دوران انتقال را چه کسانی مدیریت می‌کنند؟

در پی شهادت آیت الله سید علی خامنه‌ای، رهبر پیشین جمهوری اسلامی ایران، نظام سیاسی ایران برای دومین بار پس از انقلاب ۱۳۵۷، ناگزیر از به‌کارگیری این اصل ساختاری قانون اساسی خواهد بود.

آیت الله خامنه‌ای، صبح روز شنبه ۹ اسفندماه در پی تجاوز نظامی دشمن به قلب تهران به شهادت رسیدند.

بر اساس اصل صد و یازدهم قانون اساسی، شورایی متشکل از رییس جمهوری، رییس دستگاه عدلیه و یکی از فقیهان شورای نگهبان، مسوولیت دوره گذار را تا زمان معرفی رهبر بعدی بر عهده خواهند داشت. به عبارت دیگر، در شرایط کنونی «مسعود پزشکیان»، «غلامحسین اژه‌ای» و یکی از ۶ عضو فقیه شورای نگهبان «به انتخاب مجمع تشخیص مصلحت نظام» در این شورا حضور خواهند داشت.

اعضای فقیه شورای نگهبان

«احمد جنتی» متولد ۱۳۰۵، «محمدرضا مدرسی یزدی» متولد ۱۳۳۴، «مهدی شب‌زنده‌دار» متولد ۱۳۳۴، «علیرضا اعرافی» متولد ۱۳۳۸، «احمد خاتمی» متولد ۱۳۳۹ و «احمد حسینی خراسانی» متولد ۱۳۳۹، شش عضو فقیه کنونی در شورای نگهبان هستند که همگی با حکم شهید آیت‌الله خامنه‌ای منصوب شده‌اند.

یکی از این ۶ شخصیت، به انتخاب مجمع تشخیص مصلحت نظام به شورای موقت رهبری راه پیدا خواهد کرد.

چه کسانی در انتخاب عضو سوم شورای رهبری تاثیرگذارند؟

روسای سه قوه، رییس ستاد کل نیرو‌های مسلح، رییس کمیسیون مرتبط با مساله مورد بحث، دبیر شورای عالی امنیت ملی و ۶ عضو فقیه شورای نگهبان، اعضای حقوقی مجمع تشخیص مصلحت نظامند که به طور طبیعی در انتخاب یکی از اعضای فقیه شورای نگهبان به عنوان عضو سوم شورای رهبری تاثیرگذارند.

در بین اعضای حقیقی این مجمع نیز نام‌هایی از جمله «صادق آملی لاریجانی»، «علی لاریجانی»، «محمد مخبر»، «محمدرضا عارف»، «مجید انصاری»، «مصطفی میرسلیم»، «سعید جلیلی»، «احمد وحیدی»، «علی‌اکبر ولایتی»، «قربانعلی دری نجف آبادی»، «غلامعلی حداد عادل» و «محسن رضایی» به چشم می‌خورند که به نظر از نفوذ و تاثیر نسبتا بالایی در مجمع تشخیص برخوردارند.

یکی از نکات قابل توجه این است که ۶ عضو فقیه شورای نگهبان که قرار از یکی از آنها به انتخاب مجمع تشخیص مصلحت نظام به شورای موقت رهبری راه پیدا کند، خود عضو حقوقی این مجمع هستند.

علی شمخانی، از دیگر اعضای حقیقی و تاثیرگذار این مجمع بود که صبح شنبه در پی حملات آمریکایی-اسراییلی جان باخت. محمود احمدی‌نژاد نیز از دیگر اعضای پرحاشیه‌ی مجمع تشخیص است که شایعه‌های تاییدنشده‌ای از کشته شدنش در حملات هوایی صبح شنبه به منطقه نارمک شنیده می‌شود.

بامداد یکشنبه، ساعتی پس از اعلام شهادت آیت الله سیدعلی خامنه‌ای، «محمد مخبر»، دستیار ویژه‌ی رهبر پیشین جمهوری اسلامی ایران گفت: «رییس جمهور، رییس قوه قضاییه و عضو فقیه شورای نگهبان مسوولیت دوره انتقال را بر عهده خواهند داشت».

با توجه به حدود یک شبانه‌روز تاخیر در اعلام خبر شهادت رهبری، به نظر می‌رسد اقدامات لازم برای اجرای فرایند انتقال و تشکیل شورای دوره انتقال انجام شده است. اما با توجه به شرایط جنگی و تهدید ایالات متحده به ادامه‌ی حملات تا پایان هفته، مشخص نیست که دوره‌ی انتقال چقدر به طول می‌انجامد و اختیارات رهبری تا کی بر عهده شورای موقت خواهد بود.