جنگی کابلی، تاکتیک تازه‌ی ایران در تنگه هرمز؟!

در روز‌های گذشته، رسانه‌های تسنیم و فارس، گزارش‌هایی در مورد راه‌های علمی ایران برای درآمدزایی از کابل‌های فیبر نوری تنگه هرمز و دریافت عوارض از کشور‌های استفاده‌کننده از این کابل‌ها نوشته‌اند. در این پیشنهادها، تهدید‌هایی نیز نهفته است. به این عبارت دیگر، از این پیشنهاد‌ها می‌توان چنین دریافت که در صورت عدم پرداخت هزینه عوارض توسط شرکت‌ها، ترافیک اینترنت ممکن است با اختلال‌هایی روبه‌رو شود.

ابراهیم ذوالفقاری، سخنگوی قرارگاه خاتم الانبیا هفته گذشته در شبکه ایکس نوشت: «ما برای کابل‌های اینترنتی هزینه وضع خواهیم کرد». رسانه‌های مرتبط با سپاه پاسداران نیز گفتند که طرح تهران برای کسب درآمد از تنگه هرمز، شرکت‌هایی مانند گوگل، مایکروسافت، متا و آمازون را ملزم به رعایت قوانین ایران می‌کند و شرکت‌های کابل‌کشی زیردریایی نیز ملزم به پرداخت هزینه‌های مجوز برای عبور کابل‌ها هستند. طبق این طرح‌ها حقوق تعمیر و نگهداری از این کابل‌ها نیز به طور انحصاری به شرکت‌های ایرانی داده می‌شود.

نکته قابل تامل این است که غول‌های فناوری به دلیل تحریم‌های ثانویه آمریکا از هرگونه مراوده مالی با ایران منع شده‌اند و مشخص نیست که ایران چطور می‌توان این شرکت‌ها را به پرداخت عوارض ملزم کند. این مانع مهم، می‌تواند موجب شود که شرکت‌ها اظهارات ایران را به عنوان صرفا یک خطابه‌ی سیاسی تلقی کنند.

با این حال، هرگونه آسیب به کابل‌های فیبر نوری در تنگه هرمز می‌تواند بر بخش قابل توجهی از انتقال داده‌هایی به ارزش تریلیون‌ها دلار تاثیر بگذارد و حتی اتصال اینترنت جهانی را تحت تأثیر قرار دهد.

«سی‌ان‌ان» در این باره نوشته: «با افزایش نگرانی‌ها مبنی بر از سرگیری جنگ، ایران نشان می‌دهد که ابزار‌های قدرتمندی را فراتر از نیروی نظامی در اختیار دارد. این نشان می‌دهد که اهمیت تنگه هرمز، چیزی فراتر از صادرات انرژی است. زیرا تهران به دنبال تبدیل اهرم جغرافیایی خود به قدرتی اقتصادی و راهبردی در بلندمدت است.

کابل‌های زیردریایی ستون فقرات اتصال جهانی را تشکیل می‌دهند و بخش عمده‌ای از ترافیک اینترنت و داده‌های جهان را حمل می‌کنند. هدف قرار دادن آنها تاثیری بسیار فراتر از تاثیر برسرعت اینترنت خواهد داشت و همه چیز را از سیستم‌های بانکی، ارتباطات نظامی و زیرساخت‌های ابری هوش مصنوعی گرفته تا سیستم‌های دورکاری، بازی‌های آنلاین و سرویس‌های پخش آنلاین تهدید می‌کند.

دینا اسفندیاری، مدیر خاورمیانه در بلومبرگ اقتصادی، در این باره گفته: «تهدیدات ایران بخشی از یک استراتژی برای نشان دادن نفوذ خود بر تنگه هرمز و تضمین بقای جمهوری اسلامی ایران در این جنگ است. هدف این است که چنان هزینه سنگینی بر اقتصاد جهانی تحمیل شود که هیچ کس جرات حمله دوباره به ایران را نداشته باشد».

«فاجعه دیجیتالی آبشاری»

مصطفی احمد، محقق ارشد مرکز تحقیقاتی حبتور مستقر در امارات، مقاله‌ای در مورد اثرات حمله گسترده به زیرساخت‌های ارتباطی زیردریایی در خلیج فارس منتشر کرد و نوشت: «چندین کابل زیردریایی بین قاره‌ای بزرگ از تنگه هرمز عبور می‌کنند. اپراتور‌های بین‌المللی تا امروز از تشکیل شبکه‌های زیرساختی در آب‌های ایران اجتناب کرده‌اند و در عوض اکثر کابل‌ها را در یک نوار باریک در امتداد سمت عمانی آبراه متمرکز کرده‌اند».

او در ادامه گفت: «سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (IRGC) مجهز به غواصان جنگی، زیردریایی‌های کوچک و پهپاد‌های زیرآبی است که کابل‌های زیرآبی را در معرض خطر قرار می‌دهد و هرگونه حمله‌ای می‌تواند باعث ایجاد یک فاجعه دیجیتال در چندین قاره شود».

اما «آلن مالدین»، مدیر تحقیقات شرکت تحقیقاتی تله‌جئوگرافی به «سی‌ان‌ان» گفته که دو مورد از این کابل‌ها، فالکون و گلف بریج اینترنشنال (GBI)، از آب‌های سرزمینی ایران عبور می‌کنند.

ایران به طور رسمی و صریح اعلام نکرده است که در پاسخ به تهدیدات نظامی آمریکا، اسراییل و برخی کشور‌های جنوب خلیج فارس، در این کابل‌ها اختلال ایجاد خواهد کرد، اما بازگو شدن این پیشنهاد در چند رسانه نزدیک به نیرو‌های نظامی و همچنین از زبان برخی مقامات، نشان می‌دهد که این جدیدترین تکنیک جنگ نامتقارن ایران است برای تلافی هرگونه حمله نظامی در نظر گرفته شده است.

به نوشته سی‌ان‌ان، در صورت عملی شدن این تهدید، همسایگان ایران در خلیج فارس ممکن است با اختلالات شدید در اتصال به اینترنت مواجه شوند. این امر تاثر زیادی بر صادرات نفت و گاز و همچنین بانکداری این کشور‌ها می‌گذارد. فراتر از منطقه نیز، این خطر، بخش عمده‌ای از ترافیک اینترنت هند را نیز تهدید کرده و صنعت عظیم برون‌سپاری این کشور را با ضرر‌های میلیاردی مواجه می‌کند.

یکی از کارشناسان به سی‌ان‌ان گفته که اگر نیرو‌های هم‌پیمان ایران تصمیم بگیرند تاکتیک‌های مشابهی را در دریای سرخ به کار بگیرند، این خسارت می‌تواند بسیار بزرگتر از حد پیش‌بینی باشد.

طبق گزارش HGC Global Communications مستقر در هنگ کنگ، در سال ۲۰۲۴، در پی حمله حوثی‌های یمن به یک کشتی، سه کابل زیردریایی قطع شدند و حدود ۲۵ درصد از ترافیک اینترنت در منطقه را مختل کردند.