سیترینوویچ: عادی‌سازی روابط اسرائیل و عربستان بدون پیشرفت در مسئله فلسطین «توهم» است

به گزارش روزنامه اینترنتی فراز، دنی سیترینوویچ در یادداشتی تحلیلی با انتقاد از آنچه «توهّم‌ها و انتظار‌های غلط» درباره عادی‌سازی روابط اسرائیل و عربستان سعودی می‌نامد، می‌گوید بحث‌های جاری در این باره تا حد زیادی از واقعیت‌های موجود در منطقه فاصله دارد.

او یادآور می‌شود که از دید عربستان، حتی اگر روزی روابط با اسرائیل عادی شود، چنین توافقی در قالب «توافق‌های ابراهیم» تعریف نخواهد شد، زیرا ریاض بر چارچوب، شروط و روایت سیاسی خاص خود تأکید دارد و حاضر نیست این روند را زیر برند موجود دیگری قرار دهد. به گفته سیترینوویچ، این اختلاف فقط جنبه لفظی ندارد و برای سعودی‌ها بعد سیاسی و نمادین مهمی به همراه دارد.

در ادامه این تحلیل، با استناد به مواضع شاهزاده ترکی الفیصل و دیگر چهره‌های اثرگذار عربستان، آمده است که نگاه غالب در ریاض این است که اسرائیل به یکی از منابع اصلی بی‌ثباتی در منطقه تبدیل شده و در برخی زمینه‌ها حتی بی‌ثبات‌کننده‌تر از ایران ارزیابی می‌شود. در چنین فضایی، محمد بن‌سلمان، ولیعهد عربستان، که خود را یکی از بازیگران اصلی جهان عرب می‌بیند، بعید است بدون «پیشرفت قابل توجه» در موضوع فلسطین به سمت عادی‌سازی حرکت کند.

سیترینوویچ تأکید می‌کند که در کوتاه‌مدت، شکل‌گیری دوباره نوعی تفاهم یا سازگاری میان عربستان و ایران، سناریویی محتمل‌تر از عادی‌سازی روابط عربستان و اسرائیل است؛ واقعیتی که به گفته او شاید برای برخی در واشنگتن و اورشلیم ناخوشایند باشد، اما بازتاب‌دهنده وضعیت واقعی منطقه است، نه آن چیزی که بعضی سیاست‌گذاران آرزو دارند.

او تصریح می‌کند عربستان سعودی حاضر نیست صرفاً در ازای همکاری در موضوع ایران، با عادی‌سازی روابط با اسرائیل موافقت کند، در حالی که مسئله فلسطین همچنان حل‌نشده باقی بماند. به اعتقاد او، برخلاف امید برخی در اسرائیل و آمریکا، مسیر واقع‌بینانه‌ای وجود نداشته که در آن، مسئله فلسطین در چارچوب عادی‌سازی گسترده‌تر منطقه‌ای عملاً دور زده شود.

در بخش دیگری از این یادداشت آمده است که تحت شرایط کنونی، دستیابی به توافق‌های صلح جامع میان اسرائیل و کشور‌هایی مانند لبنان یا سوریه نیز بسیار دور از دسترس به نظر می‌رسد، زیرا بخش قابل توجهی از معماری دیپلماسی منطقه‌ای از ریاض عبور می‌کند و عربستان مایل نیست نظم منطقه‌ای‌ای را مشروعیت ببخشد که خواست‌ها و مطالبات فلسطینیان را به حاشیه براند.

سیترینوویچ بر این باور است که از دید سعودی، اسرائیل نمی‌تواند برای همیشه هم‌زمان کنترل خود بر کرانه باختری را تعمیق کند و در عین حال انتظار داشته باشد از مزایای سیاسی و اقتصادی عادی‌سازی با جهان عرب بهره‌مند شود. او می‌نویسد هر چه سیاست‌گذاران زودتر این واقعیت را بپذیرند، دیپلماسی منطقه‌ای می‌تواند واقع‌بینانه‌تر و مؤثرتر عمل کند.

این تحلیل همچنین تأکید می‌کند که موضوع فقط به دولت فعلی اسرائیل محدود نمی‌شود و به احتمال زیاد دولت‌های آینده نیز با همین واقعیت روبه‌رو خواهند بود. سیترینوویچ ادامه دادن به «فروختن توهم» عادی‌سازی بدون حرکت در پرونده فلسطین به افکار عمومی اسرائیل را رفتاری غیرمسئولانه توصیف می‌کند.

در جمع‌بندی این یادداشت آمده است که هیچ مسیر جدی و واقع‌بینانه‌ای به سمت عادی‌سازی با عربستان سعودی وجود ندارد که به طور کامل از کنار مسئله فلسطین عبور کند. تکرار وعده‌هایی از این دست، به گفته او، شاید در کوتاه‌مدت برای مصرف روایت‌های سیاسی داخلی مفید باشد، اما واقعیت راهبردی خاورمیانه را تغییر نخواهد داد. سیترینوویچ نتیجه می‌گیرد که در مقطعی، سیاست‌گذاران و جامعه اسرائیل ناچار خواهند شد با این واقعیت روبه‌رو شوند که عادی‌سازی با جهان عرب – به‌ویژه با عربستان – تقریباً حتماً مستلزم حرکت معنادار و نه صرفاً نمادین در پرونده فلسطین است و نادیده گرفتن این واقعیت، تنها شکاف میان انتظارات داخلی و واقعیت‌های دیپلماتیک منطقه را عمیق‌تر می‌کند.