انقلاب مخملی در میانه مرز چین و هند

تصاویر و فیلم‌های اعتراضات مردم در نپال در حال ترند شدن در شبکه‌های اجتماعی است. از آتش زدن ساحتمان پارلمان و حمله به خانه نحست‌وزیر تا کتک‌ ردن وزیر اقتصاد حین فرار.   

ماجرای اعتراضات مردم از آنجایی آغاز شد که  چهار سپتامبر، دسترسی به شبکه‌های اجتماعی فیس‌بوک، ایکس و یوتیوب در سراسر نپال مسدود شد. تنها تعداد محدودی از اپلیکیشن‌ها مانند تیک‌تاک(اپلیکیشن چینی) و وایبر که مقررات دولت را پذیرفته بودند، همچنان در دسترس ماندند. این اقدام با واکنش تند افکار عمومی نپال، روبه‌رو شد، که طبق گزارش‌ها بیشتر معترضان را جوانان و نوجوانان و به قولی، نسل ضد تشکیل می‌دادند.‌

تظاهرات از همان ساعات نخست در کاتماندو پایتخت نپال و شهرهای بزرگ دیگر آن گسترش یافت. نیروهای امنیتی برای متفرق‌کردن معترضان از گاز اشک‌آور و سپس سلاح گرم استفاده کردند که به کشته‌شدن دست‌کم ۱۹ نفر و  زخمی‌شدن بیش از ۳۴۰ نفر منجر شد همین با عث افزایش خشونت در بین معترضان علیه حکومت و نیروهای نظامی شد که قصد کنترل اوضاع را داشتند.

سرانجام در نتیجه اعتراضات مردم حکومت عقب نشینی کرد و دولت نپال پس از چند روز اعتراضات مرگبار، قانون ممنوعیت استفاده از رسانه‌های اجتماعی را لغو کرد. تصمیمی که پیش‌تر با هدف وادار ساختن شرکت‌های فناوری به ثبت و فعالیت تحت قوانین داخلی این کشور اعمال شده بود.

در پی این بحران، وزیر کشور نپال نیز استعفا داد و ساعاتی بعد نخست‌وزیر نیز از سمت خود کناره‌گیری کرد. کابینه در جلسه اضطراری خود دستور بازگشایی دسترسی به رسانه‌های اجتماعی را صادر کرد و متعهد شد کمیته‌ای حقیقت‌یاب ظرف ۱۵ روز تشکیل دهد. همچنین دولت وعده پرداخت غرامت به خانواده قربانیان و ارائه درمان رایگان به مجروحان را را داده است.

با وجود عقب‌نشینی دولت، شرایط امنیتی اما همچنان پابرجاست. مقررات منع آمدوشد در برخی شهرها به اجرا درآمده و تجمعات عمومی به‌طور موقت ممنوع شده است. ارتش نیز برای کمک به نیروهای پلیس در خیابان‌ها مستقر شده است.

هرچند مسدود شدن شبکه‌های اجتماعی جرقه اعتراضات در نپال را روشن کرد اما بسیاری از معترضان فساد گسترده در ساختار سیاسی این کشور را عامل اصلی اعتراض‌ها می‌دانند.

هرچند لغو ممنوعیت شبکه‌ها و وعده اصلاحات شاید توانست بخشی از خشم عمومی را فرونشاند، اما ریشه اصلی اعتراضات که فساد ساختاری و بی‌اعتمادی عمیق به طبقه حاکم بود به سقوط دولت نپال انجامید.

نپال کشوری محصور در خشکی با مساحتی در حدود ۱۴۸ هزار کیلومتر مربع و جمعیتی نزدیک به 30 میلیون نفر است که میان چین و هند قرار گرفته است. چین و هندی که به تازگی رهبرانشان در اجلاس مهم شانگهای و همزمان با رژه بزرگ ارتش چین به مناسبت هشتادمین سالگرد پیروزی در جنگ جهانی دوم و تسلیم ژاپن(شریک راهبردی آمریکا در آسیای شرقی)، به همراه پوتین رهبر روسیه، دست در دست یکدیگر صف‌آرایی خود مقابل آمریکا را به نمایش گذاشتند.

مضاف بر اینکه نپال به سیاست چین واحد متعهد بوده است و تایوان را بخشی از چین می‌داند. هر چند سقوط دولت نپال و برآمدن دولت جدید ممکن است این مساله را دستخوش تغییر کند.