محاصره دریایی قیمت نفت را چقدر بالاتر می‌برد؟ | منتظر شوک دوم نفت باشید!

دونالد ترامپ رئیس جمهوری ایالات متحده آمریکا پس از آنکه در ۴۰ روز جنگ با ایران به اهداف مدنظر خود نرسید، به میز مذاکره با ایران بازگشت. در مذاکره نیز زیاده خواهی‌های آمریکا به نتیجه نرسید و جی دی ونس پس از ۲۱ ساعت مذاکره در اسلام آباد، این کشور را ترک کرد.

محاصره دریایی ترامپ؛ سرشاخ شدن با چین

اکنون در تازه‌ترین اقدام، دونالد ترامپ به محاصره دریایی روی آورده است. او ابتدا در صفحه خود گزارشی را با تیتر محاصره دریایی ایران با روش ونزوئلا بازنشر کرد و در ادامه در توییتی دیگر این توییت خود را به زبان آورد. او مدعی شده اجازه ورود و خروج به هیچ کشتی که با بنادر ایران کار داشته باشد را نمی‌دهد و کشتی‌هایی که در روز‌های گذشته با پرداخت عوارض به جمهوری اسلامی ایران توانستند از این تنگه عبور کنند را نیز پیدا و توقیف خواهد کرد.

این ادعا درحالی توسط ترامپ مطرح شده که عمده نفت صادراتی ایران به چین است و نفتکش‌های ایرانی و چینی از بنادر ایران نفت را بارگیری و در چین تحویل می‌دهند. اکنون سوال بزرگی که ایجاد می‌شود؛ آیا ترامپ می‌خواهد به طور مستقیم با چین سرشاخ شود؟ او شاید بخواهد کشتی‌هایی که با پرچم ایران یا ناوگان در سایه ایران که برای دورزدن تحریم‌ها با پرچم کشور‌های مختلف نفت ایران را به چین می‌برند، توقیف کند (هرچند خواستن با توانستن متفاوت است)، اما آیا اراده توقیف نفتکشی که با پرچم چین وارد بنادر ایران می‌شود را دارد؟ در این صورت به طور مستقیم با چین سرشاخ خواهد شد و احتمال افزایش تنش‌ها میان این دو کشور نیز بالا خواهد گرفت، هرچند در عمل هزینه زیادی برای ایالات متحده خواهد داشت.

با محاصره دریایی کمبود بازار نفت چقدر خواهد شد؟

هرچند ترامپ تصمیم به محاصره دریایی گرفته، اقدامی که در عمل دشوار و هزینه سنگینی برای ایالات متحده دارد، اما بررسی میزان ورود و خروج نفت از تنگه هرمز می‌تواند درک درستی از اختلال واقعی در بازار نفت ایجاد کند.

از تنگه هرمز پیش از جنگ رمضان روزانه ۲۰ میلیون بشکه نفت و فرآورده‌های نفتی به دنیا صادر می‌شود که ۵ میلیون آن فرآورده‌های نفتی و ۱۵ میلیون بشکه دیگر را نفت تشکیل می‌دهد. از مجموع ۲۰ میلیون بشکه نفت صادراتی علی‌رغم جنگ رمضان و بستن تنگه توسط جمهوری اسلامی ایران، براساس منابع معتبر در روز شنبه ۲۲ فروردین حدود ۷ میلیون بشکه نفت و فرآورده‌های نفتی از این تنگه خارج شده است. نفت صادراتی توسط کشور‌های ایران، عمان و عراق که مورد تایید ایران بوده‌اند، از تنگه هرمز خارج شده‌اند. همچنین ۶ میلیون بشکه نیز توسط خطوط لوله عربستان سعودی و امارات متحده عربی از طریق دریای سرخ صادر شده است.

درواقع تا به امروز با گذشت ۴۳ روز از آغاز جنگ، تنها عرضه ۷ میلیون بشکه نفت از بازار جهانی با اختلال مواجه شده است. اختلال ۷ میلیون بشکه‌ای توانسته قیمت نفت را به ۱۰۰ دلار به صورت پایدار و تثبیت شده برساند. اکنون در صورتی که فرض بگیریم ایالات متحده بتواند محاصره دریایی را انجام دهد و طبق ادعای خود که یا «همه یا هیچکس» اجازه ورود و خروج هیچ نفتکشی از تنگه هرمز را ندهد، بازار جهانی از عرضه ۷ میلیون بشکه نفت دیگر نیز محروم می‌ماند.

به عبارتی با کاهش ۷ میلیونی در عرضه نفت و فرآورده‌های نفتی، قیمت نفت از ۷۰ دلار با افزایش ۵۰ درصدی به ۱۰۰ دلار رسیده است. اکنون در صورتی‌که عرضه ۷ میلیون بشکه نفت دیگر نیز دچار اختلال شود، افزایش ۳۰ دلاری دیگر در قیمت نفت و نفت ۱۳۰ دلاری در دنیا دور از ذهن نیست. به خصوص که در این سناریو و درصورتی که آمریکا جرات عملی ساختن ادعای خود را کند، ایران می‌تواند از کارت تنگه باب‌المندب نیز استفاده کند و با همکاری یمن این تنگه را نیز ببندد. در این صورت مطابق توییت رئیس مجلس ایران، محمدباقر قالیباف، بنزین ۵ دلاری در آمریکا خاطره و حتی آرزو خواهد شد.

آسیب بزرگ چین از محاصره دریایی ادعایی ترامپ

از طرفی بزرگ‌ترین واردکننده نفت از تنگه هرمز، چین با واردات روزانه ۷ تا ۸ میلیون بشکه نفت و فرآورده‌های نفتی است. از روز آغاز جنگ نیز این میزان واردات چین، با فراز و فرود‌هایی بخش غالب آن تامین شده هرچند با افزایش شدید قیمت مواجه بوده است. دومین واردکننده از تنگه هرمز نیز هند است که روزانه ۳ میلیون بشکه از تنگه هرمز وارد می‌کند.

اکنون محاصره دریایی ایالات متحده بر تنگه هرمز، بیش‌ترین آسیب را در درجه نخست به چین وارد می‌کند و در درجه دوم نیز هند امکان تامین نفت مورد نیاز خود را نخواهد داشت. به عبارتی تا کنون چین و هند با کمبود بزرگی مواجه نبوده، اما هزینه تامین نفت افزایش ۵۰-۶۰ درصدی داشته است، اما اکنون نه تنها قیمت نفت افزایشی دوچندان خواهد داشت بلکه کمبود آن نیز به طور جدی در بازار پدیدار خواهد شد.

درواقع از یک سو آمریکا با محاصره دریایی قصد دارد اقتصاد چین را هدف قرار دهد و به طور غیرمستقیم به چین ضربه بزند و از طرفی اگر نفتکشی با پرچم چین بخواهد از تنگه عبور و نفت ایران را خریداری کند، ایالات متحده ناچار خواهد بود با چین به طور مستقیم نیز سرشاخ شود. البته ناگفته نماند در این مسیر، با افزایش قیمت نفت، قیمت بنزین در ایالات متحده با افزایش وحشتناک‌تری مواجه می‌شود و تبعات اجتماعی آن برای ترامپ و جمهوری‌خواه به قدری است که می‌تواند به شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای منتهی شود.