حمایت کشور‌های عربی خلیج فارس از طرح پرداخت عوارض داوطلبانه به ایران در تنگه هرمز

یک منبع دیپلماتیک در حوزه خلیج فارس روز سه‌شنبه به رویترز گفت که عمان حمایت کشور‌های عربی منطقه را برای طرحی به دست آورده است که بر اساس آن به تهران اجازه داده می‌شود عوارض داوطلبانه‌ای را برای استفاده از تنگه هرمز دریافت کند. این اقدام مسیری را به سمت پایان دادن به اختلالات در تجارت نفت که به دلیل جنگ ایالات متحده و اسرائیل علیه ایران ایجاد شده است، باز می‌کند.

رئیس‌جمهور دونالد ترامپ که در آخرین چرخش استراتژیک خود در آخر هفته، کارزار دو هفته‌ای بمباران‌های هوایی آمریکا را به‌طور ناگهانی متوقف کرد، گفت که «گفت‌و‌گو‌های خوبی» با ایران در جریان است، اما تهدید کرد در صورتی که مذاکرات به نتیجه نرسد، حملات را از سر خواهد گرفت. ایران هرگونه تلاش برای ازسرگیری مذاکرات با ایالات متحده را رد می‌کند.

واشنگتن کارزار بمباران مجدد خود را در اوایل ماه جاری میلادی با هدف شکستن کنترل ایران بر این تنگه آغاز کرد؛ آبراهه‌ای که پیش از آغاز جنگ، حدود یک‌پنجم نفت خام و گاز طبیعی مایع (LNG) جهان از آن عبور می‌کرد.

ایران پس از حمله ایالات متحده و اسرائیل در ۲۸ فوریه، عملاً تنگه هرمز را به روی تمامی کشتی‌هایی که متعلق به خودش نبودند بست. توافقی که ماه گذشته میان ایالات متحده و ایران منعقد شد، این مسیر را به‌طور موقت و جزئی بازگشایی کرد، اما این توافق در اوایل ژوئیه و پس از شلیک ایران به سمت کشتی‌هایی که از یک کانال غیرمورد تایید عبور می‌کردند، فروپاشید.

ایران اعلام کرده است که می‌خواهد این تنگه را با همکاری عمان که کنترل سواحل مقابل را در دست دارد مدیریت کند و از کشتی‌های عبوری هزینه‌های خدمات دریافت نماید. واشنگتن خواهان بازگشت به وضعیت پیش از جنگ است که در آن کشتی‌ها می‌توانستند بدون پرداخت هیچ هزینه‌ای به‌طور آزادانه عبور کنند و می‌گوید وضع هرگونه عوارض اجباری غیرقانونی خواهد بود.

یک منبع به رویترز گفت که تحت پیشنهاد عمان، ایران کنترل انحصاری اعمال نخواهد کرد و پرداخت عوارض به‌صورت داوطلبانه خواهد بود. این سیستم مشابه الگویی است که در تنگه مالاکا در آسیا اجرا می‌شود؛ جایی که کشور‌های اندونزی، مالزی و سنگاپور از کشتی‌ها می‌خواهند تا کمک‌های داوطلبانه‌ای را برای تامین مالی ناوبری، حفاظت از محیط زیست و عملیات‌های جست‌و‌جو و نجات پرداخت کنند.

بر اساس بیانیه وزارت امور خارجه ایران، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران روز دوشنبه با همتایان عمانی و عربستانی خود درباره تنگه هرمز گفت‌و‌گو و بر لزوم همکاری‌های منطقه‌ای تاکید کرد.

**هشدار ترامپ درباره حملات بیشتر**

ترامپ آخرین کارزار حملات هوایی خود را پس از دریافت مشورت از فرماندهان نظامی مبنی بر اینکه این استراتژی مسیر خود را طی کرده و دیگر کارایی ندارد، متوقف کرد. ۱۳ شب بمباران مجدد آمریکا منجر به کشته شدن ده‌ها نفر در ایران و تخریب پل‌ها و تونل‌ها در سراسر جنوب این کشور و همچنین هدف قرار گرفتن مقاصد نظامی شد.

ایران با حمله به پایگاه‌های آمریکا در کشور‌های همسایه که منجر به کشته شدن چهار تن از پرسنل نظامی شد، و همچنین با حمله به زیرساخت‌های غیرنظامی در کشور‌های خلیج فارس پاسخ داد و اعلام کرد که این اقدام تلافی‌جویی در برابر حملات آمریکا به اهداف غیرنظامی بوده است.

ایران اعلام کرده تا زمانی که واشنگتن آتش‌بس را حفظ کند، شلیک نخواهد کرد. با این حال، حملات پهپادی در اردن، عربستان سعودی و شمال ایران در روز دوشنبه گزارش شد و اردن نیز از سرنگونی یک پهپاد دیگر در روز سه‌شنبه خبر داد.

ترامپ روز دوشنبه با ابراز خوش‌بینی نسبت به دستیابی به توافقی برای پایان دادن به این درگیری پنج‌ماهه، هشدار داد که در صورت شکست مذاکرات، حملات آمریکا از سر گرفته خواهد شد.

او گفت: «فکر می‌کنم شانس خوبی وجود دارد که اتفاقی بیفتد، و اگر این‌طور شود که خوب است، و اگر نشود، به کاری که دو روز پیش انجام می‌دادیم برمی‌گردیم.»

ایران می‌گوید که به دنبال هیچ مذاکره جدیدی با ایالات متحده نبوده و این کشور را به نقض توافق‌نامه‌ای که ماه گذشته بر سر چارچوب گفت‌و‌گو‌ها برای پایان دادن به جنگ به دست آمده بود، متهم می‌کند.

رئیس‌جمهور آمریکا قرار است روز سه‌شنبه با بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل در واشنگتن دیدار کند. اگرچه اسرائیل در کارزار بمباران اولیه مشارکت داشت، اما در گفت‌و‌گو‌های صلح بعدی حضور نداشته و روابط اخیر میان این دو رهبر تیره بوده است.

ترامپ ناچار شده است رهبر اسرائیل را از حمله به اهدافی در لبنان برای تضعیف شبه‌نظامیان حزب‌الله تحت حمایت ایران بازدارد؛ موضوعی که مذاکرات صلح با تهران را پیچیده کرده است.

پایان کارزار بمباران آمریکا در آخر هفته، منجر به سقوط حدود ۸ درصدی قیمت نفت در روز دوشنبه شد و این روند نزولی در روز سه‌شنبه نیز ادامه یافت. بهای معاملات آتی نفت خام برنت تا اواسط صبح سه‌شنبه با بیش از ۲.۵ درصد کاهش به حدود ۸۶ دلار در هر بشکه رسید.

واشنگتن و تهران در ماه ژوئن بر سر چارچوبی برای گفت‌و‌گو‌ها به توافق رسیدند که قرار بود تا پایان اوت برای حل مسائل عمده از جمله برنامه هسته‌ای ایران برگزار شود.

اما دو طرف بر سر تفسیر عبارات یادداشت تفاهم درباره تنگه هرمز اختلاف نظر دارند؛ واشنگتن اصرار دارد که این توافق مستلزم اجازه تهران برای عبور و مرور آزادانه است، در حالی که ایران می‌گوید این توافق به آن حق نظارت بر ترانزیت را می‌دهد.