برآورد تازه از اثر اقتصادی هوش مصنوعی

گزارش‌های منتشرشده درباره آینده اقتصاد دیجیتال نشان می‌دهد هوش مصنوعی به یکی از مهم‌ترین پیشران‌های رشد اقتصادی در دهه جاری تبدیل شده است. بر اساس برآورد مطرح‌شده در گزارشی که در فوربس خاورمیانه به آن پرداخته شده، اثر هوش مصنوعی بر اقتصاد جهانی می‌تواند تا سال 2030 به 15.7 تریلیون دلار برسد. این رقم، هوش مصنوعی را در جایگاه یکی از بزرگ‌ترین فناوری‌های تحول‌آفرین اقتصاد جهانی قرار می‌دهد. این برآورد در شرایطی مطرح می‌شود که دولت‌ها، شرکت‌های فناوری و صنایع بزرگ، طی دو سال گذشته سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های پردازشی، مدل‌های زبانی، اتوماسیون و تحلیل داده را به شکل محسوسی افزایش داده‌اند.

زمینه رشد، از اتوماسیون تا تصمیم‌گیری داده‌محور

رشد سریع هوش مصنوعی در خلأ رخ نداده است. توسعه رایانش ابری، دسترسی گسترده‌تر به داده، پیشرفت پردازنده‌ها و فراگیر شدن مدل‌های مولد، زمینه لازم را برای ورود این فناوری به بخش‌های متنوع اقتصاد فراهم کرده است. در سال‌های اخیر، شرکت‌ها از هوش مصنوعی برای خودکارسازی فرآیندها، کاهش هزینه‌های عملیاتی، بهبود خدمات مشتری، پیش‌بینی تقاضا و افزایش دقت تصمیم‌گیری استفاده کرده‌اند. هم‌زمان، رقابت فزاینده میان بازیگران بزرگ فناوری در آمریکا، اروپا، چین و خاورمیانه، روند تجاری‌سازی این فناوری را سرعت داده است. در نتیجه، هوش مصنوعی از یک ابزار آزمایشگاهی فاصله گرفته و به یک مؤلفه راهبردی در زنجیره ارزش بسیاری از صنایع تبدیل شده است.

پیامد اقتصادی، بهره‌وری بالاتر و بازارهای جدید

اثر اقتصادی هوش مصنوعی فقط به کاهش هزینه محدود نمی‌شود. بخش مهمی از ارزش افزوده این فناوری از مسیر افزایش بهره‌وری نیروی کار، بهینه‌سازی تخصیص منابع و خلق محصولات و خدمات جدید ایجاد می‌شود. در بخش‌هایی مانند سلامت، مالی، تولید، خرده‌فروشی، حمل‌ونقل و انرژی، استفاده از سامانه‌های هوشمند می‌تواند زمان انجام کارها را کاهش دهد و دقت تحلیل را بالا ببرد. این تحول، برای شرکت‌ها به معنای حاشیه سود بهتر و برای اقتصادها به معنای رشد بالقوه تولید ناخالص داخلی است. در کنار آن، بازارهای تازه‌ای نیز شکل می‌گیرد، از توسعه نرم‌افزارهای هوشمند و دستیارهای دیجیتال تا خدمات ابری، امنیت سایبری و تراشه‌های تخصصی. همین زنجیره جدید سرمایه‌گذاری، می‌تواند الگوی رقابت میان کشورها را نیز تغییر دهد.

سناریوی پیش‌رو، فرصت رشد همراه با فشار تنظیم‌گری

چشم‌انداز پیش‌روی هوش مصنوعی به احتمال زیاد با دو روند هم‌زمان همراه خواهد بود. روند نخست، افزایش سرعت پذیرش در کسب‌وکارها و ورود گسترده‌تر این فناوری به عملیات روزمره شرکت‌هاست. روند دوم، تقویت چارچوب‌های نظارتی برای مدیریت ریسک‌هایی مانند حریم خصوصی، سوگیری الگوریتمی، مالکیت داده و جابه‌جایی برخی مشاغل است. اگر سرمایه‌گذاری در آموزش نیروی انسانی، زیرساخت دیجیتال و حکمرانی داده هم‌زمان پیش برود، هوش مصنوعی می‌تواند به یک موتور رشد پایدار برای اقتصاد جهانی تبدیل شود. اما اگر این شکاف‌ها مدیریت نشود، توزیع منافع اقتصادی آن نامتوازن خواهد بود و مزیت اصلی بیشتر در اختیار کشورها و شرکت‌هایی قرار می‌گیرد که زودتر زیرساخت لازم را فراهم کرده‌اند.

جمع‌بندی

برآورد 15.7 تریلیون دلاری، نشان می‌دهد هوش مصنوعی دیگر فقط یک روند فناورانه نیست، بلکه به یک متغیر مهم در معادلات رشد اقتصادی جهان تبدیل شده است. اهمیت این خبر در آن است که رقابت بر سر هوش مصنوعی، از سطح نوآوری فنی عبور کرده و اکنون به حوزه بهره‌وری، سرمایه‌گذاری، اشتغال و جایگاه کشورها در اقتصاد آینده رسیده است.