ریزش بازار‌ها در پی حملات آمریکا و ایران بر سر تنگه هرمز

در پی آغاز موج جدیدی از حملات ایالات متحده علیه ایران در میان تشدید رویارویی بر سر تنگه هرمز، قیمت نفت جهش کرد و سهام سقوط کردند.

نفت خام برنت، به عنوان شاخص بین‌المللی قیمت نفت، با تجدید خصومت‌ها در خاورمیانه با ۴.۷ درصد افزایش به ۷۹.۵۹ دلار در هر بشکه رسید.

بازارهای سهام اروپا کاهش یافتند و شاخص استوکس اروپا ۶۰۰ با افت ۰.۲ درصدی مواجه شد. سهام خطوط هوایی اروپا در میان آسیب‌دیده‌ترین‌ها بودند؛ به طوری که سهام رایان‌ایر، ایرفرانس و اینترنشنال کانسیلیدیتد ایرلاینز بین ۱.۶ تا ۱.۹ درصد کاهش یافتند. رقبای آن‌ها یعنی ویز ایر، فین‌ایر و لوفت‌هانزا نیز بین ۲ تا ۳ درصد سقوط کردند.

بازارهای سهام آسیایی با کاهش شدیدی روبرو شدند؛ به طوری که شاخص کاسپی کره جنوبی ۸ درصد سقوط کرد و شاخص نیکی ۲۲۵ ژاپن و شاخص ترکیبی شانگهای چین ۲ درصد کاهش یافتند.

شرکت‌های تراشه‌سازی نیز ضربه خوردند و سهام شرکت اس‌کی هاینیکس کره جنوبی با سقوط ۱۵ درصدی مواجه شد. رقیب آن، سامسونگ الکترونیکس نیز ۱۰ درصد ریزش کرد.

در بریتانیا، شاخص بلوچیپ فوتسی ۱۰۰ به لطف افزایش ارزش شرکت‌های نفتی بی‌پی و شل که به ترتیب ۲.۵ و ۱.۵ درصد صعود کردند، به طور کلی بدون تغییر باقی ماند.

نوسانات بازار پس از آن رخ داد که ایالات متحده شامگاه یکشنبه حملات بیشتری را علیه ایران انجام داد که واکنش تلافی‌جویانه تهران را برانگیخت.

فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد که این حملات «برای ادامه تضعیف توانایی آن‌ها در حمله به دریانوردان غیرنظامی و کشتی‌های تجاری که به طور آزادانه از تنگه هرمز عبور می‌کنند» انجام شده است. این بیانیه افزود که دونالد ترامپ «دستور این حملات را صادر کرده است تا نیروهای ایرانی را پاسخگو نگه دارد».

این رویداد، آخرین چرخه از حملات در خاورمیانه را رقم زد؛ در شرایطی که ایران به دنبال تثبیت کنترل خود بر تنگه هرمز است؛ آبراه کشتیرانی حیاتی که معمولاً یک‌پنجم عرضه نفت جهان از آن عبور می‌کند.

این تنش‌ها تردیدهای بیشتری را نسبت به تفاهم‌نامه موقت و شکننده میان ایالات متحده و ایران که ماه گذشته امضا شد، ایجاد کرده است. تحلیلگران بانک گلدمن ساکس در یادداشتی نوشتند: «حملات اخیر نشان می‌دهد که صادرات خلیج [فارس] تا چه حد نامشخص باقی مانده است و یک تنش مجدد جدی می‌تواند ریسک صعودی کوتاه‌مدت قیمت نفت را تشدید کند.»

بر اساس داده‌های تحلیلگر داده‌های کپلر، تعداد شناورهای عبوری از این تنگه در حال حاضر رو به کاهش است. یافته‌های این مرکز نشان می‌دهد که روز یکشنبه تنها شش فروند شناور از تنگه عبور کرده‌اند که کمترین میزان در پنج هفته گذشته است.

به یافته کپلر، نفت‌کش‌هایی که از تنگه خارج شدند شامل نفت‌کش بسیار بزرگ «هیومنیتی» (Humanity) حامل ۲ میلیون بشکه نفت ایران و نفت‌کش دیگری به نام «کاپیتان آندریاس» (Capetan Andreas) حامل حدود ۵۰۰ هزار بشکه فرآورده‌های نفتی کویت بودند. این گزارش افزود که سه نفت‌کش خالی برای بارگیری نفت وارد خلیج [فارس] شدند. اکثر نفت‌کش‌ها هنگام عبور از تنگه، فرستنده‌های خود را خاموش می‌کنند.

ترامپ روز یکشنبه گفت که این مسیر کشتیرانی برای تردد تجاری باز است، اگرچه ایران پیش از آن اعلام کرده بود که پس از عبور یک شناور از مسیر تاییدنشده، تنگه را بسته است.

نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران روز دوشنبه اعلام کرد که نیروی دریایی‌اش روز یکشنبه با قطع سیستم‌های دو کشتی در تنگه، آن‌ها را متوقف کرده است، هرچند نامی از شناورهای درگیر نبرد.

قیمت طلا روز دوشنبه با ۱.۵ درصد کاهش به ۴,۰۶۰.۳۶ دلار در هر اونس رسید، زیرا افزایش قیمت نفت این هراس را ایجاد کرد که بانک‌های مرکزی ممکن است برای مبارزه با تورم مجبور به افزایش نرخ بهره شوند. طلا در زمان بالا بودن نرخ بهره نسبتاً جذابیت کمتری پیدا می‌کند زیرا این فلز سود سهام یا بهره‌ای پرداخت نمی‌کند.