پرهزینه، کم‌کاربر، غیر شفاف؛ «شهرزاد» ورشکسته شده است؟

یکی از کاربران نوماند در گفت‌وگو با «فراز» با اشاره به پیگیری‌های مکرر خود گفت: «مبالغ مربوط به پسماندهایی که تحویل داده‌ایم واریز نشده و حتی  سفارش‌ ثبت شده از فهرست سفارش‌های من حذف شده است.» به گفته او، در تماس با پشتیبانی، وعده داده شده بود که مشکل طی ۲۴ ساعت برطرف شود، اما این اتفاق نیفتاده و پیگیری‌ها همچنان ادامه دارد.

در ادامه پیگیری «فراز»، یک منبع آگاه محدودیت منابع مالی را دلیل تأخیر در پرداخت مطالبات کاربران نوماندعنوان کرد.

استقبال ۱۰ درصدی از نوماند

فقط ۱۰ درصد واحدهای مسکونی تهران از نوماند استفاده کرده‌اند از این سرویس استفاده کرده‌اند.

این رقم نشان می‌دهد با وجود ظرفیت بالای تهران در حوزه تفکیک پسماند از مبدأ، نوماند هنوز نتوانسته بخش بزرگی از خانوارهای پایتخت را وارد این چرخه کند.البته این آمار مربوط به استفاده ازنوماند است و نمی‌توان آن را به کل کاربران پلتفرم شهرزاد تعمیم داد.

گلایه کاربران از پایین بودن مبلغ خرید پسماندیکی دیگر از انتقادهای مطرح‌شده از سوی کاربران، پایین بودن مبلغ پرداختی بابت پسماندهای خشک است.یکی از کاربران در این باره گفت نگهداری پسماندهای خشک در خانه، به‌ویژه برای خانوارهایی که فضای کافی ندارند، دشوار است و در نهایت ممکن است پس از جمع‌آوری چند کیلوگرم پلاستیک، مبلغ بسیار ناچیزی به حساب کاربر واریز شود؛ موضوعی که به گفته او انگیزه شهروندان برای ادامه همکاری را کاهش می‌دهد.او با اشاره به تجربه جمع‌آوری سنتی پسماندهای خشک در گذشته، معتقد است مشوق‌های اقتصادی در نوماند باید به اندازه‌ای باشد که برای شهروند ایجاد انگیزه کند.

به این ترتیب، نوماند با دو چالش جدی روبه‌روست؛ از یک سو تأخیر در پرداخت مطالبات کاربران که یک منبع آگاه آن را ناشی از محدودیت منابع مالی می‌داند و از سوی دیگر، پایین بودن مشوق مالی که می‌تواند مانعی برای افزایش مشارکت شهروندان باشد.در ادامه این گزارش، حواشی و سابقه شکل‌گیری پلتفرم شهرزاد نیز قابل توجه است. علیرضا زاکانی، شهردار تهران، پیش‌تر گفته بود شهرداری برای خرید نرم‌افزارهای آماده مشابه باید بین ۶۰ تا ۸۰ میلیارد تومان هزینه می‌کرد، اما با تشکیل یک تیم و استفاده از ظرفیت مؤسسه تبیان، شهرزاد با حدود ۱۲ میلیارد تومان توسعه داده شد و مالکیت سورس آن نیز در اختیار شهرداری قرار گرفت. زاکانی این موضوع را یکی از دستاوردهای مدیریت شهری دانسته است.

حواشی بی پایان شهرزاد

با این حال، شهرزاد از ابتدا بدون حاشیه نبود. شایعات تاییدنشده درباره ارتباط حسین حیدری، داماد زاکانی با حوزه هوشمندسازی شهرداری و سپس طرح ادعای تشکیل پرونده قضایی درباره حیدری و زاکانی با موضوع شهرزاد، به یکی از محورهای انتقادها تبدیل شد. زاکانی در واکنش، وجود مشکل در این زمینه را رد کرده و تأکید کرده است که شهرزاد متعلق به شهرداری است و آن را حاصل کار تیمی جوانان معرفی کرده است. بنابراین، در کنار اختلاف بر سر هزینه واقعی و نحوه توسعه این پلتفرم، شفافیت درباره قراردادها، هزینه‌های توسعه و منابع مالی شهرزاد همچنان از پرسش‌های مهم درباره این پروژه شهری است.

ردپای مالی شهرزاد تنها به رقم اعلام‌شده برای تولید اولیه این پلتفرم محدود نمی‌شود. بر اساس اطلاعات منتشرشده از قراردادهای شهرداری، قرارداد تولید سوپراپلیکیشن شهرزاد ابتدا ۲۷ میلیارد ریال بوده و سپس به ۱۲۰ میلیارد و ۵۰۰ میلیون ریال افزایش یافته است. پس از آن نیز قراردادهایی برای توسعه خدمات بر بستر شهرزاد منعقد شده؛ از جمله قرارداد سازمان میادین برای «توسعه و تأمین خدمات فروش غیرحضوری بر بستر سوپر اپلیکیشن شهرزاد، فاز ۲» به ارزش بیش از ۳۱ میلیارد ریال. بنابراین رقم ۱۲ میلیارد تومان نمی‌تواند به‌تنهایی بیانگر هزینه واقعی شهرزاد از زمان راه‌اندازی تاکنون باشد.

عدم شفافیت مالی

در سوی دیگر، هنوز صورت مالی یا گزارش شفافی از درآمد، سود، هزینه‌های جاری و گردش مالی تجمیعی شهرزاد منتشر نشده است. این ابهام زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که یکی از اعضای شورای شهر تهران درباره منابع مالی واردشده به سامانه شهرزاد و گردش مالی آن اعلام کرده این موضوع با ابهام و اشکالات مواجه است. اکنون با توجه به ادعای یک منبع آگاه درباره محدودیت منابع مالی و تأخیر در پرداخت مطالبات کاربران نوماند، پرسش مشخص این است که منابع مالی نوماند از چه محلی تأمین می‌شود، چه نهادی مسئول تأمین وجه است و گردش این منابع از سازمان پسماند و پیمانکاران تا کیف پول شهروند چگونه انجام می‌شود.