جبرائیلی: خام‌ فروشی ایران نتیجه سیاست‌های نئولیبرالی است

عضو پژوهشگاه علوم انسانی در قزوین مطرح کرد

به گزارش روزنامه اینترنتی فراز ، جبرائیلی در نشست تبیینی-تحلیلی «معمای اقتصاد ایران» که روز شنبه ۱۸ بهمن در دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره) قزوین برگزار شد، با اشاره به آنچه «استعمار فرانو» خواند، تأکید کرد هدف استعمار در شکل‌های جدید نیز همان غارت منابع و تصرف بازار کشورهای مختلف است.

او افزود: نهادهایی مانند صندوق بین‌المللی پول در چارچوب نظم لیبرال، قواعدی را به جهان تحمیل کرده‌اند که در نهایت مسیر خام‌فروشی و وابستگی اقتصادی را تقویت می‌کند.

۸۵ درصد صادرات ایران خام و نیمه‌خام است

این کارشناس اقتصادی با بیان اینکه حدود ۸۵ درصد صادرات ایران شامل مواد خام و نیمه‌خام است، گفت خام‌فروشی صرفاً یک تصمیم سیاسی یا نتیجه عقب‌ماندگی فناوری نیست، بلکه محصول اجرای سیاست‌هایی مشخص است که خروجی آن صادرات کم‌ارزش، رشد اقتصادی کند و خلق ثروت محدود خواهد بود.

جبرائیلی تأکید کرد: ادامه این روند، کشور را در چرخه‌ای قرار می‌دهد که رابطه‌ای استعماری را بازتولید می‌کند.

راه استقلال اقتصادی، نهادسازی جدید است

عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی، استقلال را شرط اصلی رهایی از استعمار دانست و گفت استقلال یعنی یک ملت بتواند در ابعاد مختلف سرنوشت خود را تعیین کند.

او در ادامه با اشاره به تحولات بین‌المللی، مدعی شد نظم لیبرال جهانی در حال فروپاشی است و رفتار آمریکا در دوره‌های اخیر نشان می‌دهد قواعدی مانند تجارت آزاد و هنجارهایی نظیر حقوق بشر نیز از سوی خود واشنگتن زیر پا گذاشته شده است.

جبرائیلی پیش‌بینی کرد نظم آینده جهانی به سمت «نظم منطقه‌ای» حرکت می‌کند و بخش مهمی از درگیری‌های غرب آسیا نیز بر سر تعیین هژمون منطقه است.

اقتصاد اسلامی با بانک و بورس سرمایه‌داری سازگار نیست

جبرائیلی در پاسخ به پرسشی درباره چرایی نرسیدن به الگوی اقتصاد اسلامی، گفت مشکل اصلی این است که ساختار نهادی اقتصاد ایران مانند بانک، بورس و بیمه از نظام سرمایه‌داری وام گرفته شده و این نهادها اساساً برای تحقق ارزش‌های لیبرال طراحی شده‌اند.

او افزود: تلاش برای استخراج ارزش‌های اسلامی از این ساختارها با تغییر نام یا اصلاحات جزئی، مسیر دشواری است و به نتیجه نمی‌رسد.

او تأکید کرد: باید از مکتب اسلام و مفاهیمی مانند عدالت شروع کرد و نهادسازی جدید انجام داد.

جبرائیلی: کشور نیازمند انقلاب اقتصادی است

این استاد دانشگاه با انتقاد از سیاست‌های اقتصادی دهه‌های اخیر، خواستار «انقلاب اقتصادی» شد و گفت کشور نیازمند بازگشت به اصول قانون اساسی است.

او با اشاره به سیاست‌هایی مانند شناورسازی نرخ ارز و گسترش بانک‌های خصوصی اظهار کرد: شناورسازی نرخ ارز نه تنها رانت را حذف نکرد، بلکه خود به ایجاد رانت‌های جدید منجر شد.

جبرائیلی همچنین از نبود برخورد قاطع با مفسدان اقتصادی انتقاد کرد و گفت مردم باید این مسئله را از قوه قضائیه مطالبه کنند.

انتقاد از نهادزدایی پس از دهه ۷۰

عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی با اشاره به تشکیل نهادهای انقلابی پس از انقلاب اسلامی مانند جهاد سازندگی، بسیج، کمیته امداد و سپاه، گفت این نهادها بر اساس ارزش‌های اسلامی شکل گرفتند اما در دهه ۷۰ روندی آغاز شد که می‌توان از آن به عنوان «نهادزدایی انقلابی» یاد کرد.

او نمونه بارز این روند را انحلال جهاد سازندگی دانست و افزود: امروز نیز گفتمان ادغام یا تضعیف برخی نهادهای انقلابی مطرح می‌شود تا نهادهای سرمایه‌دارانه جایگزین شوند.

انفال؛ حلقه مغفول اقتصاد اسلامی

جبرائیلی با اشاره به مفهوم «انفال» در اقتصاد اسلامی گفت طبق قرآن، انفال در اختیار حاکم اسلامی است اما اجرای سیاست‌هایی مانند خصوصی‌سازی موجب شد منابع حیاتی از اختیار دولت خارج شود و در چارچوب سرمایه‌داری قرار گیرد.

او هشدار داد: خصوصی یا خصولتی شدن انفال باعث می‌شود دولت از منابع خود محروم شود و همین موضوع به کاهش توان حاکمیت در حوزه‌هایی مانند آموزش و بهداشت رایگان منجر می‌شود؛ حوزه‌هایی که در قانون اساسی بر آنها تأکید شده است.

احیای اقتدار دولت؛ شرط اصلاح اقتصاد

جبرائیلی در بخش دیگری از سخنان خود گفت دولت برای پیشرفت اقتصادی نیازمند اقتدار و منابع مالی است اما امروز در تأمین بودجه اولیه خود نیز مشکل دارد.

او تأکید کرد: نخستین گام اصلاح، بازگرداندن کنترل دولت بر منابع استراتژیک مانند ارز، نظام بانکی و انفال است، چراکه اقتدار یک دولت بدون پشتوانه مالی امکان‌پذیر نیست.

رسانه‌ها افکار عمومی را برای خصوصی‌سازی آماده می‌کنند

این کارشناس اقتصادی ایجاد گفتمان عمومی صحیح را پیش‌شرط تغییر دانست و گفت برخی رسانه‌ها با تکرار موضوعاتی مانند حذف یارانه‌ها و خصوصی‌سازی بیشتر، در حال آماده‌سازی جامعه برای پذیرش سیاست‌هایی هستند که به گفته او به نفع کشور نیست.

جبرائیلی تأکید کرد باید پیامدهای این سیاست‌ها و همچنین مدل جایگزین مبتنی بر اقتصاد اسلامی برای مردم، به‌ویژه نسل جوان، تشریح شود.