فرار محمدرضا زنوزی از پاسخگویی به سهامداران خرد؟ | برگزاری مجمع دو شرکت در جزیره‌ای دورافتاده!

دو مجمع، یک آدرس و جزیره‌ای دورافتاده

بررسی اطلاعیه‌های منتشرشده نشان می‌دهد مجامع عمومی دو شرکت بورسی خبنیان و درپاد در یک نشانی کاملاً مشابه برگزار می‌شود؛ استان آذربایجان شرقی، شهرستان اسکو، دهستان شورکات جنوبی، روستای سرین‌دیزج، خیابان آزادی، جاده تبریز - جزیره اسلامی پلاک ۰.

مجمع عمومی شرکت بورسی، مطابق فلسفه وجودی خود، باید در محلی برگزار شود که امکان حضور حداکثری سهامداران را فراهم کند. سهامدار خرد برای شرکت در مجمع نباید ناچار باشد از مرکز استان عبور کند، مسیر‌های روستایی را طی کند و در نهایت برای رسیدن به محل برگزاری، با دشواری‌های دسترسی مواجه شود. حتی پیدا کردن پلاک صفر در چنین روستای دورافتاده‌ای و به دور از مرکز شهر کار دشواری است، چه رسد به رفتتن به جزیره اسلامی.

وقتی محل برگزاری مجمع از سالن‌های متعارف شهری فاصله می‌گیرد و به منطقه‌ای خارج از دسترس بخش بزرگی از سهامداران منتقل می‌شود، این شائبه ایجاد می‌شود که آیا اولویت، تسهیل مشارکت سهامداران بوده یا کاهش تعداد حاضران؟

ضعف انتشار در کنار برگزاری مجمع در نقطه‌ای دورافتاده

ابهام زمانی جدی‌تر می‌شود که موضوع تنها به محل برگزاری ختم نمی‌شود. در مورد شرکت خبنیان، همزمان با دعوت به مجمع، صورت‌های مالی حسابرسی‌شده نیز در موعد مورد انتظار در سامانه کدال منتشر نشده بود.

در واقع سهامدار با دو مانع همزمان روبه‌رو می‌شود؛ نخست، دشواری حضور فیزیکی در مجمع و دوم، فقدان اطلاعات مالی کامل برای تصمیم‌گیری آگاهانه.

مجمع عمومی زمانی معنا پیدا می‌کند که سهامدار بتواند پیش از حضور، گزارش‌های مالی را مطالعه کند، پرسش‌های خود را آماده سازد و در جلسه از مدیران پاسخ بخواهد. در غیر این صورت، مجمع بیش از آنکه محلی برای پاسخگویی باشد، به مراسمی تشریفاتی تبدیل می‌شود که نقش نظارتی سهامداران در آن کمرنگ خواهد بود.

از منظر حاکمیت شرکتی، دسترسی به اطلاعات و امکان حضور در مجمع، دو رکن اصلی حمایت از حقوق سهامداران محسوب می‌شوند. تضعیف هر یک از این دو، عملاً کیفیت نظارت مالکان بر مدیران را کاهش می‌دهد.

زنوزی از حضور سهامداران خرد می‌ترسد؟

اگر چنین اتفاقی تنها در یک شرکت رخ می‌داد، شاید می‌شد آن را به شرایط اجرایی یا محدودیت‌های محلی نسبت داد. اما زمانی که دو شرکت مختلف، با سهامدار عمده مشترک، دقیقاً از یک الگوی مشابه استفاده می‌کنند، دیگر نمی‌توان به سادگی از کنار آن عبور کرد.

در خبنیان و درپاد، سهامدار عمده به محمدرضا زنوزی بازمی‌گردد؛ مدیری که در سال‌های اخیر همواره یکی از چهره‌های شناخته‌شده بخش خصوصی و بازار سرمایه بوده است. اکنون این پرسش مطرح می‌شود که چرا دو شرکت تحت نفوذ یک سهامدار عمده، مجامع خود را در یک نقطه دور از دسترس برگزار می‌کنند؟ آیا محمدرضا زنوزی از حضور سهامداران خرد و پاسخگویی به آنان ترسی دارد>؟

بورس تنها محلی برای تأمین مالی شرکت‌ها نیست. حضور در بازار سرمایه، پذیرش مجموعه‌ای از الزامات شامل شفافیت، پاسخگویی و رعایت حقوق سهامداران نیز هست. شرکتی که از اعتبار بورس برای جذب سرمایه استفاده می‌کند، نمی‌تواند همزمان سازوکار‌های مشارکت و نظارت سهامداران را به حاشیه براند.

سازمان بورس در مدیریت مجامع ناتوان است؟

این اتفاق، مسئولیت سازمان بورس را نیز پررنگ می‌کند. فلسفه وجودی نهاد ناظر صرفاً کنترل افشای اطلاعات نیست؛ بلکه صیانت از حقوق سهامداران نیز بخشی از وظایف آن محسوب می‌شود.

اگر محل برگزاری مجامع به شکلی انتخاب شود که عملاً امکان حضور بخش قابل توجهی از سهامداران کاهش یابد، یا شرکت‌ها بدون انتشار کامل اطلاعات مالی به استقبال مجمع بروند، این پرسش مطرح می‌شود که سازمان بورس تا چه اندازه خود را موظف به مداخله و دفاع از حقوق سهامداران می‌داند؟

امروز بازار سرمایه بیش از هر زمان دیگری به اعتماد نیاز دارد و این اعتماد، تنها با الزام شرکت‌ها به رعایت استاندارد‌های حاکمیت شرکتی حفظ می‌شود. بی‌تفاوتی نسبت به چنین رویه‌هایی، این پیام را به فعالان بازار منتقل می‌کند که حقوق سهامداران خرد، در برابر اراده سهامداران عمده چندان محل اعتنا نیست.

در نهایت، مسئله اصلی تنها برگزاری دو مجمع در یک روستا نیست؛ مسئله، الگویی از اداره شرکت‌های بورسی است که اگر با شفافیت، دسترسی‌پذیری و پاسخگویی همراه نباشد، فلسفه حضور در بازار سرمایه را زیر سؤال می‌برد. اگر سهامدار برای استفاده از ابتدایی‌ترین حقوق خود، هم باید مسیر‌های طولانی را طی کند و هم بدون دسترسی کامل به اطلاعات مالی در مجمع حاضر شود، دیگر نمی‌توان از «مجمع عمومی» به معنای واقعی کلمه سخن گفت؛ بلکه با فرآیندی روبه‌رو هستیم که بیش از آنکه مشارکت سهامداران را تقویت کند، آن را به حداقل می‌رساند.