رفتار مردم و بازار ایران با منطق جهانی نمی‌خواند! | خودروی برقی انتخاب عملی نیست

بازار خودرو در ایران: خلاف جریان جهانی

عماد جعفری، کارشناس بازار خودرو می‌گوید در اغلب کشور‌ها با افزایش نرخ سوخت، خودرو‌های پرمصرف افت ارزش پیدا می‌کنند؛ اما در ایران آن‌چه رخ می‌دهد کاملاً متفاوت است.

او توضیح می‌دهد:«در دوره‌های قبلی افزایش قیمت بنزین، خودرو‌های ۶ و ۸ سیلندر نه‌تنها ارزان نشدند، بلکه جهش قیمتی هم داشتند. رفتار بازار و مردم ایران با منطق جهانی همخوانی ندارد؛ بنابراین اثر افزایش بنزین بر قیمت خودرو را نمی‌توان پیش‌بینی کرد.» او معتقد است نمی‌توان صرفاً به دلیل نداشتن کارت سهمیه برای خودرو‌های صفر کیلومتر، انتظار جهش قیمت برای خودرو‌های کارکرده داشت.

سناریوی احتمالی: افزایش مرحله‌ای قیمت بنزین

به باور این کارشناس، نرخ ۵ هزار تومانی بنزین، تله دولت برای افزایش قیمت بنزین در آینده است.

«وقتی قیمت جدید را بر اساس ۱۰ درصد قیمت پالایشگاه تعیین می‌کنند، یعنی امکان افزایش در فصل‌های بعد وجود دارد. ۵ هزار تومان نسبت به ۳ هزار تومان تغییر زیادی ایجاد نمی‌کند؛ اما کاهش احتمالی سهمیه درآینده و اجبار مردم به خرید بنزین آزاد می‌تواند کیفیت زندگی را پایین‌تر ببرد.»

او یادآور می‌شود که اگر قرار است قیمت بنزین با دنیا مقایسه شود، باید سطح درآمد نیز با همان کشور‌ها سنجیده شود. جعفری همچنین کیفیت پایین بنزین، اکتان نامناسب، آسیب به موتور خودرو‌های جدید و سهم آن در آلودگی هوا را هزینه‌های پنهانی می‌داند که مردم در حال پرداخت آن هستند: «این بنزین نه‌تنها ارزان نیست، بلکه بسیار گران تمام می‌شود.»

چالش واردات: تعرفه بالا، شرایط دشوار

جعفری در بخش دیگری از تحلیل خود به وضعیت واردات خودرو اشاره می‌کند. به گفته او تعرفه ۲۰ درصدی برای خودرو‌های تا ۱۵۰۰ سی‌سی، برای کشوری پهناور با جاده‌ها و شیب‌های متعدد «واقع‌بینانه» نیست و خانوار‌ها را ناچار به انتخاب خودرو‌های بالای ۱۵۰۰ سی‌سی می‌کند؛ گزینه‌ای که مستقیماً با افزایش تعرفه همراه است.

او اضافه می‌کند: «تعرفه بالا، قیمت خودرو‌های وارداتی را تا ۱.۵ برابر بیشتر از کشور‌های دیگر افزایش می‌دهد و از طرفی این خودرو‌ها هم سهمیه سوخت ندارند، عملاً فشار مضاعف بر مصرف‌کننده وارد می‌شود. خودرو‌های برقی و پلاگین هیبرید هم با نبود زیرساخت و ایستگاه شارژ، انتخاب عملی نیستند.»

چرا قیمت خودرو دوباره حباب گرفت؟

جعفری به دوره‌ای اشاره می‌کند که با شروع واردات، بازار خودرو‌های خارجی کاهش قیمت را تجربه کرد و همین موضوع باعث تخلیه حباب خودرو‌های داخلی شد؛ فاصله قیمت کارخانه و بازار حتی به ۱۰ تا ۲۰ میلیون تومان رسید.

اما به گفته او، «دولت با توقف ۶ ماهه ثبت سفارش، بازار را دوباره ملتهب کرد» و کاهش عرضه چه در بخش خودرو‌های وارداتی و چه تولید داخلی، دوباره حباب قیمتی ایجاد کرد.

پیش‌بینی قیمت خودرو در ماه‌های آینده

به اعتقاد جعفری، مسیر آینده بازار خودرو به باز یا بسته بودن واردات گره خورده است: «اگر واردات باز بماند و نرخ ارز جهش نکند، تغییر قیمتی بزرگی نخواهیم داشت. اما اگر اتفاقات ابتدای سال تکرار شود، حباب دوباره شکل می‌گیرد.»

او همچنین تأکید می‌کند که «دیگر کسی برای سفته‌بازی وارد بازار خودرو نمی‌شود»، زیرا تجربه ضرر‌های گذشته باعث شده این بازار جذابیت نوسان‌گیری گذشته را نداشته باشد.

جعفری می‌گوید قیمت خودرو‌های وارداتی بر اساس قیمت جهانی و تعرفه تعیین می‌شود و حذف سهمیه اثر چندانی بر ارزش آنها ندارد: «ممکن است جذابیت خرید کمتر شود، اما مشتری این خودرو‌ها دغدغه قیمت بنزین ۵۰۰۰ تومانی ندارد ، البته اگر بنزین روی همین نرخ بماند.»

آیا مردم کمتر از خودرو شخصی استفاده می‌کنند؟

جعفری باور دارد افزایش قیمت بنزین در ایران به کاهش استفاده از خودروی شخصی منجر نمی‌شود و دلیل اصلی آن نه فرهنگ مصرف سوخت، بلکه «نبود زیرساخت حمل‌ونقل عمومی» است:

«مردم حتی به جای حمل‌ونقل عمومی، موتورسواری را ترجیح می‌دهند.  اینکه مردم تک‌سرنشین تردد می‌کنند، تقصیر شهرسازی و حمل‌ونقل عمومی ضعیف است نه مردم.»