چرا ترامپ با ازسرگیری جنگِ نامحبوب با ایران، ریسک فاجعه در انتخابات میان‌دوره‌ای را به جان می‌خرد؟

دونالد ترامپ نیم‌قرن است که با پذیرش ریسک‌های بزرگ و شکستن هنجار‌های تثبیت‌شده، به آنچه می‌خواهد می‌رسد. این رویکرد به او کمک کرده است تا از ورشکستگی‌های متعدد به ثروت میلیاردی برسد و پس از عبور از رسوایی‌های سیاسی و قانونی فراوان، برای دو بار به ریاست‌جمهوری ایالات متحده انتخاب شود.

حالا، رهبری که زمانی مالک مشهورترین کازینو‌های جهان بود، ممکن است بزرگ‌ترین قمار دوران ریاست‌جمهوری‌اش را آغاز کرده باشد؛ ازسرگیری جنگ با ایران، آن هم کمتر از یک ماه پس از توافقی که خودش آن را برای توقف بحران اقتصادی (مشابه رکود بزرگ) ضروری می‌دانست.

در هفته گذشته، ترامپ پس از آنکه نتیجه گرفت یادداشت تفاهم (MoU) امضاشده در کاخ ورسای در ۱۷ ژوئن عملاً شکست‌خورده است، دستور ازسرگیری حملات به اهداف نظامی و زیرساختی ایران را صادر کرد. ایران نیز با حملات پهپادی و موشکی به متحدان آمریکا در خلیج‌فارس پاسخ داده است. این یادداشت تفاهم، موضوع انتقادات تند جناح نومحافظه‌کار جمهوری‌خواهان بود که آن را «تسلیم در برابر ایران» خوانده بودند.

در فاصله کمتر از چهار ماه تا انتخابات میان‌دوره‌ای نوامبر که دموکرات‌ها در پی بازپس‌گیری هر دو مجلس کنگره هستند، ترامپ با شعله‌ور کردن جنگی که در میان رأی‌دهندگان (به‌ویژه به‌دلیل تأثیر تورمی آن بر هزینه‌های سوخت و زندگی) محبوبیت ندارد، با فاجعه انتخاباتی لاس می‌زند.

کرت میلز، سردبیر اجرایی «امریکن کانسرواتیو»، می‌گوید: «تقریباً هیچ منطقی وجود ندارد که این وضعیت برای حفظ عملکرد جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای مفید باشد. فکر می‌کنم این یک باخت مطلق است. این نشان می‌دهد که ترامپ واقعاً به انتخابات میان‌دوره‌ای اهمیت نمی‌دهد. او در این زمینه مثل ایکاروس در برابر خورشید است؛ به نظر می‌رسد این یک انتقام‌جویی شخصی با ایرانی‌ها باشد.»

کارشناسان هشدار می‌دهند که فراتر از تأثیر انتخاباتی، این تشدید تنش می‌تواند به‌ناچار به حمله زمینی به خاک ایران منجر شود؛ تصمیمی که می‌تواند همان «جنگ‌های ابدی» را به همراه بیاورد که ترامپ پیش‌تر وعده دوری از آنها را داده بود.

نات سوآنسون، مشاور پیشین وزارت خارجه و کاخ سفید در امور ایران، معتقد است: «ارزیابی اولیه من این بود که این فقط یک نوسان دیگر است، اما تشدید تنش از آنچه فکر می‌کردم ممکن باشد، فراتر رفته است.»

کانون خشونت‌های تازه، کنترل «تنگه هرمز» است؛ آبراهی استراتژیک که پیش از آغاز جنگ در ۲۸ فوریه، مجرای ۲۰ درصد از صادرات انرژی جهان بود. اکنون این تنگه به بزرگ‌ترین ابزار چانه‌زنی تهران برای مقاومت در برابر فشار‌ها جهت امتیازدهی در موضوعات هسته‌ای و حمایت از گروه‌های نیابتی تبدیل شده است.

مشکلات در همان روز‌های نخست پدیدار شد. ایران به کشتی‌های تجاری متعلق به کشور‌های همسایه خلیج‌فارس شلیک کرد؛ زیرا آنها با حفاظت نیروی دریایی آمریکا از مسیر کشتیرانی نزدیک سواحل عمان (به‌جای مسیر‌های معمول نزدیک سواحل ایران) استفاده کرده بودند.

برخی تحلیل‌گران این شعله‌وری را ناشی از مذاکره ضعیف آمریکا می‌دانند که باعث ابهام در یادداشت تفاهم شد. اما ولی نصر، استاد دانشگاه جانز هاپکینز، معتقد است که فروپاشی این یادداشت نتیجه محاسبه غلط دو طرف بوده است. او می‌گوید: «فکر نمی‌کنم سوءتفاهمی در کار بوده باشد. فکر می‌کنم این دقیقاً همان چیزی است که ترامپ قصدش را داشت. ترامپ تلاش می‌کند قبل از مذاکره، کنترل تنگه را از دست ایران خارج کند تا آنها در موقعیتی نباشند که در برابر خواسته‌های او در مورد مسائل هسته‌ای مقاومت کنند.»

الکس واتانکا، از «مؤسسه خاورمیانه» در واشنگتن، معتقد است ترامپ درک درستی از حریف خود ندارد: «خبرگی می‌توانست به رئیس‌جمهور کمک کند تا به کسانی گوش دهد که سیستم ایران را زیر نظر داشته‌اند؛ آنها به او می‌گفتند: آنها تاجران نیویورکی نیستند؛ آنها از نوع دیگری از DNA ساخته شده‌اند. ترامپ اکنون با حریفی مواجه است که حاضر است رنج بسیار بیشتری را نسبت به آنچه او تصور می‌کرد، تحمل کند.»

ژنرال جوزف ووتل، فرمانده پیشین سنتکام، معتقد است که یک استراتژی مؤثر باید شامل دیپلماسی باشد: «مهم است که بر کاهش نقاط اهرم فشاری که ایران در اختیار دارد، تمرکز کنیم. ما شاهد یک درگیری متقابل پایدار در عملیات نظامی هستیم. ما می‌زنیم، آنها می‌زنند. این به من می‌گوید که احتمالاً هفته‌ها تا ماه‌ها زمان می‌برد. صبر استراتژیک زیادی لازم است و ریسک بسیاری در کار است.»