باز شدن پای هند و پاکستان به رقابت‌های سعودی - اماراتی

باز شدن پای هند و پاکستان به رقابت‌های سعودی - اماراتی

به گزارش روزنامه اینترنتی فراز، محمد بن زاید آل نهیان، رئیس امارات، هفته گذشته در سفری رسمی به هند با ناریندرا مودی، نخست‌وزیر این کشور دیدار و درباره همکاری‌های مشترک در حوزه‌های تجارت، انرژی، دفاع و فناوری‌های حساس گفت‌و‌گو کرد.

تجارت غیرنفتی میان امارات و هند در سال ۲۰۲۴ نسبت به سال گذشته رشد ۲۰.۵ درصدی داشته و هند اکنون با تصاحب ۱۳.۵ درصد از کل صادرات امارات، مهم‌ترین مقصد غیرنفتی این کشور محسوب می‌شود.

این سفر و توافق‌های همراه آن بیش از یک معامله تجاری گذرا یا ملاقات پروتکلی ساده بود. امارات با هند یک توافق چندلایه امضا کرد که علاوه بر تجارت و انرژی، حوزه‌های دفاع و فناوری‌های حساس را نیز در بر می‌گیرد.

رقم اعلام‌شده‌ی ۲۰۰ میلیارد دلار تنها ظاهر ماجراست؛ بخش واقعی و راهبردی توافق شامل شراکت دفاعی، همکاری هسته‌ای و سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های کلیدی مانند بنادر و فرودگاه‌هاست. به عبارت دیگر، این توافق، کنترل گره‌های حیاتی تجارت و امنیت منطقه‌ای را هدف قرار داده و می‌تواند تأثیر ژئوپولیتیکی گسترده‌ای داشته باشد.

محور امارات-هند-اسرائیل | راهبرد جایگزین برای تل‌آویو

در این میان، اسرائیل نیز به صحنه وارد شده است. رسانه‌های عبری تصریح کرده‌اند که کابینه نتانیاهو پس از ناکامی در مسیر عادی‌سازی روابط با عربستان، به دنبال مسیر جایگزین است. در این استراتژی، هند نقش کلید و امارات نقش پل را دارد. بدین ترتیب محور سه‌جانبه امارات-هند-اسرائیل آرام و به دور از توجه جهانی شکل می‌گیرد.

این محور عمدتاً بر فناوری‌های پیشرفته، انرژی، تجارت و امنیت شبکه‌ای متمرکز است و هدف آن تثبیت جایگاه اسرائیل در منطقه و پر کردن خلأ ناشی از ناکامی مسیر ریاض است. سرمایه‌گذاری در بنادر و فرودگاه‌ها، همکاری‌های دفاعی و پروژه‌های هسته‌ای، نشان می‌دهد اسرائیل قصد دارد جایگاه استراتژیک خود را بدون وابستگی کامل به ترکیه یا دیگر بازیگران منطقه‌ای تثبیت کند.

محور عربستان-پاکستان-ترکیه | پاسخ به نفوذ اسرائیل

در سوی مقابل، عربستان سعودی با هوشمندی ژئوپولیتیکی تلاش می‌کند نفوذ محور اسرائیلی را محدود کند. ریاض با فعال‌سازی روابط با پاکستان، می‌خواهد این کشور را به بازیگری کلیدی در معادلات منطقه‌ای تبدیل کند و از طریق آن نفوذ خود را در جنوب یمن و دریای عرب تقویت نماید.

ترکیه نیز با موقعیت استراتژیک خود، نقش مهمی در بازتعریف محور‌های منطقه‌ای ایفا می‌کند. هرچند همکاری‌های گذشته ترکیه و اسرائیل بر پایه منافع اقتصادی و امنیتی بوده، اما تضاد منافع در برخی پرونده‌های منطقه‌ای، اسرائیل را مجبور کرده محور امارات-هند را تقویت کند.

رقابت میان این دو محور، رقابتی راهبردی و بر سر نقشه‌ها و نفوذ است، نه صرفاً روابط دیپلماتیک یا تجاری. از باب‌المندب تا شاخ آفریقا و از یمن تا دریای سرخ، امارات بر اساس منطق «محاصره» عمل می‌کند و مدیریت بحران را بر حل بحران ترجیح می‌دهد در حالی که عربستان با تمرکز بر ثبات و قلب استراتژیک منطقه، مسیر متفاوتی را دنبال می‌کند.

کاهش تنش‌های علنی میان ابوظبی و ریاض به ویژه در یمن به معنای پایان رقابت میان آنها نیست؛ بلکه رقابت راهبردی عمیق‌تر و زیر سقف ملاحظات و منافع ایالات متحده ادامه دارد.

به طور کلی، خاورمیانه اکنون عرصه‌ای چندقطبی و پویا است. هر محور و بازیگر می‌تواند به سرعت وزن استراتژیک خود را تغییر دهد. اسرائیل با محور امارات-هند درصدد تثبیت جایگاه خود پس از ناکامی در مسیر ریاض است، در حالی که عربستان با محور پاکستان-ترکیه تعادل منطقه‌ای را مدیریت می‌کند و مانع نفوذ بیشتر تل‌آویو و متحدانش می‌شود.

این رقابت استراتژیک نشان می‌دهد که معادلات قدرت در خاورمیانه پیچیده، چندلایه و متکی به زیرساخت‌ها و جریان‌های اقتصادی و امنیتی است تا روابط دیپلماتیک سنتی یا نظامی.

با دنبال کردن صفحه تحلیل بین‌الملل، از به‌روزترین تحلیل‌ها در حوزه سیاست خارجی و روابط بین‌الملل، با خبر شوید.