ایران در «پیچ تاریخی»

روز گذشته شورای امنیت سازمان ملل درباره حوادث اخیر ایران نشست اضطراری برگزار کرد.

این نشست به خواست آمریکا عصر پنجشنبه به وقت محلی نیویورک و با محوریت اعتراضات در ایران برگزار شد.

سید «عباس عراقچی» در گفت‌وگو با «آنتونیو گوترش» دبیرکل سازمان ملل درخواست آمریکا برای برگزاری این نشست را فرار رو به جلو خواند.

پس از اعتراضات مدنی مردم ایران به گرانی در روز‌های آغازین دی ماه، این اعتراضات با دخالت آمریکا و پست ترامپ در شبکه اجتماعی تروث مبنی بر «ورود ایالات متحده در صورت شلیک به معترضان» به ویژه روز‌های ۱۸ و ۱۹ دی به خشونت کشیده شد.

بر اساس گزارش نهاد‌های رسمی و برخی تصاویر منتشر شده، شدت خشونت در این ناآرامی‌ها کم‌سابقه توصیف شده است. ادعای رسانه‌های غیرایرانی فارسی‌زبان، جان باختن ۱۲هزار نفر در این حوادث است؛ با این حال، بسیاری این رقم را اغراق‌آمیز توصیف کرده و با توجه به بیش از ۱۸۰ ساعت قطع کامل اینترنت، تا این لحظه آمار دقیقی از تعداد جان‌باختگان در دست نیست.

عراقچی در تماس تلفنی به دبیرکل سازمان ملل گفت: «نقش مستقیم رژیم صهیونیستی در تسلیح و سازماندهی تروریست‌های مسلح و حمایت آمریکا از آنها محرز است».

وزیر خارجه با بیان اینکه جنایات فجیع ارتکابی علیه نیرو‌های انتظامی و مردم عادی، قتل کودکان و زنان، سوزاندن افراد، حمله به بیمارستان‌ها و مراکز درمانی، آتش‌زدن تعداد زیادی آمبولانس و ماشین آتش‌نشانی، تخریب مساجد و مراکز فرهنگی، الگوبرداری از تروریسم داعشی است، خواستار محکوم کردن این جنایات از سوی سازمان ملل شد.

اظهارات نماینده ایران در نشست شورای امنیت

غلامحسین درزی سفیر و معاون نمایندگی دائم جمهوری اسلامی ایران نزد سازمان ملل متحد نیز در ابتدای سخنان خود در این نشست نسبت به ادعای نمایندگی دو سخنران ابتدایی جلسه اعتراض و آن را رد کرد.

در نشست شورای امنیت مسیح علینژاد و احمد باطبی به عنوان نمایندگان جامعه مدنی ایران معرفی شده بودند. آنها در اظهارات خود خواستار مداخله آمریکا در ایران شدند.

درزی در ابتدای اظهارات خود در واکنش به این موضوف گفت: «آقای رئیس! لازم است کاملاً روشن بگویم هر دو سخنران، که تحت این برچسب جعلی از سوی نماینده ایالات متحده تحمیل شده‌اند، هیچ‌گونه نمایندگی از جامعه مدنی ایران ندارند. آنان نماینده دستورکار‌های سیاسی ایالات متحده و رژیم اسرائیل هستند. بیش از دو دهه است که خارج از ایران زندگی کرده‌اند و به‌طور مستمر در تحریک به خشونت و ترویج فعالیت‌های افراطی و تروریستی نقش داشته‌اند؛ از جمله دفاع و تسهیل استفاده از نیروی مرگبار علیه مأموران اجرای قانون. از این‌رو، حضور آنان در این نشست نه مشروع است و نه معتبر و به‌طور بنیادین تمامیت و سلامت این بحث را مخدوش می‌کند.»

درزی گفت: «آنان را به جهان به‌عنوان نمایندگان «جامعه مدنی» ایران عرضه نکنید. اعمال و اظهارات آنان درباره ایران هیچ نسبتی با «مدنیت» ندارد و مدت‌هاست که از جامعه ایران گسسته‌اند. آنان صرفاً پژواک‌دهنده دستورکار خارجی اسرائیل و آمریکا هستند. بر اساس شواهد انکارناپذیر، هر دو در فهرست حقوق‌بگیران موساد قرار دارند.»

او افزود: «امروز من به نمایندگی از ملتی سخن می‌گویم که در سوگ نشسته است. درخواست ایالات متحده برای برگزاری این نشست، نمایشی شرم‌آور است برای پوشاندن همدستی مستقیم آنان در جنایتی که مزدورانشان طی روز‌های ۸ تا ۱۰ ژانویه، در چارچوب تلاش بدخواهانه رژیم اسرائیل برای کشاندن آمریکا به جنگ تجاوزکارانه‌ای دیگر علیه ایران، علیه ملت ما مرتکب شدند.»

اظهارات نماینده روسیه

واسیلی نبنزیا، نماینده دائم روسیه در این نشست نیز با زیر سوال بردن ماهیت درخواست آمریکا برای برگزاری نشست گفت: «آمریکا با این سیرک تنها وقت ما را گرفته است».

نبنزیا با اشاره به حضور مسیح علی‌نژاد و احمد باطبی در این نشست گفت: «آمریکا برای اینکه وجهه قانونی به ادعا‌های خود بدهد از دو فردی از این نشست دعوت کرده است که بیش از ۲۰ سال است در آمریکا زندگی می‌کنند. این گونه افراد که به اصطلاح عضو جامعه مدنی هستند، نمی‌توانند نماینده مردم ایران باشند».

ولادیمیر پوتین رئیس‌جمهوری روسیه نیز ظهر امروز جمعه در گفت‌و‌گوی تلفنی با مسعود پزشکیان با بیان اینکه روسیه تحولات ایران را بادقت و حساسیت پیگیری می‌کند، گفته است: «ما کاملاً درک می‌کنیم که به دلیل تأثیر تحریم‌های بلندمدت ظالمانه مشکلات اقتصادی و اجتماعی در ایران رخ دهد، اما آشوب و اغتشاش هیچ تطابقی با اعتراض صلح‌آمیز و مدنی ندارد.»

رئیس‌جمهوری روسیه گفته است: «تلاش‌های دیپلماتیک ما برای تبیین شرایط و مواضع ایران و جلوگیری از تشدید تنش‌ها در مجامع بین‌المللی در جریان است.»

پیچ تاریخی

گمانه‌زنی‌های متعددی درباره احتمال درگیری میان ایران و آمریکا وجود دارد. زمان آغاز، طول درگیری، و مهمتر از همه ابعاد و نتایج این درگیری از سوی بسیاری غیر قابل پیش‌بینی به نظر می‌رسد.

ایسنا، به نقل از رویترز نوشته است: «یکی از مقامات کشور‌های حاشیه خلیج فارس گفته که چهار کشور عربی در دیپلماسی فشرده با آمریکا طی هفته جاری تلاش کردند مانع حمله نظامی آن علیه ایران شوند.»

خبرگزاری رویترز با انتشار این مطلب گزارش داده است: «عربستان سعودی، قطر، عمان و مصر ۴۸ ساعت پیش از آنکه «دونالد ترامپ» رئیس‌‎جمهور آمریکا روز چهارشنبه در اظهاراتش تلویحا نشان داد که در نهایت تصمیم گرفته است که فعلا حمله‌ای انجام نشود، فعالانه در میانجیگری برای کاهش تنش‌ها نقش داشته‌اند.» 

ترکیه نیز نسبت به هرگونه تحرک نظامی علیه ایران هشدار داده است. هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه با بیان اینکه اسرائیل همچنان تهدیدی برای ثبات منطقه است، گفته است: «ناآرامی‌هایی که اسرائیل رهبری می‌کند، به ناامنی در منطقه خواهد انجامید».

ایران نیز در مقابل تهدیدات امریکا، تهدید به مقابله به مثل کرده و هشدار داده است باید در محاسباتش درباره اقدام نظامی علیه ایران تجدید نظر کند.

علی لاریجانی دبیر شورای عالی امنیت ملی گفته است: ایران در مقابل لفاظی های آمریکا منفعل نخواهد بود. 

محسن رضایی نیز در گفت‌وگوی ویژه خبری در تلویزیون احتمال وقوع درگیری میان ایران و آمریکا را ممکن دانسته است. به باور او آمریکا به دنبال درگیری کوتاه مدت است.

او گفته است: «در صورت هرگونه تجاوزی از سوی آمریکا هیچکدام از پایگاه‌های آمریکا در منطقه امن نخواهد بود و دیگر هیچگونه توقفی تضمین شده نخواهد بود.»

برگزاری نشست شورای امنیت سازمان ملل به عنوان تلاش آمریکا و زمینه‌چینی برای توجیه اقدام نظامی علیه ایران توصیف می‌شود، رویدادی که ترامپ پیشتر در واکنش به اعتراضات ایران وقوع آن را اعلان کرده بود.

سید رسول موسوی از دیپلمات‌های پیشین ایران به ایسنا گفته است: نباید برگزاری نشست درباره ایران را ساده بگیریم.»