متروی «در باز» تهران و ۲+۲۲ وعده زاکانی!

علیرضا زاکانی سال ۱۴۰۰ برای مدیریت تهران ۲+۲۲ وعده داد. یکی از مهم‌ترین وعده‌های او نجات تهران از ترافیک بود. شهرداری‌ها برای حل مسئله ترافیک راهی جز تقویت ناوگان حمل و نقل عمومی ندارند. حال بعد از سه سال متروی تهران با درِ باز حرکت می‌کند و از کاور ایمنی برای محافظت از مردم استفاده می‌شود.هفته گذشته عکسی از باز بودن درِ یکی از واگن‌های متروی تهران حین حرکت در شبکه‌های اجتماعی منتشر شد و بعد از مدتی شرکت بهره‌برداری مترو تهران این موضوع را تایید کرد. امیراحمدی -مدیر ایمنی شرکت بهره‌برداری مترو تهران و حومه- گفت: «به لحاظ فنی، حرکت قطار با در باز امکان‌پذیر نیست اما در شرایط غیرعادی مانند نقص فنی، ازدحام جمعیت یا گیر کردن یک شیء خارجی که مانع بسته شدن درها می‌شود، دو راهکار وجود دارد؛ یا باید قطار را از مسافران تخلیه کنیم یا آن‌را با رعایت اصول ایمنی و تا انتهای مسیر هدایت کنیم. با توجه به معدود بودن این موارد در سال، کاور‌های ایمنی تهیه شده که مطابق دستورالعمل‌های ایمنی در مواقع لازم نصب می‌شوند همچنین در این شرایط با حضور همکاران و رعایت سرعت مجاز، حرکت قطار بدون نیاز به تخلیه مسافران انجام می‌شود. در حادثه‌ای که در یکی از قطار‌های خط ۳ مترو تهران در ایستگاه تئاتر شهر رخ داد، به دلیل نقص فنی، قطار با درِ باز به حرکت ادامه داد.» 

ناوگان فرسوده

ناوگان حمل‌ونقل عمومی تهران مانند هر شهر دیگری بر اثر گذر زمان و استفاده‌ی طولانی‌مدت فرسوده شده است و به رسیدگی نیاز دارد. سال گذشته معاون حمل‌ونقل و ترافیک شهرداری تهران، بیش از ۵۰ درصد ناوگان اتوبوسرانی را غیرفعال و فرسوده قطعی دانست و اعلام کرد کیفیت ناوگان فرسودگی ۸۰ درصدی دارد. شهرداری و شهردار تهران در سه سال مدیریت خود باید اقداماتی برای فرسودگی این ناوگان انجام می‌داد که یکی از آنها جایگزین کردن تجهیزات فرسوده با تجهیزات جدید بود. شهردار تهران پیشتر گفته بود: «فقط ۲۰ درصد یا ۱۵ درصد مشکلات مربوط به تحریم است. ۸۰ درصد دیگر به بی‌عرضگی، بی‌فکری و بی‌غیرتی مسئولانمربوط است.» اسفند سال ۱۴۰۲ بود که مدیرعامل شرکت بهره‌برداری متروی تهران و حومه، با بیان اینکه «عقب‌ماندگی‌های مترو به دلیل مشکلات اقتصادی و تحریم‌ها در کوتاه‌مدت قابل جبران نیست»، گفت: «برخی تجهیزات مترو به دلیل به‌روز نشدنِ زیرساخت‌ها، در دنیا تولید نمی‌شود.»

تحریم، مانع واردات و تولید داخل

شهرداری و شورای شهر تهران نتوانستند از طریق تولیدکنندگان داخلی واگن و اتوبوس‌های مورد نیاز را تامین کنند. اسفند سال گذشته رییس شورای شهر تهران با بیان اینکه قرارداد دو هزار و ۵۰۰ دستگاه اتوبوس داخلی منعقد شد، اما به نتیجه نرسید و اتوبوس‌ها تامین نشد، تاکید کرد: ما در جلسه با نمایندگان مجلس نیز گفتیم که در دوره‌ی کرونا هم تا زمان ساخت واکسن، برای واردات واکسن اقدام کردیم. در مورد اتوبوس‌ها نیز شرایط به همین شکل است و امیدواریم خودروسازان داخلی سریع‌تر بسازند و تحویل دهند. البته تولیدکنندگان با مشکل خرید تجهیزات و ارز روبه‌رو هستند. یکی از خودروسازان گفته بود ماهیانه ۵۰ دستگاه اتوبوس تحویل می‌دهد، اما نتوانست تحویل دهد. اگر تامین می‌شد ما ناچار به خرید خارجی نمی‌شدیم. البته قیمت اتوبوس خارجی از داخلی ارزان‌تر است». ساخت اتوبوس در داخل نیز به مشکلات ارزی رسید.

 پس از سفر شهردار تهران به چین، افشای محتوای قرارداد دو میلیارد یورویی شهرداری توسط یک فعال رسانه‌ای واکنش‌های زیادی برانگیخت. کار به جایی رسید که جلسه شورای شهر تهران با حواشی همراه شد به‌طوری‌ که علاوه بر دودستگی میان اعضا به‌عنوان حامی و منتقد شهردار، تعدادی از آن‌ها به نشانه‌ی اعتراض صحن شورای شهر را در زمان سخنرانی علیرضا زاکانی ترک کردند.

متروی تهران به سن فرسودگی نزدیک است

سال ۱۳۷۴ با توجه به اتمام بخش‌هایی از کار‌های ساختمانی، قراردادی برای تأمین تجهیزات مترو به امضا رسید و در نهایت ۱۶ اسفند ۱۳۷۷ خورشیدی نخستین خط متروی تهران که بخش حومه‌ای خطوط مترو کنونی است، افتتاح شد که تهران را به کرج متصل می‌کند. سن فرسودگی واگن‌های مترو ۳۰ سال است و متروی تهران به این عدد بسیار نزدیک شده‌ است. در شرایطی که از پله برقی مترو تا سیستم صوتی اعلام نام ایستگاه‌ها خراب شده، نمی‌دانیم قطار‌های مترو و این ناوگان درگیر چه مشکلاتی در زمینه اورهال و نوسازی است. در هر صورت به نظر می‌رسد متروی تهران به مدیریت و رسیدگی جدی نیاز دارد و در صورت بی‌توجهی و اصلاح و تقویت نشدن زیرساخت‌ها، احتمالا این سیستم به‌صورت کامل غیر استفاده خواهد شد. 

اهمیت متروی تهران زمانی بیشتر مشخص می‌شود که به یاد آوریم نه‌تنها بار بزرگی را از ترافیک شهری تهران کم می‌کند، با گران شدن سوخت به وسیله‌ی اصلی حمل‌و نقل برای اقشار مختلف تبدیل شده است. در همه‌ی کشورها دولت‌ و شهرداری‌ باید اعتبار مترو را تامین کند و در ایران هم به بلیت مترو یارانه تعلق می‌گیرد و قیمت آن به‌اندازه‌ی هزینه‌ها سیستم نیست. از سوی دیگر کاهش استفاده از خودروی شخصی و کاهش مصرف سوخت در گروی گسترش حمل‌ونقل عمومی کارا، پاک و پر سرعت است.