت در ارتباط «اختلال اضطراب پس از سانحه» "PTSD" توضیح داد: چند درصد افرادی که ترومای روانی را تجربه می‌کنند با علائمی مواجه می‌شوند که اگر این علائم در کانون توجه قرار گیرد، احتمال دارد که قابل درمان باشند و افراد به سمت اختلال اضطراب پس از حادثه سوق داده نمی‌شوند. مجموعه علائمی که یک ماه پس از سانحه ایجاد می‌شود، با عنوان «اختلال استرس حاد» "ASD" شناخته می‌شود. 

شالبافان درباره علائم اختلال استرس حاد توضیح داد: ترس مداوم برای تکرار سانحه، احساس حضور پیوسته در صحنه سانحه، تجربه حضور مکرر در سانحه، برهم خوردن خواب و بروز کابوس‌های شبانه، حس تعلیق و تنش و بروز مشکل در عملکرد جزو علائم اختلال استرس حاد هستند. در چنین شرایطی، اغلب افراد تلاش می‌کنند از موقعیت‌هایی که هرگونه ارتباط با موقعیت استرس‌زا دارد، اجتناب کنند؛ به طور مثال، از محلی که حادثه در آن اتفاق افتاده گذر نمی‌کند یا اگر یک خودرو سبب موقعیت استرس‌زا است از حضور در خودرو یا رانندگی اجتناب می‌کند. 

وی ادامه داد: اجتناب از موقعیت استرس‌زا می‌تواند سبب مزمن شدن اختلال استرس حاد شود و این اختلال را به اختلال اضطراب پس از سانحه تبدیل می‌کند. اگر افراد با علائم اختلال استرس حاد در خود مواجه شدند، می‌بایست به روان‌پزشک یا روان‌شناس مراجعه کنند. مداخلات غیردارویی اولیه در بسیاری از موارد کافی است و به بهبود وضعیت فرد کمک می‌کند، اما گاهی‌اوقات به مداخلات دارویی نیاز است.

مدیر دفتر سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد وزارت بهداشت درباره مداخلات درمانی گفت: افراد با مراجعه به مراکز جامع سلامت می‌توانند خدمات مورد لزوم را دریافت کنند و در صورت نیاز به خدمات تخصصی با ارجاع مراکز جامع سلامت می‌توانند خدمات تخصصی را از مراکز «سراج» (مراکز سلامت روانی-اجتماعی) دریافت کنند. 

شالبافان درباره ارائه خدمات برای پیشگیری از اختلال اضطراب پس از حادثه در جنگ ۱۲ روزه گفت: برنامه‌های غربالگری و درمان اختلال اضطراب پس از سانحه در مناطق مشخصی از استان و شهر تهران آغاز شده براساس جلسات هماهنگی با دانشگاه‌های علوم‌پزشکی شهر تهران، برنامه غربالگری و درمان اختلال اضطراب پس از سانحه طی هفته‌های آینده گسترش می‌یابد. 

منبع:ایسنا