سازمان محیط زیست چقدر در آتش‌سوزی‌های هیرکانی مقصر است؟

مسعود رضایی کارشناس محیط زیست در گفت‌وگو با فراز درباره آتش‌سوزی درجنگل‌های هیرکانی توضیح داد: در کشور ما بر اساس آمار سازمان محیط زیست حدود ۵درصد به عوامل طبیعی مربوط می‌شود و ۹۵ درصد عامل آتش‌سوزی‌ها در ایران عامل انسانی است. از این ۹۵ درصد نیز ۵درصد به صورت عمدی و ۹۵ درصد به صورت غیرعمد سات.

او با بیان اینکه «در این آتش‌سوزی نیز به نظر می‌رسد عامل انسانی غیرعمدی موجب آن شده است» افزود: بطور متوسط سالانه حدود ۲۰هزار هکتار از اراضی جنگلی کشور دچار آتش‌سوزی مس‌شود که ۷۰درصد این آتش‌سوزی‌ها به جنگل‌های زاگرس مربوط است و مابقی به جنگل‌های ارس باران و بخش‌های جنوبی کشور مربوط می‌شود.

رضایی گفت: درصد آتش‌سوزی در جنگل‌های هیرکانی حدود ۳درصد است و جزو مناطقی است که احتمال کمی برای آتش‌سوزی برای آن وجود دارد.

این کارشناس محیط زیست تغییرات اقلیمی را یکی از دلایل تشدید آتش‌سوزی در جنگل‌های هیرکانی عنوان کرد و افزود: البته علاوه بر تغییرات اقلیمی و تغییرات دما و رطوبت که کاملا محسوس است، قصور در جمع‌اوری تنه‌ء درختان شکسته و تجمیع چوب‌های خشک نیز می‌تواند یکی از دلایل شدت این آتش‌سوزی باشد.

او توضیح داد: بر اساس برنامه ششم توسعه بهره‌برداری از جنگل‌ها برای تولید چوب و در راستای جلوگیری از نابودی جنگل‌ها ممنوع شد اما همین مسئله موجب قصوراتی در جمع‌آوری چوب‌های خشکی شده است که تجمیع آنها در تشدید این آتش سوزی‌ موثر بوده است  و شاید اگر این اتفاق افتاده بود گستره اتش‌سوزی‌ها کمتر می‌شد.

رضایی همچنین نبود جاده‌های دسترسی برای مواقع اضطراری را یکی دیگر از دلایل دشواری در مهار آتش عنوان کرد و گفت: هرچند نباید با ساخت جاده به جنگل‌ها آسیب زد اما بهتر است برای برای نقاطی جاده‌ّای دسترسی تعریف شود به ‌گونه‌ای که به محیط زیست آسیب نزند.

او با بیان اینکه می‌توان با انجام مانور‌های تمرینی برای چنین مواقعی آمادگی داشت، گفت: بطور کلی خاموش کردن آتش‌سوزی‌های از این دست به دلیل اینکه نهایتا نیروهای میدانی باید حاضر شوند دشوار است و پیچیدگی‌های زیادی دارد اما به لحاظ امکانات و تجهیزات کشور ما از این جنبه کمبودی ندارد و در صورت تخصیص منابع مالی می‌تواند در مواقع ضروری با تجهیزات بهتری وارد عمل شود. 

جنگل‌های هیرکانی یک زیست‌منطقه در زیست‌بوم جنگل‌های مختلطِ پهن‌برگِ کرانه جنوبی دریای خزر و کناره شمالی البرز به گستره ۵۵هزار کیلومتر مربع است که در بخش‌هایی از پنج استان شمالی ایران قرار گرفته و در دو کشورِ ایران و جمهوری آذربایجان واقع است. این جنگل از منطقه پارک ملی هیرکان جمهوری آذربایجان آغاز می‌شود و تا استان خراسان شمالی در ایران ادامه دارد. استان مازندران ۵۳ درصد، استان گیلان ۲۶ درصد، استان گلستان ۲۱ درصد و جمهوری آذربایجان کمتر از ۱ درصد از جنگل‌های هیرکانی را پوشش می‌دهند.

در حال حاضر جنگل‌های هیرکانی زیست‌بوم ۲۹۶ گونه پرنده و ۹۸ گونه پستاندار است. همچنین ۱۵۰ گیاه بومی درختی و بوته‌ای در آن یافت می‌شود.