تصمیم سخت پزشکیان: زاکانی صلاحیت شهرداری تهران را دارد؟!

انتخاب زاکانی به‌عنوان شهردار تهران از ابتدا گمانه‌هایی همراه داشت، بسیاری شهرداری تهران را، پاداش زاکانی بخاظر کناره‌گیری از انتخابات ۱۴۰۰ به سود مرحوم رییسی و حمایت از او می‌دانستند. تلاش‌های بسیاری برای شهرداری زاکانی شد و تا تلاش برای تغییر برخی مقررات نیز پیش رفت. 

شورای شهر و شهرداری تهران برای جریان‌های سیاسی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. انتخابات هفتمین دورهٔ شوراهای اسلامی شهر و روستا، همزمان با انتخابات میان دوره‌ای مجلس شورای اسلامی و نخستین انتخابات میان دوره‌ای مجلس خبرگان رهبری، ۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۵ برگزار می‌شود.

آیین‌نامه تحصیلات شهرداران؛ ایراد قالیباف و اصلاحیه عارف

هیئت وزیران در جلسه ۹/۶/۱۴۰۴، آیین نامه اجرایی رشته‌های تحصیلی مرتبط برای انتخاب شهرداران را با امضای محمدرضا عارف تصویب کرد.

بر اساس این آیین‌نامه برای تصدی سمت شهرداری، داشتن حداقل مدرک تحصیلی کارشناسی مرتبط برای شهر‌های با جمعیت تا ۲۰۰هزار نفر و حداقل مدرک تحصیلی کارشناسی ارشد مرتبط برای شهر‌های با جمعیت بیش از ۲۰۰هزار نفر و مراکز استان‌ها لازم است.

در شهر‌های بیش از (۲۰۰) هزار نفر جمعیت و مراکز استان ها، شهردار باید دارای مدرک کارشناسی متناظر با مدرک کارشناسی ارشد موضوع این ماده باشد.

بر اساس ماده ۴ این آیین‌نامه «کلیه اشخاصی که حداقل سه سال در سمت شهردار به صورت متوالی یا متناوب فعالیت داشته‌اند صرفاً از شرط دارا بودن مدرک تحصیلی با رشته‌های مرتبط در این آیین نامه معاف می‌باشند.»

ایراد مجلس به مصوبه شرایط تحصیلات شهرداران

مجلس به این آیین‌نامه ایراد گرفت و بند ۴ آن را مغایر قانون دانست و برای اصلاح با امضای محمباقر قالیباف به هیئت وزیران بازگرداند.

ایراد مجلس بر ماده ۴ آیین‌نامه این بود: «قید مدرک کارشناسی متناظر با کارشناسی ارشد برای شهر‌های بیش از ۲۰۰ هزار نفر جمعیت که قید زائد بر قانون و افزودن آن امری تقنینی محسوب می‌شود، از حیث خروج این امر از صلاحیت هیات وزیران، مغایر قانون می‌باشد.»

بر اساس بند ۴ مصوب هیئت وزیران زاکانی شهردار فعلی علی‌رغم مدرک دکتری پزشکی هسته‌ای، با توجه به تجربه شهرداری خود می‌توانست همچنان جزو گزینه‌های شهرداری باشد، اما با ایراد مجلس و حذف ماده ۴ آیین‌نامه این امکان از او گرفته شد.

واکنش‌ها به مصوبه تحصیلات شهرداری؛ خشم اصولگرایان و خرسندی اصلا‌ح‌طلبان

واکنش‌ها به این موضوع متفاوت بوده است برخی آن را کارشناسی و علمی و برخی سیاسی توصیف کرده‌اند.

روزنامه کیهان در ستون گفت‌وشنود خود، مصوبه وزیران را در راستای حذف زاکانی دانست.

روزنامه کیهان در مطلب خود، با لحن تمسخرآمیز از این مصوبه به عنوان یکی از بزرگترین دستاورد‌های مشترک مجلس و دولت یاد کرد.

اما روزنامه هم میهن با استقبال از این آیین‌نامه نوشت: «آیین‌نامه‌ای که برای شهردار شدن علیرضا زاکانی توسط دولت سیزدهم دستکاری شده بود به گذشته بازگشت. سال ۱۴۰۰، علیرضا زاکانی، کاندیدای پوششی ریاست‌جمهوری به نفع ابراهیم رئیسی از انتخابات کنار کشید. به همین دلیل پس از روی‌کار آمدن دولت سیزدهم باید از کیک قدرت سهم می‌برد؛ سهمش شهرداری تهران بود.»

به نوشته این روزنامه «حامیان زاکانی با مصوبه هیئت دولت (ابراهیم رئیسی) آیین‌نامه تحصیلات شهرداران را تغییر داده و پزشکی را هم در آن گنجاندند تا حرف خود را به کرسی بنشانند. اما عمر دولت سیزدهم زیاد نبود... و حالا با گذشت بیش از یک سال از عمر دولت، آیین‌نامه تحصیلات شهرداران بار دیگر توسط دولت تغییر کرده و به پیش از دولت سیزدهم بازگشت».

چمران: آیندگان خودشان درباره آن تصمیم خواهند گرفت

مصطفی چمران رییس شورای شهر تهران در واکنش به این موضوع گفته: افرادی که در این دوره مصوباتی را تصویب می‌کنند، نمی‌توانند شهردار شوند و این تصمیمات تأثیری در دوره فعلی ندارد. این موضوع مربوط به شهرداران آینده است و آیندگان خودشان درباره آن تصمیم خواهند گرفت.

او گفته: هنوز هیئت دولت مصوبه‌ای که قرار بوده شرایط شهرداران را تعیین کند، تصویب نکرده و به شورا نیاورده است. اگر هم تصویب شود، مربوط به شهرداران آینده خواهد بود و شامل شهرداران فعلی نمی‌شود.

نادعلی، عضو شورای شهر و چهره نزدیک به علیرضا زاکانی نیز گفته است: براساس مصوبهٔ جدید، فردی که قرار است شهردار تهران شود باید شرایطی ویژه داشته باشد و حتی مقام‌هایی، چون پزشکیان و عارف هم امکان تصدی این سمت را نخواهند داشت.

خبرگزاری تسنیم به نقل از احمد صادقی عضو شورای شهر تهران نوشت: تغییر در آیین نامه اجرایی رشته‌های تحصیلی مرتبط برای انتخاب شهردار، در ظاهر با شعار تخصص‌گرایی صورت گرفته، اما در واقع به‌طور غیرمستقیم افراد خاص با سوابق سیاسی و مدیریتی را کنار می‌گذارد.

به اعتقاد صادقی «این اصلاحیه، با حذف ماده ۴ و محدودسازی رشته‌های تحصیلی، عملاً بسیاری از مدیران باسابقه و شناخته‌شده کشور را از دایره صلاحیت خارج کرده است.»

درخواست زاکانی از پزشکیان برای ماندن در شهرداری

اقراریان، دیگر عضو شورای شهر تهران نیز به خبرآنلاین گفته است که زاکانی خود در دیداری با پزشکیان، از او خواسته تا با اصلاح مقررات زمینه ادامه حضور او در شهرداری را فراهم کند.

اقراریان گفته: «امروز با یک آزمون بزرگ مواجه هستیم؛ آزمونی که مشخص می‌کند آیا قانون به‌خاطر یک فرد تغییر خواهد کرد یا خیر، و این‌که آیا لابی‌های قدرت و فشار موفق می‌شوند مسیر حکمرانی نمایشی را جایگزین حکمرانی حرفه‌ای کنند یا نه.»

اقراریان در بخش دیگری از سخنان خود نیز گفته: «از نگاه من، آنچه امروز در مدیریت شهر تهران در حال وقوع است، یک پروژه سیاسی است. چراکه آقای دکتر زاکانی سودای حضور در انتخابات ریاست‌جمهوری را در سر دارند و ماندن در کرسی شهرداری تهران می‌تواند مقدمه‌ای برای دستیابی به جایگاه‌های بالاتر در عرصه سیاسی کشور باشد.»

او گفت: «از همین امروز شاهد یک عملیات گسترده رسانه‌ای از سوی جناح سیاسی نزدیک به آقای دکتر زاکانی در واکنش به این موضوع هستیم.»

علیرضا زاکانی؛ نامزد کمکی انتخابات

علیرضا زاکانی ۶۰ساله سیاستمدار اصول‌گرایی است که از سال ۱۴۰۰ به‌عنوان چهل و هفتمین شهردار تهران فعالیت می‌کند. او همچنین از سال ۱۴۰۲ به‌عنوان نماینده ویژه رئیس‌جمهور در امور مدیریت آسیب‌های اجتماعی در شهر تهران منصوب شد.

زاکانی نمایندگی تهران در دوره‌های هفتم، هشتم و نهم مجلس و نمایندگی قم در دوره یازدهم مجلس و ریاست کمیسیون ویژه بررسی برجام را برعهده داشته است.

او دارای فعالیت مطبوعاتی هم است و علاوه بر دو دوره عضویت در هیئت منصفه دادگاه مطبوعات، صاحب وب سایت خبری جهان‌نیوز و هفته‌نامه پنجره است.

زاکانی برای ریاست جمهوری در سال ۱۳۹۲ و ۱۳۹۶ نامزد ولی از سوی شورای نگهبان رد صلاحیت شد، در انتخابات ۱۴۰۰ و ۱۴۰۳، اما این‌بار شورای نگهبان به تایید صلاحیت او رای داد.

حضورزاکانی در انتخابات بصورت پوششی و بیشتر برای کمک به نامزد‌های اصلی اصولگرایان بویژه در مناظرات بوده است.  

او در انتخابات ۱۴۰۰ به سود ابراهیم رییسی کنار کشید. در انتخابات ۱۴۰۳ نیز با کناره‌گیری از انتخابات از سعید جلیلی و محمدباقر قالیباف خواست تا با وحدت مانع از تشکیل «دولت سوم روحانی» شوند.