ایران: مذاکرات هسته‌ای محدود به غنی‌سازی است و آماده پاسخ قاطع به هر اقدام نسنجیده

سه‌ضلعی فشار، دیپلماسی و بازدارندگی / گزارش اختصاصی فراز

ادعای آژانس؛ عدم امکان تأیید تعلیق کامل غنی‌سازی

گزارش فصلی آژانس که بخش‌هایی از آن در رسانه‌ها منتشر شده، مدعی است این نهاد به چهار تأسیسات غنی‌سازی اعلام‌شده ایران دسترسی ندارد و بنابراین نمی‌تواند تأیید کند که روند غنی‌سازی به‌طور کامل تعلیق شده است.

بر اساس این گزارش، تا ۱۳ ژوئن ذخایر اورانیوم غنی‌شده ایران حدود ۹۸۷۴.۹ کیلوگرم برآورد شده و میزان اورانیوم ۶۰ درصد نیز ۴۴۰.۹ کیلوگرم اعلام شده است. آژانس همچنین مدعی شده عدم دسترسی برای راستی‌آزمایی ذخایر، «نگران‌کننده از منظر اشاعه» است.

در همین حال، تأسیسات مرتبط در مجموعه اصفهان در گزارش به عنوان محل ذخیره بخشی از مواد ۲۰ و ۶۰ درصد معرفی شده‌اند؛ ادعایی که در فضای مذاکراتی فعلی می‌تواند بر معادلات سیاسی اثرگذار باشد.

واکنش داخلی؛ «غنی‌سازی صفر محال است»

در داخل کشور، مواضع صریحی نسبت به هرگونه تعلیق کامل غنی‌سازی مطرح شده است.

«سید احمد خاتمی» در خطبه‌های نماز جمعه تهران تأکید کرد که «غنی‌سازی صفر محال است» و مذاکره صرفاً در چارچوب موضوع هسته‌ای انجام می‌شود و سایر مؤلفه‌های قدرت دفاعی، از جمله توان موشکی، قابل مذاکره نیست.

این موضع‌گیری در شرایطی بیان شده که برخی مقام‌های آمریکایی خواستار توقف کامل برنامه غنی‌سازی شده‌اند.

دیپلماسی فعال؛ تماس تهران و بغداد درباره مذاکرات ژنو

همزمان با فضای پرتنش رسانه‌ای، مسیر دیپلماسی نیز فعال است.

«سید عباس عراقچی» وزیر امور خارجه ایران و «فؤاد حسین» همتای عراقی او در تماس تلفنی، آخرین روند مذاکرات تهران و واشنگتن در ژنو را بررسی کردند.

در این گفت‌و‌گو بر تداوم مسیر دیپلماتیک و جلوگیری از تشدید تنش در منطقه تأکید شده است.

از سوی دیگر، «سید علی موجانی» سفیر ایران در گرجستان با اشاره به مذاکرات ژنو تصریح کرده است که زمان انتخاب واقع‌بینانه برای آمریکا فرا رسیده؛ یا پذیرش واقعیت‌ها و حرکت به‌سوی توافق عملی، یا ادامه مسیر پرهزینه.

ایران بر حقوق هسته‌ای خود تأکید می‌کند

ابراهیم عزیزی، رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس ایران، تأکید کرد که مذاکرات جاری با ایالات متحده صرفاً به مسائل مربوط به غنی‌سازی اورانیوم محدود شده است و ایران برای پیشبرد مذاکرات همکاری می‌کند اما از حقوق مشروع هسته‌ای خود کوتاه نخواهد آمد. او هشدار داد که هرگونه اقدام نسنجیده از سوی واشنگتن می‌تواند منطقه را به سمت تنش گسترده‌تر سوق دهد.

اختلافات کلیدی همچنان پابرجاست

اختلاف نظر بین ایران و آمریکا بر سر سه موضوع اصلی ادامه دارد: درصد غنی‌سازی مجاز، سرنوشت حدود ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم غنی‌شده با خلوص بالا و ایجاد سازوکاری سختگیرانه برای نظارت بر فعالیت‌های هسته‌ای ایران. تهران در مورد ذخایر اورانیوم غنی‌شده با خلوص بالا انعطاف نشان داده و پیشنهاد داده که نیمی از آن خارج شود، مشروط بر اینکه نیم دیگر تحت نظارت آژانس بین‌المللی انرژی اتمی باقی بماند.

تاکتیک «بازاری» عراقچی در مذاکرات

به گزارش العربیه عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، سبک خود در مذاکرات را مبتنی بر رویکرد عملگرایانه و چانه‌زنی شبیه بازار توصیف کرده است. او تأکید کرد که مذاکرات یک فرآیند حساب‌شده و آگاهانه است و هر امتیاز باید به صورت سنجیده و تدریجی ارائه شود. «سلاح زمان» و توانایی کنترل آن، یکی از عناصر مهم در دستیابی به توافق‌های متوازن است، اما با حضور نظامی گسترده آمریکا در منطقه، این عامل این بار به نفع ایران عمل نمی‌کند.

هشدار اکونومیست؛ خطر جنگی بدون هدف مشخص

در سطح بین‌المللی، اکونومیست با اشاره به استقرار ناو‌های «یواس‌اس جرالد آر. فورد» و «یواس‌اس آبراهام لینکلن» در منطقه، هشدار داده که حمله احتمالی به ایران بدون هدف راهبردی روشن می‌تواند آمریکا را وارد درگیری فرسایشی کند.

این تحلیل با یادآوری تجربه «خط قرمز» در دوران «باراک اوباما» در سوریه، تأکید کرده که تهدید‌های توخالی یا جنگ‌های فاقد راهبرد مشخص می‌تواند به تضعیف اعتبار واشنگتن منجر شود.

اکونومیست نتیجه گرفته که جنگ‌های کوچک می‌توانند به درگیری‌های بزرگ و طولانی تبدیل شوند؛ به‌ویژه در شرایطی که ایران دارای توان پهپادی و موشکی گسترده است.

رسانه آمریکایی ادعای ترامپ درباره برنامه موشکی ایران را زیر سوال برد

رسانه‌های آمریکایی از جمله وال استریت ژورنال ادعای دونالد ترامپ درباره توانایی ایران در ساخت موشک قاره‌پیما را زیر سؤال برده‌اند. کارشناسان مستقل و ارزیابی اطلاعات دفاعی آمریکا تأکید می‌کنند که ایران برای تولید موشکی که قادر به اصابت به خاک اصلی ایالات متحده باشد، با موانع فنی قابل توجهی روبروست، از جمله ساخت کلاهک بازگشتی مقاوم در برابر ورود به جو و سامانه هدایت دقیق.

مقامات ایرانی نیز تأکید کرده‌اند که مذاکرات با واشنگتن صرفاً حول مسائل هسته‌ای و رفع تحریم‌ها است و توان دفاعی کشور قابل مذاکره نیست. عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، گفت که برد موشک‌های بالستیک ایران عمداً تا دو هزار کیلومتر محدود شده و زرادخانه موشکی صرفاً برای بازدارندگی است. کارشناسان پیش‌بینی می‌کنند که ساخت موشک‌های هسته‌ای قاره‌پیما نیازمند زمان طولانی، توسعه کلاهک هسته‌ای کوچک و غنی‌سازی تسلیحاتی اورانیوم خواهد بود، مسائلی که ایران فعلاً دنبال نمی‌کند.