این سه سناریو، بورس را تکان می‌دهد! | ریزش بازار زیر سایه جنگ

بازار سهام پس از رشد ۹۵ درصدی شاخص کل بورس طی ۹۰ روز کاری، با شکست ۴ میلیون و ۵۰۰ هزار واحد توجه‌های زیادی را به خود جلب کرد، اما رشد بورس پایدار نماند و با افزایش تنش‌های سیاسی در منطقه، روند رو به رشد بازار سهام به پایان رسید.

نزول بازار سهام که از آخرین روز دی ماه ۱۴۰۴ آغاز شد، به عنوان یکی از بزرگ‌ترین ریزش‌های تاریخ بازار سرمایه محسوب می‌شود. اکثریت بازار سهام طی ۱۰ روز متوالی صف‌های فروش را تجربه کرد و شاید تنها عاملی که این ریزش را به بزرگ‌تری ریزش بازار سرمایه تبدیل نکرد، محدودیت دامنه نوسان ۳ درصدی سهام بود که جلوی ریزش پرشتاب بازار را گرفت.

شاخص کل بورس در گام اول ریزش به ۳ میلیون و ۹۰۰ هزار واحد رسید و صف‌های سنگین فروش در برخی سهام کاهش پیدا کرده است. در این میان سهام برخی شرکت‌هایی که وضعیت بهتری دارند از جمله پالایشی‌ها، پتروشیمی‌ها و برخی فلزات و معدنی‌ها از صف فروش به سمت صف خرید نیز حرکت کردند.

باتوجه به وضعیت پرابهام فعلی، خبرنگار اقتصادی فراز با امید عیوضی و محمدرضا زارعی، دو تن از کارشناسان بازار سرمایه، گفت‌وگو کرده است.

افزایش ریسک سیاسی ممکن است دلایل بنیادی برای ریزش بورس را ایجاد کند

امید عیوضی کارشناس بازار سهام درباره دلایل ریزش بورس تهران به فراز گفت: «تنها دلیل ریزش بازار سهام، شرایط سیاسی منطقه است. در شرایط فعلی، انتظار می‌رود با روند صعودی سودسازی شرکت‌ها، جلوی ریزش بازار گرفته شود.»

عیوضی از نگرانی مهمی پرده برداشت و اشاره کرد: «بازار از لحاظ بنیادی، دلیلی برای توجیه ریزش ندارد، اما ریسک سیاسی ممکن است در آینده باعث ایجاد دلایل بنیادی برای ریزش هم شود. برای مثال اگر تنش‌ها افزایش پیدا کند و شرکت‌ها نتوانند محصولات خود را صادر کنند، فروش شرکت‌های صادراتی با مشکل مواجه می‌شود و توجیه بنیادی برای ریزش بازار هم ایجاد می‌شود.»

این کارشناس بازار سهام درباره این سوال که چگونه می‌توان جلوی ریزش بورس را گرفت، افزود: «شهریور امسال را به خاطر بیاورید که بعد از جنگ ۱۲ روزه چطور جلوی ریزش بازار گرفته شد؛ بازار آنقدر به ریزش خود ادامه داد تا دیگر فروشنده‌ای داخل بازار نبود. در همان زمان سهامی وجود داشت که نسبت قیمت به سودآوری آینده‌نگر (P/E FORWARD) کمتر از ۴ داشتند. اما قیمتشان همچنان نزولی بود چرا که برای مردم هنوز فروش به صرفه‌تر بود. اما زمانی که P/E آینده‌نگر این سهام به نزدیک ۲ رسید، بازار به سمت خرید سهام آمد و روند نزولی متوقف شد. شرایط فعلی نیز همین‌گونه است و خریداران منتظر می‌مانند تا بازار به نقاط جذابی برسد.»

او در پایان خاطرنشان کرد: «همانطور که پس از شروع رشد بازار در شهریور ماه ۱۴۰۴، دلایل بنیادی به کمک بورس آمدند، در صورتی‌که ریسک‌های سیاسی افزایش پیدا کنند، دلایل بنیادی برای اصلاح بیشتر هم، ایجاد خواهد شد، اما در صورتی که ریسک‌های سیاسی کاهش پیدا کند، با شرایط بنیادی فعلی چشم‌انداز مثبتی پیش روی بورس خواهد بود.»

بخوانید:

خروج پول در تمام بازار‌ها

محمدرضا زارعی کارشناس بازار سهام درمورد دلایل خروج پول از بازار گفت: «چند روز اخیر از تمام ارکان بازار سرمایه، خروج پول رخ داده است. سهام، صندوق‌های درآمد ثابت و حتی صندوق‌های طلا نیز علی‌رغم رشد قیمت، خروج پول داشتند. تنها دلیل این خروج هم افزایش تنش‌های سیاسی و بسته شدن احتمالی بازار است.»

زارعی درباره حمایت‌های دولت و صندوق توسعه و تثبیت از بازار سرمایه اشاره کرد: «بعد از جنگ ۱۲ روزه، دولت حدود ۶۰ همت از بانک مرکزی استقراض کرد و کف بازار سهام را بست و بورس توانست رشد خوبی را تجربه کند. ظاهرا برخلاف تصور، الان صندوق توسعه و تثبیت بازار نقدینگی کافی برای حمایت از سهام ندارد. انتظار می‌رفت صندوق توسعه در شاخص ۴ میلیون و ۴۰۰ هزار واحد و بالاتر، بخشی از دارایی‌های خود را نقد کرده باشد تا در این زمان بتواند از بازار حمایت کافی داشته باشد.»

بیشتر بخوانید:

۳ سناریوی سرنوشت‌ساز بازار بورس

او درباره سناریو‌های احتمالی پیش روی بازار‌ها عنوان کرد: «من ۳ سناریو را متصور هستم که دو سناریو به نفع بازار سهام و به ضرر دلار و طلا است و یک سناریو به ضرر بازار و به نفع دلار و طلا است. در سناریو اول اگر جنگ نشود و ادوات نظامی که به منطقه آمده پس از انجام رزمایش و تهدید‌هایی، بی نتیجه بازگردد، التهابات دلار و طلا کاسته می‌شود و بازار سهام روندی صعودی به خود می‌گیرد چرا که ریسک جنگ کاهش پیدا کرده است.»

زارعی در سناریو دوم خود ادامه داد: «اگر جنگ شود و آسیبی به زیرساخت‌ها نرسد و درنتیجه کشور از بلاتکلیفی خارج شود؛ به نظرم دلار و طلا اصلاحاتی را تجربه خواهند کرد و بازار سهام هم می‌تواند به مدار صعودی بازگردد. تنها ریسک این سناریو، بسته بودن بازار سهام است که نقدشوندگی بازار برای مدتی از دست می‌رود.»

این کارشناس سناریو آخر خود را محاصره دریایی ایران مطرح کرد و افزود: «این سناریو بدترین حالت ممکن برای بازار سرمایه است. در این سناریو دلار هم به نظرم سقفی نخواهد داشت، چون اصلا دلاری نیست که بخواهد قیمت داشته باشد. وقتی نتوانیم نفت بفروشیم و ارزی وارد کشور نشود، دلاری وجود ندارد که بخواهیم ارزش‌گذاری کنیم. البته بازار سهام هم در این سناریو به طور پیوسته ریزشی نخواهد بود بلکه پس از رسیدن به محدوده کف ارزش‌گذاری، متعادل می‌شود، اما صعودی هم نخواهد داشت.»

زارعی در پایان یادآور شد: «هرکسی طبق تحلیل خود، می‌تواند سناریو‌ها را بررسی کند و پرتفوی خود را مدیریت کند.»