قطع سراسری اینترنت | تعطیل بازاری معادل ۲۴۰۰ برابر بازار تجریش!

حدود ۴۳۰ ساعت از قطع سراسری اینترنت در کشور می‌گذرد. قطع دسترسی به اینترنت جهانی در کنار آسیب‌های اجتماعی و روان‌شناختی، خسارت‌های جبران‌ناپذیری را به چرخه اقتصاد کشور وارد می‌کند. تا این لحظه، آمار مشخص و رسمی از میزان خسارت قطع فرمایشی اینترنت در ایران در دست نیست، اما با نگاهی به آمار گذشته، می‌تواند حدود آن را تخمین زد.

خسارت چقدر است؟

مهرماه ۱۴۰۱، چند هفته پس از اختلال دستوری در شبکه اینترنت سراسری در پی اعتراضات خیابانی، «حسین سلاح‌ورزی»، رییس پیشین اتاق بازرگانی ایران اعلام کرد که خسارت قطعی اینترنت بر اقتصاد «ساعتی ۱.۵ میلیون دلار» است. به فرض ثابت ماندن رقم در سه سال گذشته، ۴۳۰ ساعت قطع اینترنت در دی‌ماه ۱۴۰۴، حدود ۶۴۵ میلیون دلار معادل بیش از ۹۰ هزار میلیارد تومان خسارت اقتصادی به جا گذاشته است.

رییس سازمان نظام صنفی رایانه‌ای کشور، میزان «خسارت مستقیم» را روزانه بین ۲ تا ۳ هزار میلیارد تومان، معادل ۳۶ تا ۵۴ هزار میلیارد تومان برای ۴۳۰ ساعت قطعی اعلام کرده بود. «علی حکیم‌جوادی» گفته که ابعاد خسارت بسیار زیاد است و رقم خسارت بسیار بیشتر از اینها است. با این حساب، با رجوع به آمار گذشته می‌توان دید که خسارت ۹۰ هزار میلیارد تومانی قطع اینترنت و حتی بیشتر از آن نیز می‌تواند منطقی باشد.

تعطیل فروشگاه‌های اینترنتی

پنجم اسفندماه سال گذشته، پلتفرم «پادرو»، ارائه‌دهنده خدمات کسب‌وکاری به فروشگاه‌های اینستاگرامی تعداد فروشگاه‌های اینستاگرامی را بیش از ۷۰۰ هزار مورد اعلام کرده بود. مدیرعامل این پلتفرم درآمد این فروشگاه‌ها را در سال ۱۴۰۳ حدود ۷۵ هزار میلیارد تومان، معادل روزانه ۲۰۵ میلیارد تومان برآورد کرده بود. با این حساب، آسیب تحمیل شده فقط به فروشگاه‌های اینستاگرامی در ۱۸ روز قطعی سراسری اینترنت در دی‌ماه، به فرض ثابت بودن آمار از اسفندماه تا امروز، حدود ۳ هزار و ۷۰۰ میلیارد تومان است.

از سوی دیگر، «یکتانت» تعداد فروشگاه‌های اینستاگرامی را حدود ۹۶۰ هزار مورد تخمین زده بود. اگر این تعداد را مبداء محاسبه قرار بدهیم، میزان خسارت واردشده به فروشگاه‌های ایرانی در اینستاگرام طی مدت اخیر به بیش از ۵ هزار میلیارد تومان می‌رسد؛ چیزی معادل تعطیل بازاری به اندازه ۲۴۰۰ برابر بازار تجریش.

چه کسی مسوول است؟

هر روز ادامه قطع اینترنت معادل با تحمیل حدود ۵ هزار میلیارد تومان خسارت بیشتر به اقتصاد کشور است. البته این عدد با رجوع به آمار گذشته و اظهار نظر‌های رسمی به دست آمده و آمار واقعی می‌تواند بسیار بیش از اینها باشد. در این بین، با وجود بازگشت آرامش نسبی به خیابان‌های کشور و فروکش کردن ناآرامی‌ها، دولت، شورای عالی فضای مجازی و شورای عالی امنیت ملی، مسوولیت ادامه‌ی قطع سراسری اینترنت در کشور را نمی‌پذیرند.

طبق نظر کارشناسان، فرایند وصل کردن اینترنت به مراتب دشوارتر از قطع کردن شبکه سراسری اینترنت در کشور است. به عقیده آن‌ها، قوانین و شرایط جدیدی که به احتمال زیاد قرار است بر شبکه اینترنت اعمال شود، به پیچیدگی مساله افزوده است. به زبان ساده‌تر، اگر هدف صرفا بازگرداندن اینترنت به وضعیت سابق بود، به نظر می‌رسد که این کار می‌توانست بسیار سریع‌تر انجام شود. تاخیر در بازگشت شرایط به حالت عادی اما شاید نشان‌دهنده اراده‌ای برای خلق یک معماری جدید از محدودیت، کنترل دسترسی و سیاست‌گذاری برای دسترسی به اینترنت جهانی است.

اید دید در روز‌های آتی چه تصمیمی برای بازگشت وضعیت اینترنت به حالت عادی گرفته می‌شود.